Παρά τις διαβεβαιώσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ θα επανέλθει χωρίς επιβαρύνσεις μετά την επαναλειτουργία της θαλάσσιας οδού, ιρανικά δημοσιεύματα αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο διατήρησης ενός μόνιμου μηχανισμού χρεώσεων για τα διερχόμενα πλοία. Αν οι πληροφορίες αυτές επιβεβαιωθούν, η Τεχεράνη θα διατηρήσει σημαντικό βαθμό επιρροής σε ένα από τα πλέον στρατηγικά περάσματα του παγκόσμιου εμπορίου.

Η αγορά δείχνει ήδη να προσαρμόζεται στα νέα δεδομένα. Τις προηγούμενες εβδομάδες, ναυτιλιακοί όμιλοι και έμποροι πετρελαίου προχώρησαν σε συνεννοήσεις με τις ιρανικές αρχές προκειμένου να διασφαλίσουν την ομαλή τροφοδοσία των διεθνών αγορών, σε μια περίοδο κατά την οποία τα διαθέσιμα αποθέματα εμφανίζουν τάσεις συρρίκνωσης.

Σύμφωνα με πληροφορίες της Lloyd’s List, το τέλος διέλευσης θα μπορούσε να διαμορφωθεί στα 2 εκατ. δολάρια ανά δεξαμενόπλοιο, επίπεδο που μεταφράζεται σε περίπου ένα επιπλέον δολάριο ανά βαρέλι πετρελαίου. Ωστόσο, το κόστος ίσως αποδειχθεί δευτερεύον μπροστά στον κίνδυνο περιορισμού ή επιβράδυνσης των ροών.\

Στενά του Ορμούζ: Τι θα συμβεί με τα τέλη ναυτιλιακών υπηρεσιών 

Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι τόσο η οικονομική επιβάρυνση όσο η δυνατότητα της Τεχεράνης να ελέγχει καθημερινά τη διέλευση περίπου 140 δεξαμενόπλοιων. Όπως επισημαίνει ο Άλαν Γκέλντερ της Wood Mackenzie, μια τέτοια διαδικασία θα μπορούσε να οδηγήσει σε καθυστερήσεις και να δημιουργήσει νέους μοχλούς πίεσης στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά.

Ανάλυση της Kpler εκτιμά ότι η επιβολή τελών διέλευσης θα είχε σαφώς ηπιότερες συνέπειες στις τιμές του πετρελαίου σε σύγκριση με ένα πλήρες κλείσιμο των Στενών, υπό την προϋπόθεση ότι η κυκλοφορία των δεξαμενόπλοιων θα επέστρεφε στα προ της κρίσης επίπεδα.

Ανεξαρτήτως της τελικής μορφής που θα λάβει το καθεστώς ελέγχου στο Ορμούζ, οι αμφιβολίες για τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια της διαδρομής φαίνεται πως θα παραμείνουν. Ήδη οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου επιταχύνουν τα σχέδια διαφοροποίησης των εξαγωγικών τους οδών, αναζητώντας εναλλακτικές λύσεις.

Ιδιαίτερα σύνθετη είναι η κατάσταση για το Κατάρ, το οποίο καλύπτει περίπου το 20% της παγκόσμιας αγοράς LNG. Η παράκαμψη των Στενών δεν προϋποθέτει μόνο νέες υποδομές αγωγών, αλλά και εκτεταμένες επενδύσεις σε μονάδες υγροποίησης και εξαγωγικούς τερματικούς σταθμούς.

Το ιρανικό δημοσίευμα για διόδια στα Στενά του Ορμούζ 

Η συζήτηση αναζωπυρώθηκε μετά από δημοσίευμα του ιρανικού πρακτορείου Fars, σύμφωνα με το οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες αποδέχονται τη διατήρηση τελών ναυτιλιακών υπηρεσιών μετά το πέρας της μεταβατικής περιόδου των 60 ημερών. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση.

Εφόσον το σενάριο αυτό επαληθευτεί, οι συνέπειες ενδέχεται να είναι ευρύτερες από την αγορά ενέργειας, καθώς από το Ορμούζ διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, αλλά και σημαντικές ποσότητες πρώτων υλών και βιομηχανικών προϊόντων, από λιπάσματα και καύσιμα αεροσκαφών έως ήλιο και αλουμίνιο.

Αντίθετα, μια διάψευση των σχετικών πληροφοριών θα μπορούσε να μεταβάλει εκ νέου τα δεδομένα γύρω από τη συμφωνία αποκλιμάκωσης που αναμένεται να οριστικοποιηθεί τις επόμενες ημέρες.

Σε κάθε περίπτωση, η πιθανότητα επιβολής μόνιμων χρεώσεων εγείρει και νομικά ζητήματα, καθώς έρχεται σε σύγκρουση με τις προβλέψεις της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), η οποία κατοχυρώνει το δικαίωμα της ανεμπόδιστης διέλευσης από διεθνή στενά. Παρότι η σύμβαση έχει επικυρωθεί από περίπου 170 κράτη και την Ευρωπαϊκή Ένωση, ούτε το Ιράν ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες συγκαταλέγονται μεταξύ των συμβαλλομένων μερών.