Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν προχώρησαν στην υπογραφή μνημονίου κατανόησης στο πλαίσιο της συμφωνίας που αποσκοπεί στον τερματισμό του πολέμου μεταξύ των δύο χωρών, σύμφωνα με ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο. Όπως μετέδωσε το Reuters, το έγγραφο υπέγραψαν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς και ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ.


Διαβάστε: Ιράν: Την έγκριση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για την τελική συμφωνία με τις ΗΠΑ θα επιδιώξει η Τεχεράνη


Τι φέρεται να προβλέπει η συμφωνία μετάξυ ΗΠΑ-Ιράν για τα Στενά του Ορμούζ

Ο ίδιος αξιωματούχος δήλωσε ότι οι πλήρεις λεπτομέρειες της συμφωνίας θα δοθούν στη δημοσιότητα μέσα στις επόμενες 24 έως 48 ώρες, ενώ αργότερα μέσα στην εβδομάδα θα ξεκινήσουν τεχνικές συνομιλίες για την εφαρμογή της. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, η συμφωνία προβλέπει το άμεσο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού κατά του Ιράν. «Τα τελευταία λεπτά των διαπραγματεύσεων, το κείμενο του μνημονίου κατανόησης τροποποιήθηκε για να τονίσει ξεκάθαρα και απερίφραστα το ζήτημα της ιρανο-ομανικής κυριαρχίας στο Στενό του Ορμούζ», γράφει το Fars επικαλούμενο ανώνυμη πηγή. «Η χρήση του όρου “ναυτιλιακές υπηρεσίες” (στο τελικό κείμενο) σημαίνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα απαιτήσουν την καταβολή τελών στο Ιράν», διευκρινίζει το πρακτορείο.

Όσα γνωρίζουμε για τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν

Το βράδυ της Κυριακής, ο Ντόναλντ Τραμπ φάνηκε κατηγορηματικός όσον αφορά την κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, δηλώνοντας: «Με την παρούσα εξουσιοδοτώ πλήρως την ελεύθερη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ και, ταυτόχρονα, εξουσιοδοτώ την άμεση άρση του ναυτικού αποκλεισμού των Ηνωμένων Πολιτειών. Πλοία του κόσμου, βάλτε μπρος τις μηχανές σας. Ας ρέει το πετρέλαιο!» Μία ώρα αργότερα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε ότι το άνοιγμα της κρίσιμης θαλάσσιας οδού, μέσω της οποίας διακινείται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου, εξαρτάται από την υπογραφή της συμφωνίας, που έχει προγραμματιστεί για την Παρασκευή, και θα γίνει «με σκοπό την απομάκρυνση των ναρκών».

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεμπάζ Σαρίφ, ο μεσολαβητής της ειρηνευτικής συμφωνίας, δεν έκανε καμία αναφορά στο στενό στην εναρκτήρια ανακοίνωσή του. Το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Mehr του Ιράν ανέφερε από την πλευρά του ότι το συμφωνηθέν μνημόνιο κατανόησης προβλέπει την επαναλειτουργία του Στενού εντός 30 ημερών βάσει «ιρανικών ρυθμίσεων». Γίνεται, δε, αντιληπτό ότι ο όρος προφανώς εννοεί την επιβολή τελών, κάτι που δεν αποκλείουν ούτε οι New York Times, που αναφέρουν: «Το μνημόνιο κατανόησης αναστέλλει τα διόδια στο στενό για μόλις 60 ημέρες και στη συνέχεια υπόσχεται έναν περιφερειακό διάλογο για το μέλλον. Το Ιράν δεν είχε επιβάλει ποτέ διόδια πριν από τον πόλεμο, οπότε ο πρόεδρος ουσιαστικά πανηγυρίζει την επιστροφή στην προπολεμική κατάσταση». Με τη σειρά τους, οι ηγέτες Ηνωμένου Βασιλείου, Γαλλίας, Γερμανίας και Ιταλίας (Ε4), μίλησαν για «άνευ όρων» και για «ελευθερία ναυσιπλοΐας χωρίς περιορισμούς», σε ανακοίνωσή τους για το ζήτημα της συμφωνίας ΗΠΑ και Ιράν.


Τι ισχύει με το πυρηνικό πρόγραμμα - Μπορεί οι ΗΠΑ να αλλάξουν τις συμμαχικές τους σχέσεις στη Μέση Ανατολή;

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το τι μέλλει γενέσθαι με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν: «Πολλοί πρόεδροι προσπάθησαν να συνάψουν ειρήνη με το Ιράν, και όλοι απέτυχαν πριν από εμένα», δήλωσε ο Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σε μια προφανή προσπάθεια να δημιουργήσει μια εικόνα θριάμβου που να ταιριάζει με την εορταστική ατμόσφαιρα της ημέρας των γενεθλίων του, ανέφερε το CNN.

Ο Βανς πρόσθεσε: «Αυτό που ο πρόεδρος μας ανέθεσε πραγματικά να κάνουμε είναι να εξαλείψουμε οριστικά την πυρηνική απειλή του Ιράν. Αυτό έχει επιτευΒέβαια, αυτό που σημειώνεται είναι ότι το θέμα θα αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης του «χρονικού περιθωρίου» των διαπραγματεύσεων που θα διαρκέσουν 60 ημέρες, με το Ιράν βέβαια να έχει δεσμευτεί και στο παρελθόν, αλλά και τώρα, πως ούτως ή άλλως δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Όπως αναφέρεται στο μνημόνιο των 14 σημείων, που δημοσιοποιήθηκε από το ιρανικό πρακτορείο Mehr, «60 ημέρες διαπραγματεύσεων για μια τελική συμφωνία με επίκεντρο το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και την ευρεία άρση των κυρώσεων».

Με αυτό, συνδέεται ενδεχομένως και κάτι άλλο: πέραν της προειδοποίησης στη συνέντευξή του στους NYT περί ανάληψης νέων στρατιωτικών δράσεων αν καταρρεύσουν οι διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα (κάτι που αναιρεί τα ανωτέρω αναφερθέντα από τον Βανς για την "πυρηνική απειλή"), ο Τραμπ διεμήνυσε ότι θα έκανε τις ΗΠΑ «φύλακα της Μέσης Ανατολής» με αντάλλαγμα το 20% των εσόδων της περιοχής. Κάτι τέτοιο, ενδεχομένως, σημαίνει αλλαγή συμμαχικών σχέσεων με τις Χώρες του Κόλπου, ενώ σημειώνεται πως - όπως παρουσιάζεται το deal στην Τεχεράνη - οι ΗΠΑ «θα αποσύρουν τις δυνάμεις τους από περιοχές γύρω από το Ιράν». Το ζήτημα θα το «παρακολουθεί στενά» και ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής, Λίντσεϊ Γκράχαμ, εκ των «ιεράκων» υπέρ της πολεμικής δράσης κατά του Ιράν, που ήδη έχει εκφράσει επιφυλάξεις για τη συμφωνία. χθεί», σημειώνει το αμερικανικό δίκτυο.

Ο Λίβανος

Άλλο σημείο τριβής είναι το τι ισχύει για τον Λίβανο και αν θα επεκταθεί και εκεί η κατάπαυση του πυρός.  Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γκαριμπαμπάντι, ήταν κατηγορηματικός όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής της συμφωνίας της Κυριακής, δηλώνοντας: «Έχει κηρυχθεί μόνιμη και άμεση κατάπαυση του πυρός σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου». Ο μεσολαβητής Πακιστανός πρωθυπουργός, Σαμπάζ Σαρίφ, ήταν επίσης σαφής, αναφέροντας σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Και οι δύο πλευρές έχουν κηρύξει τον άμεσο και μόνιμο τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου». Ωστόσο, ο Τραμπ δεν έκανε καμία αναφορά στον Λίβανο στις αρχικές ανακοινώσεις του στο Truth Social, εστιάζοντας σχεδόν αποκλειστικά στα Στενά του Ορμούζ. Το ζήτημα ασφαλώς είναι «καυτό» για το Ισραήλ, που εξαπέλυσε νέα πλήγματα και την Κυριακή, με τον Τραμπ να δηλώνει πως η σύναψη της συμφωνίας καθυστέρησε χρονικά, με το πλήγμα να γίνεται «μία ώρα» πριν την «υπογραφή». Το κατά πόσον ο Νετανιάχου θα αποδεχόταν πραγματικά την επέκταση της εκεχειρίας στο μέτωπο του Λιβάνου είναι μείζον ερώτημα.

Τα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία

Υπάρχει, ασφαλώς, και το ζήτημα των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων του Ιράν: «Οι ΗΠΑ επιμένουν ότι οποιαδήποτε αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων ή άρση των κυρώσεων θα συνδέεται στενά με τη συμμόρφωση του Ιράν. Η Τεχεράνη δήλωσε ότι η προθεσμία των 60 ημερών θα αρχίσει να μετράει μόνο αν η Ουάσιγκτον αρχίσει να αποδεσμεύει δισεκατομμύρια δολάρια από τα δεσμευμένα κεφάλαιά της», αναφέρει το CNN, εγείροντας ερωτήματα για το θέμα και το τι έχει συμφωνηθεί. Μεταξύ των 14 σημείων που αναφέρει το ιρανικό Mehr σε σχέση με τους όρους του «μνημονίου κατανόησης», αναφέρεται: «Αποδέσμευση 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τα δεσμευμένα κεφάλαια του Ιράν κατά τη διάρκεια της τελικής περιόδου διαπραγματεύσεων των 60 ημερών, με το ήμισυ αυτού του ποσού να διατίθεται στο Ιράν πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων».