Σε έναν κύκλο αναμονής και ελπίδας για το αποτέλεσμα των διεργασιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν βρίσκεται ολόκληρη η παγκόσμια κοινότητα που περιμένει με ανυπομονησία το αποτέλεσμα των διπλωματικών επαφών, με τις υπογραφές για τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, ή διαφορετικά για το μνημόνιο κατανόησης, να βρίσκονται προ των πυλών. Η Παρασκευή, οπότε και αναμένεται να επισφραγιστούν οι προσπάθειες ειρήνευσης, να αποτυπωθούν δηλαδή και στο χαρτί, πλησιάζει, με τη Γενεύη να αναμένεται να φιλοξενήσει μία μεγάλη διπλωματική στιγμή. Στην κρίσιμη αυτή συγκυρία, δεν είναι λίγοι εκείνοι που αναρωτιούνται τι μπορεί να συμβεί μέσα στα ερχόμενα 24ωρα, ειδικά αναλογιζόμενοι τις φορές που έχουν καταρρεύσει οι όποιες προσπάθειες, λόγω βομβαρδισμών, συνολικά σε αυτές τις 109 ημέρες που μαίνεται ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή. Οι καπνοί από την ευρύτερη περιοχή δεν έχουν ακόμη απομακρυνθεί με τον παράγοντα Ισραήλ να έχει τη δική του θέση στον γεωπολιτικό χάρτη και με τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου να μην αποχωρίζεται την ιδέα της απάντησης, με πλήγματα στον νότιο Λίβανο, κάτι που όμως φαίνεται να μην βρίσκει σύμφωνο τον Αμερικανό πρόεδρο και να δημιουργεί, τρόπον τινά, ρωγμές στις σχέσεις των δύο ηγετών. 

Από την άλλη, όμως, οι χώρες της G7 εξέφρασαν την προθυμία τους να βοηθήσουν τον Ντόναλντ Τραμπ στα επόμενα βήματα σχετικά με το Ιράν, συμπεριλαμβανομένης μιας περίπλοκης επιχείρησης εκκαθάρισης ναρκών από τα Στενά του Ορμούζ υπό την προϋπόθεση, βέβαια, ότι η συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου να είναι τόσο σταθερή όσο υποστηρίζουν οι Αμερικανοί. Μέσα στο κλίμα αβεβαιότητας γύρω από το αδημοσίευτο - ακόμη - μνημόνιο συνεννόησης με το Ιράν, το οποίο αναμένεται να υπογραφεί την Παρασκευή, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι θα μπορούσε να είναι έτοιμος να αναπτύξει άμεσα μαχητικά αεροσκάφη και φρεγάτες. Ωστόσο, τόνισε ότι ένα τέτοιο αίτημα θα πρέπει να προέλθει όχι μόνο από τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και από το Ιράν και το Ομάν. Βρετανός αξιωματούχος ανέφερε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο «είναι έτοιμο» να αποστείλει οπλικά μέσα στην περιοχή, χωρίς όμως να διευκρινίσει τις προϋποθέσεις ή το χρονοδιάγραμμα της ανάπτυξής τους. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς εμφανίστηκε επίσης πρόθυμος να προσφέρει βοήθεια, αλλά ξεκαθάρισε ότι αυτό θα συμβεί μόνο όταν διαμορφωθούν οι «αναγκαίες συνθήκες».

Παράλληλα, η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, κατά το γεύμα της Τρίτης με ηγέτες της Μέσης Ανατολής, δήλωσε ότι η Ιταλία είναι διατεθειμένη να συνεχίσει να συμβάλλει σε αποστολές που διασφαλίζουν την ασφάλεια του εμπορίου, σύμφωνα με Ιταλό διπλωμάτη που μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας. Η ίδια υπογράμμισε, ωστόσο, ότι απαιτούνται βιώσιμες και μακροπρόθεσμες λύσεις, ιδίως στη Γάζα και τον Λίβανο — ζήτημα που θα μπορούσε να αποτελέσει σοβαρό εμπόδιο στη συμφωνία του Τραμπ με το Ιράν.

ΗΠΑ & Ιράν: Η εικόνα στα Στενά του Ορμούζ

Αμερικανοί αξιωματούχοι στη Σύνοδο της G7 έδωσαν προτεραιότητα στην εξασφάλιση διεθνούς συνεργασίας για την ταχεία εκκαθάριση των ναρκών στα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου πριν από την έναρξη του πολέμου.

Ο Τραμπ, κατά το δείπνο της Δευτέρας με τους υπόλοιπους ηγέτες, «επέμεινε ιδιαίτερα στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και στην ανάγκη απομάκρυνσης των ναρκών», σύμφωνα με αξιωματούχο της G7 που αποκάλυψε υπό καθεστώς ανωνυμίας το περιεχόμενο της ιδιωτικής συζήτησης.

«Δεν νομίζω ότι είναι κακή ιδέα να υπάρχουν εδώ ένα ή δύο πλοία από μερικές χώρες. Η δική σας χώρα θα ήταν εξαιρετική επιλογή για κάτι τέτοιο», είπε ο Τραμπ στον Μακρόν κατά τη διμερή συνάντησή τους τη Δευτέρα.

Ωστόσο, η επιφυλακτική στάση της Ευρώπης αντανακλά τη συνεχιζόμενη αβεβαιότητα γύρω από τη δέσμευση της κυβέρνησης Τραμπ να τερματίσει τη σύγκρουση με το Ιράν. Ο Λευκός Οίκος δεν έχει δημοσιοποιήσει όλες τις λεπτομέρειες του μνημονίου συνεννόησης, γεγονός που δυσχεραίνει τις συζητήσεις μεταξύ των ηγετών στη σύνοδο του Εβιάν.

Υπενθυμίζεται, την ίδια ώρα, ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει αναταράξεις στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, διαταράσσοντας τις προμήθειες και ενισχύοντας τις πληθωριστικές πιέσεις. Παρότι και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν υποστεί ορισμένες οικονομικές επιπτώσεις, το πλήγμα είναι ιδιαίτερα έντονο για χώρες που εξαρτώνται περισσότερο από τη διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ. Οι Ευρωπαίοι επιθυμούν την πλήρη επαναλειτουργία του περάσματος και την επιστροφή των μεταφορικών ροών στα προπολεμικά επίπεδα. Ωστόσο, ειδικοί επισημαίνουν ότι η αποκατάσταση της κανονικότητας μπορεί να απαιτήσει εβδομάδες, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ και οι εταίροι της αναζητούν τον βέλτιστο τρόπο προώθησης της διαδικασίας.

Ιράν: Ο διχασμός στην κοινωνία και οι γκρίζες ζώνες

Την ίδια στιγμή, η ιρανική ηγεσία προσπαθεί να παρουσιάσει το υπό διαμόρφωση μνημόνιο συνεννόησης με τις Ηνωμένες Πολιτείες όχι ως υποχώρηση, αλλά ως αποτέλεσμα αντίστασης και νίκης. Σημειώνεται ότι το Ιράν μόλις εξήλθε από έναν καταστροφικό πόλεμο, η οικονομία βρίσκεται υπό ασφυκτική πίεση και τμήματα της ίδιας της κοινωνικής και πολιτικής βάσης της Ισλαμικής Δημοκρατίας έχουν περάσει μήνες καταγγέλλοντας οποιονδήποτε συμβιβασμό με την Ουάσιγκτον.

Υπάρχουν επίσης Ιρανοί, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό της χώρας, που δεν βλέπουν την κρίση ως ευκαιρία για διπλωματία, αλλά ως πιθανότητα αλλαγής καθεστώτος. Αυτό είναι το βαθιά διχασμένο πολιτικό τοπίο μέσα στο οποίο η Τεχεράνη επιχειρεί σήμερα να «πουλήσει» τη συμφωνία στην κοινή γνώμη. Ανώτατοι Ιρανοί αξιωματούχοι την παρουσιάζουν ως επιτυχία. Ο Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, πρόεδρος του κοινοβουλίου και βασική προσωπικότητα στις συνομιλίες, δήλωσε ότι το Ιράν έκανε «ένα μεγάλο βήμα προς την τελική νίκη».

Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν χαρακτήρισε τη συμφωνία δυνητικά μεταμορφωτική, υποστηρίζοντας ότι, εφόσον εφαρμοστεί πλήρως, μπορεί να επιλύσει πολλά από τα προβλήματα της χώρας και να δημιουργήσει «έναν διαφορετικό κόσμο» για το Ιράν και τη Μέση Ανατολή.

Η ιρανική ηγεσία προβάλλει επίσης τη συμφωνία ως νίκη, επειδή - κατά το αφήγημα της Τεχεράνης - οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ δεν κατόρθωσαν να πετύχουν τους βασικούς τους στόχους. Δηλαδή, δεν ανέτρεψαν την Ισλαμική Δημοκρατία, δεν κατέστρεψαν το πυρηνικό πρόγραμμα μέσω στρατιωτικής δράσης και δεν διέκοψαν τους δεσμούς του Ιράν με τη Χεζμπολάχ.

Αντιθέτως, το Ιράν εξακολουθεί να βρίσκεται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, με τον Λίβανο να περιλαμβάνεται στο ευρύτερο πλαίσιο των συζητήσεων και την άρση κυρώσεων να βρίσκεται πλέον στην ατζέντα.

Σε αυτήν την κρίσιμη συγκρυρία, που γίνεται λόγος για τους χαμένους και τους κερδισμένους της συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, σημασία φαίνεται να έχει η εδραίωση της ασφάλειας και η απομάκρυνση του θρίλερ που δημιουργείται από ένα πιθανό ντόμινο συνεπειών στο παγκόσμιο διπλωματικό περιβάλλον.