EnΒρετανία: Η "κατάρα" του Brexit, οι πρωθυπουργοί που "κάηκαν" και ο ρόλος του Νάιτζελ Φάρατζ
Παρατεταμένη πολιτική κρίση
Ο Κιρ Στάρμερ παραιτήθηκε από τη θέση του πρωθυπουργού ύστερα από 23 μήνες στην εξουσία - Ο Άντι Μπέρναμ, που θεωρείται πιθανός διάδοχος, ετοιμάζεται να αναλάβει κοινοβουλευτικά καθήκοντα - Οι βραχυβιότερες κυβερνήσεις από την εποχή του Ντέιβιντ Κάμερον μέχρι σήμερα
Ελισαβετ Σταμοπουλου
Σε έναν φαύλο κύκλο παραιτήσεων και πολιτικής κρίσης φαίνεται να έχει εγκλωβιστεί η Βρετανία με τους πρωθυπουργούς που ανέλαβαν τα ηνία της χώρας από το 2015 κι ύστερα να «συναγωνίζονται» για τον τίτλο της βραχυβιότερης διακυβέρνησης και την «κατάρα» του Brexit να βαραίνει την Ντάουνινγκ Στριτ. Η παραίτηση του Κιρ Στάρμερ, που αρχικά ανέλαβε πανηγυρικά την πρωθυπουργία της Βρετανίας, δεν έπεσε σαν κεραυνός εν αιθρία. Ήταν ένα κοινό μυστικό, με τον βρετανικό λαό να παρακολουθεί το χρονικό μίας προαναγγελθείσας πτώσης αφού όμως είχε προηγηθεί μία ταραχώδης διετία που ακολούθησε των άστατων κυβερνήσεων των Συντηρητικών. Το παρασκήνιο της παραίτησης έχει από μόνο του ενδιαφέρον, όπως και το νέο πρόσωπο που θα διαδεχθεί τον Στάρμερ. Ακόμη μεγαλύτερη σημασία όμως ίσως έχει η ανύπαρκτη αντοχή των βρετανικών κυβερνήσεων, με την τελευταία δεκαετία στη Βρετανία να σημαδεύεται από πληθωριστικές πιέσεις, συρρίκνωση της αγοραστικής δύναμης του πληθυσμού, διαφωνίες επί μεταναστευτικών και κοινωνικών ζητημάτων όπως και διευρυμένη αβεβαιότητα.
Διαβάστε: Άντι Μπέρναμ: Ανακοίνωσε πως θα είναι υποψήφιος για την ηγεσία του Εργατικού Κόμματος στη Βρετανία - Το προφίλ του
Η εξέλιξη αυτή ακολούθησε τη σαρωτική νίκη του Άντι Μπέρναμ σε επαναληπτικές εκλογές στην περιφέρεια Makerfield, αποτέλεσμα που πολλοί στο Εργατικό Κόμμα θεώρησαν ως απόδειξη ότι ο πρώην δήμαρχος του Μάντσεστερ μπορεί να νικήσει το αντιμεταναστευτικό κόμμα του Νάιτζελ Φάρατζ Reform UK με τρόπο που ο Στάρμερ δεν κατάφερε.
Ο Στάρμερ είχε αναλάβει καθήκοντα πρωθυπουργού τον Ιούλιο του 2024, ύστερα από εκλογική συντριπτική νίκη στις γενικές εκλογές στη Βρετανία. Ωστόσο, στη συνέχεια η δημοτικότητά του και η απήχηση της κυβέρνησής του σημείωσαν φανερή κόπωση και πτώση, καθώς εντάθηκαν οι εσωκομματικές αντιδράσεις.
Η παραίτησή του ενεργοποιεί πλέον μια κρίσιμη διαδικασία διαδοχής στο Εργατικό Κόμμα, με βουλευτές διαφορετικών εσωκομματικών τάσεων να προετοιμάζονται να διεκδικήσουν την ηγεσία.
Ο Μπέρναμ επικράτησε του υποψηφίου του Reform UK, Ρόμπερτ Κένιον, με διαφορά 9.231 ψήφων, ενισχύοντας το ποσοστό του Εργατικού Κόμματος σε μια περιοχή όπου το κόμμα του Νάιτζελ Φάρατζ είχε σημειώσει σημαντικά κέρδη στις πρόσφατες τοπικές εκλογές.
Παρότι το Εργατικό Κόμμα κατέκτησε 411 από τις 650 έδρες στις εκλογές του 2024, το ποσοστό του σε εθνικό επίπεδο ήταν 33,8%, με συμμετοχή 60%, γεγονός που ορισμένοι χαρακτήρισαν ως «άνευ όρων σαρωτική νίκη χωρίς πραγματικό λαϊκό ενθουσιασμό». Σήμερα, σύμφωνα με δημοσκόπηση της YouGov, μόλις το 18% των πολιτών δηλώνει ότι θα ψήφιζε κυβέρνηση των Εργατικών.
Παράλληλα, πολιτική αντιπαράθεση ξέσπασε μετά τις δηλώσεις του υπουργού Δικαιοσύνης Ντέιβιντ Λάμι, ο οποίος απέρριψε τις κατηγορίες του Στέιτ Ντιπάρτμεντ των ΗΠΑ περί «διπλής αστυνόμευσης» στο Ηνωμένο Βασίλειο, με αφορμή την υπόθεση θανάτου ενός 18χρονου που είχε συλληφθεί τραυματισμένος από την αστυνομία. Ο Λάμι τόνισε ότι δεν αναγνωρίζει τέτοιους χαρακτηρισμούς για το βρετανικό σύστημα δικαιοσύνης, υπογραμμίζοντας πως όλοι οι πολίτες είναι ίσοι απέναντι στον νόμο.
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ είχε παρέμβει δημόσια, σχολιάζοντας την υπόθεση του 18χρονου Χένρι Νόβακ, ο οποίος σκοτώθηκε σε επίθεση στο Σαουθάμπτον τον Δεκέμβριο του 2025 και στη συνέχεια χαρακτήρισε τις πρακτικές αυτές ένδειξη «ιδεολογικής στρέβλωσης και θεσμικής παρακμής», προκαλώντας διπλωματική αντίδραση από το Λονδίνο.
Αντίδραση υπήρξε και από τους Φιλελεύθερους Δημοκράτες, που ζήτησαν την κλήση του Αμερικανού πρέσβη, κατηγορώντας την Ουάσιγκτον για ανάμιξη στα εσωτερικά ζητήματα του Ηνωμένου Βασιλείου.
Στο πολιτικό σκηνικό, ο Νάιτζελ Φάρατζ επέκρινε επίσης το σύστημα αστυνόμευσης, κάνοντας λόγο για «διπλή μεταχείριση» βάσει εθνικότητας.
Ο ίδιος θα παραμείνει στη θέση του έως ότου ολοκληρωθεί η διαδικασία εκλογής νέου ηγέτη, προκειμένου να διασφαλιστεί ομαλή μετάβαση εξουσίας.
Ο Άντι Μπέρναμ, που θεωρείται πιθανός διάδοχος, ετοιμάζεται να αναλάβει κοινοβουλευτικά καθήκοντα, ενώ ήδη έχει λάβει πολιτική στήριξη από στελέχη του κόμματος.
Παράλληλα, οι αγορές αντέδρασαν με μικρές διακυμάνσεις, ενώ αναλυτές σημειώνουν ότι η πολιτική αβεβαιότητα εντείνεται σε μια περίοδο ευρύτερων οικονομικών πιέσεων.
Από την εποχή του Ντέιβιντ Κάμερον μέχρι σήμερα, η Γηραιά Αλβιώνα έχει περάσει διαδοχικά από τις κυβερνήσεις της Τερέζα Μέι, του Μπόρις Τζόνσον, της Λιζ Τρας, του Ρίσι Σούνακ και πλέον του Κιρ Στάρμερ.
Η επόμενη μέρα βρίσκει το Εργατικό Κόμμα σε διαδικασία διαδοχής, με τον Άντι Μπέρναμ να έχει ήδη εξασφαλίσει ισχυρή πολιτική υποστήριξη από κορυφαία στελέχη.
Ο ίδιος, σε ανάρτησή του, απέτισε φόρο τιμής στον απερχόμενο πρωθυπουργό, τονίζοντας ότι ξεκινά μια νέα φάση πολιτικής μετάβασης, η οποία ενδέχεται να κρίνει την κατεύθυνση της χώρας τα επόμενα χρόνια.
Διαβάστε: Άντι Μπέρναμ: Ανακοίνωσε πως θα είναι υποψήφιος για την ηγεσία του Εργατικού Κόμματος στη Βρετανία - Το προφίλ του
Κιρ Στάρμερ: Το χρονικό της παραίτησης
Ο Κιρ Στάρμερ παραιτήθηκε από τη θέση του πρωθυπουργού ύστερα από 23 μήνες στην εξουσία, στον απόηχο των ιστορικών απωλειών του Εργατικού Κόμματος σε τοπικές εκλογές και της αυξανόμενης πίεσης από βουλευτές του ίδιου του κόμματος.Η εξέλιξη αυτή ακολούθησε τη σαρωτική νίκη του Άντι Μπέρναμ σε επαναληπτικές εκλογές στην περιφέρεια Makerfield, αποτέλεσμα που πολλοί στο Εργατικό Κόμμα θεώρησαν ως απόδειξη ότι ο πρώην δήμαρχος του Μάντσεστερ μπορεί να νικήσει το αντιμεταναστευτικό κόμμα του Νάιτζελ Φάρατζ Reform UK με τρόπο που ο Στάρμερ δεν κατάφερε.
Ο Στάρμερ είχε αναλάβει καθήκοντα πρωθυπουργού τον Ιούλιο του 2024, ύστερα από εκλογική συντριπτική νίκη στις γενικές εκλογές στη Βρετανία. Ωστόσο, στη συνέχεια η δημοτικότητά του και η απήχηση της κυβέρνησής του σημείωσαν φανερή κόπωση και πτώση, καθώς εντάθηκαν οι εσωκομματικές αντιδράσεις.
Η παραίτησή του ενεργοποιεί πλέον μια κρίσιμη διαδικασία διαδοχής στο Εργατικό Κόμμα, με βουλευτές διαφορετικών εσωκομματικών τάσεων να προετοιμάζονται να διεκδικήσουν την ηγεσία.
Η κρίσιμη αναμέτρηση και η παρέμβαση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ
Η νίκη του Άντι Μπέρναμ στις επαναληπτικές εκλογές θεωρήθηκε καταλυτική εξέλιξη, καθώς ουσιαστικά πυροδότησε την αμφισβήτηση προς τον Στάρμερ και επιτάχυνε την απόφασή του να αποχωρήσει.Ο Μπέρναμ επικράτησε του υποψηφίου του Reform UK, Ρόμπερτ Κένιον, με διαφορά 9.231 ψήφων, ενισχύοντας το ποσοστό του Εργατικού Κόμματος σε μια περιοχή όπου το κόμμα του Νάιτζελ Φάρατζ είχε σημειώσει σημαντικά κέρδη στις πρόσφατες τοπικές εκλογές.
Παρότι το Εργατικό Κόμμα κατέκτησε 411 από τις 650 έδρες στις εκλογές του 2024, το ποσοστό του σε εθνικό επίπεδο ήταν 33,8%, με συμμετοχή 60%, γεγονός που ορισμένοι χαρακτήρισαν ως «άνευ όρων σαρωτική νίκη χωρίς πραγματικό λαϊκό ενθουσιασμό». Σήμερα, σύμφωνα με δημοσκόπηση της YouGov, μόλις το 18% των πολιτών δηλώνει ότι θα ψήφιζε κυβέρνηση των Εργατικών.
Παράλληλα, πολιτική αντιπαράθεση ξέσπασε μετά τις δηλώσεις του υπουργού Δικαιοσύνης Ντέιβιντ Λάμι, ο οποίος απέρριψε τις κατηγορίες του Στέιτ Ντιπάρτμεντ των ΗΠΑ περί «διπλής αστυνόμευσης» στο Ηνωμένο Βασίλειο, με αφορμή την υπόθεση θανάτου ενός 18χρονου που είχε συλληφθεί τραυματισμένος από την αστυνομία. Ο Λάμι τόνισε ότι δεν αναγνωρίζει τέτοιους χαρακτηρισμούς για το βρετανικό σύστημα δικαιοσύνης, υπογραμμίζοντας πως όλοι οι πολίτες είναι ίσοι απέναντι στον νόμο.
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ είχε παρέμβει δημόσια, σχολιάζοντας την υπόθεση του 18χρονου Χένρι Νόβακ, ο οποίος σκοτώθηκε σε επίθεση στο Σαουθάμπτον τον Δεκέμβριο του 2025 και στη συνέχεια χαρακτήρισε τις πρακτικές αυτές ένδειξη «ιδεολογικής στρέβλωσης και θεσμικής παρακμής», προκαλώντας διπλωματική αντίδραση από το Λονδίνο.
Αντίδραση υπήρξε και από τους Φιλελεύθερους Δημοκράτες, που ζήτησαν την κλήση του Αμερικανού πρέσβη, κατηγορώντας την Ουάσιγκτον για ανάμιξη στα εσωτερικά ζητήματα του Ηνωμένου Βασιλείου.
Στο πολιτικό σκηνικό, ο Νάιτζελ Φάρατζ επέκρινε επίσης το σύστημα αστυνόμευσης, κάνοντας λόγο για «διπλή μεταχείριση» βάσει εθνικότητας.
Ο πιθανός διάδοχος του Στάρμερ
Η παραίτηση του Στάρμερ συνοδεύτηκε από έντονη πολιτική κινητικότητα. Σε ομιλία του στην Ντάουνινγκ Στριτ, χαρακτήρισε την ανάληψη της πρωθυπουργίας ως τη σημαντικότερη στιγμή της ζωής του, δηλώνοντας ωστόσο ότι αποχωρεί με «αίσθημα ευθύνης» καθώς δεν διαθέτει πλέον την πλήρη στήριξη του κόμματός του.Ο ίδιος θα παραμείνει στη θέση του έως ότου ολοκληρωθεί η διαδικασία εκλογής νέου ηγέτη, προκειμένου να διασφαλιστεί ομαλή μετάβαση εξουσίας.
Ο Άντι Μπέρναμ, που θεωρείται πιθανός διάδοχος, ετοιμάζεται να αναλάβει κοινοβουλευτικά καθήκοντα, ενώ ήδη έχει λάβει πολιτική στήριξη από στελέχη του κόμματος.
Παράλληλα, οι αγορές αντέδρασαν με μικρές διακυμάνσεις, ενώ αναλυτές σημειώνουν ότι η πολιτική αβεβαιότητα εντείνεται σε μια περίοδο ευρύτερων οικονομικών πιέσεων.
Οι πρωθυπουργοί που "κάηκαν" τα τελευταία 10 χρόνια
Η αποχώρηση του Στάρμερ σηματοδοτεί την έβδομη αλλαγή πρωθυπουργού στο Ηνωμένο Βασίλειο μέσα σε δέκα χρόνια, γεγονός που καταδεικνύει τη συνεχιζόμενη πολιτική αστάθεια της χώρας από το δημοψήφισμα για το Brexit και έπειτα.Από την εποχή του Ντέιβιντ Κάμερον μέχρι σήμερα, η Γηραιά Αλβιώνα έχει περάσει διαδοχικά από τις κυβερνήσεις της Τερέζα Μέι, του Μπόρις Τζόνσον, της Λιζ Τρας, του Ρίσι Σούνακ και πλέον του Κιρ Στάρμερ.
Η επόμενη μέρα βρίσκει το Εργατικό Κόμμα σε διαδικασία διαδοχής, με τον Άντι Μπέρναμ να έχει ήδη εξασφαλίσει ισχυρή πολιτική υποστήριξη από κορυφαία στελέχη.
Ο ίδιος, σε ανάρτησή του, απέτισε φόρο τιμής στον απερχόμενο πρωθυπουργό, τονίζοντας ότι ξεκινά μια νέα φάση πολιτικής μετάβασης, η οποία ενδέχεται να κρίνει την κατεύθυνση της χώρας τα επόμενα χρόνια.
