Σε ιδιαίτερο «θερμό» κλίμα εκτυλίχθηκε η επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ στην Τουρκία για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, η οποία συνοδεύτηκε από εντυπωσιακές δηλώσεις και δεσμεύσεις που αφορούν την επιστροφή της Άγκυρας στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35. Ο Αμερικανός πρόεδρος μιλώντας από το Λευκό Παλάτι το μεσημέρι της Τρίτης (07/07) στο πλαίσιο της Συνόδου του ΝΑΤΟ άνοιξε το παράθυρο για πώληση F-35 στη γείτονα χώρα ενώ  εξέφρασε την πρόθεσή του να αρθούν οι κυρώσεις κατά της Τουρκίας, σε μια ατμόσφαιρα εξαιρετικά θερμής φιλίας με τον Τούρκο ομόλογό του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Ωστόσο, το ερώτημα παραμένει: θα μετατραπούν οι υποσχέσεις σε πράξεις; Το σίγουρο είναι ότι οι σχέσεις των δύο ηγετών είναι καλύτερες από ποτέ, όπως αποτυπώθηκε και από τη θερμή υποδοχή που επιφύλασσέ ο Ερντογάν στον Αμερικανό ομόλογό του.

Διαβάστε: Δεσποτόπουλος για F-35 και τις δηλώσεις Τραμπ: "Φάνηκε πόσο δύσκολο είναι να τα αποκτήσει η Τουρκία" (Βίντεο)

Τραμπ για άρση κυρώσεων κατά της Τουρκίας και επιστροφής στο πρόγραμμα των F-35

Σημειώνεται πως, ο Αμερικανός πρόεδρος έφτασε στην τουρκική πρωτεύουσα με το «ενδιάμεσο» σκάφος προεδρικό αεροσκάφος, δώρο του Κατάρ, όπου τον περίμενε μια εγκάρδια υποδοχή από τον Ερντογάν μαζί με τη σύζυγό του Εμινέ. Ο Τούρκος ηγέτης έπιασε αμέσως αγκαζέ τον Τραμπ, αν και οι δύο δεν φαίνονταν να περπατούν πολύ καλά. «Merhaba asker» (γειά σου, στρατιώτη) είπε μάλιστα ο Αμερικανός πόρεδρος, απευθυνόμενος στο άγημα που τον υποδέχτηκε στο αεροδρόμιο της Άγκυρας.

Στις δηλώσεις του στο Προεδρικό Μέγαρο πλέον, ο Αμερικανός πρόεδρος άνοιξε τα χαρτιά του για τα F-35 και την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα. «Αυτή είναι μια απόφαση που θα πάρουμε εμείς. Έχουμε πολύ καλές σχέσεις. Όλοι λένε: “Γιατί να μην το κάνουμε αυτό;” Η Τουρκία είναι πιο πιστή από τις περισσότερες χώρες. Είναι κάτι που εξετάζουμε. Το F-35 είναι το καλύτερο αεροσκάφος στον κόσμο, και θα το λάβουμε υπόψη», είπε κατά την έναρξη της συνάντησής του σήμερα με τον Τούρκο πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν.


Απαντώντας στους δημοσιογράφους, σε ερώτηση σχετικά με τα μέτρα που επιβλήθηκαν με βάση τον νόμο Countering America's Adversaries Through Sanctions Act (CAATSA) είπε: «Θα άρουμε τις κυρώσεις, εντάξει; Δεν θέλω να χάνω χρόνο απαντώντας σε αυτό. Θα άρουμε αυτές τις κυρώσεις. Ήρθε η ώρα. Δεν θέλουμε να επιβάλλουμε κυρώσεις στους φίλους μας. Δεν θέλω να πνίξω τον φίλο μου με κυρώσεις».

Υπενθυμίζεται πως, το 2020, η Ουάσινγκτον επέβαλε κυρώσεις βάσει του νόμου CAATSA στην Τουρκία λόγω της απόκτησης από την Άγκυρα των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-300. Απομάκρυνε επίσης την Άγκυρα από το πρόγραμμα κατασκευής των μαχητικών αεροσκαφών F-35, κίνηση που η Τουρκία χαρακτήρισε άδικη και παράνομη.

Δημοκρατικοί Γερουσιαστές: Νέα πρωτοβουλία στο Κογκρέσο για μπλόκο πώλησης F-35 στη Τουρκία 

Ο χρόνος θα δείξει αν η πρόθεση του Αμερικανού προέδρου να αποδεσμεύσει τα F-35 για την Τουρκία θα γίνει και πράξη, καθώς το αμερικανικό Κογκρέσο εξακολουθεί να διατηρεί σοβαρές επιφυλάξεις απέναντι στην Τουρκία, ενώ όσον αφορά στις κυρώσεις, αυτές δεν μπορούν να αρθούν αποκλειστικά με πολιτική απόφαση του Λευκού Οίκου.

Να σημειωθεί πως Δημοκρατικοί νομοθέτες, ζήτησαν από τον επικεφαλής της ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας στη Βουλή, Στιβ Σκαλίς και τον αρχηγό της δημοκρατικής μειοψηφίας, Χακίμ Τζέφρις, να είναι έτοιμοι να χρησιμοποιήσουν κάθε νομοθετικό εργαλείο που έχουν στη διάθεσή τους για να αποτρέψουν την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) να προχωρήσει στην επαναφορά της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35.

Την επιστολή έγραψε η βουλευτής Ντίνα Τάιτους και την υποστηρίζουν 17 συνάδελφοι της, όλοι Δημοκρατικοί. Προκαλεί τεράστια εντύπωση ότι δεν υπέγραψε κανένας Ρεπουμπλικάνος βουλευτής, ούτε οι Ελληνοαμερικανοί.

Οι στόχοι της Τουρκίας στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ

Η Τουρκία προσήλθε στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ με φιλόδοξη ατζέντα, επιδιώκοντας να αξιοποιήσει τη συγκυρία για πλήρη εξομάλυνση των σχέσεων με τις ΗΠΑ. Πρωταρχικός στόχος της Άγκυρας ήταν η επανένταξη στο πρόγραμμα των F-35, με τον Τραμπ να εκφράζει θετική διάθεση για άρση των κυρώσεων CAATSA. Ωστόσο, το Κογκρέσο διατηρεί αποφασιστικό ρόλο στην τελική απόφαση, γεγονός που καθιστά την υλοποίηση των υποσχέσεων αβέβαιη.

Ο Ερντογάν από την πλευρά του επιβεβαίωσε: «Το F-35 δεν αποτελεί νέο ζήτημα για εμάς. Το έχουμε συζητήσει με τις ΗΠΑ στο παρελθόν και μας δόθηκε η υπόσχεση για πέντε μαχητικά αεροσκάφη. Ο κ. Τραμπ μας έδωσε επίσης τον λόγο του, και γνωρίζω ότι τηρεί πάντα τον λόγο του σε αυτό το θέμα».

Παράλληλα, η Άγκυρα επιδιώκει να εξασφαλίσει την πώληση των γαλλοϊταλικής κατασκευής πυραύλων SAMP/T. Εάν ολοκληρωθεί η συμφωνία, πιθανότατα θα εκλείψει η ανάγκη διατήρησης των ρωσικών S-400, ανοίγοντας τον δρόμο για την επιστροφή στο πρόγραμμα των F-35. Επιπλέον, η Τουρκία στοχεύει στη θεσμική συμμετοχή της στο εγχείρημα της Ευρωπαϊκής Άμυνας και του προγράμματος SAFE, επιδιώκοντας να διαμορφώσει ειδική σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση ως πάροχος ασφάλειας.

Παράλληλα, η Τουρκία ήθελε να εξασφαλίσει ότι θα γίνει πράξη η πρόθεση της Γαλλίας να απελευθερώσει την πώληση των γαλλοϊταλικής κατασκευής πυραύλων SAMP/T. Εάν επιβεβαιωθεί η πώληση του συστήματος στην Τουρκία, τότε πιθανότατα θα εκλείψει η ανάγκη διατήρησης των S-400, άρα αμέσως θα ανοίξει ο δρόμος για την επιστροφή στο πρόγραμμα των F-35.

 

Το εγκώμιο που… έπλεξε ο Τραμπ στον Ερντογάν

Παράλληλα, σε άλλο σημείο των δηλώσεων στο Προεδρικό Μέγαρο της Τουρκίας στο πλαίσιο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, ο Τραμπ, περνώντας από το ένα θέμα στο άλλο, είπε: «Όπως έχει αναφερθεί ευρέως στον Τύπο, είμαστε πολύ στενοί φίλοι (με τον Ερντογάν). Είναι υπέροχο να με καλωσορίζει το κτίριο όπου αναγράφεται το όνομά μου μόλις προσγειωθώ στο αεροδρόμιο. Το αεροδρόμιο είναι πανέμορφο, όλοι οι δρόμοι είναι καινούργιοι. Έχουμε καλές σχέσεις από την αρχή. Είναι μια πολύ ιδιαίτερη σχέση μεταξύ μας. Η Τουρκία έχει έναν πολύ ισχυρό ηγέτη. Διαθέτει ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις. Είναι μια πολύ ισχυρή χώρα. Χάρη σε αυτή τη σχέση, όλα πάνε καλά. Τρέφω μεγάλο σεβασμό για τον Πρόεδρο. Πιθανότατα θα συζητήσουμε και για το Ιράν. Έχουμε καταστρέψει σε μεγάλο βαθμό τον στρατό του. Δεν θα αποκτήσουν πυρηνικά όπλα. Είναι μεγάλη τιμή για μένα να βρίσκομαι ανάμεσά σας. Είχαμε μια πολύ καλή συνάντηση. Απολαύσαμε ένα ωραίο δείπνο και εργαστήκαμε πολύ».

Εξάλλου το είπε καθαρά ο Αμερικανός ηγέτης: είναι στην Άγκυρα μόνο και μόνο γιατί είναι «σπουδαίοι φίλοι». Το φιλοσόφησε και λίγο: «Ποτέ δεν ξέρεις γιατί μια σχέση είναι ξεχωριστή· κάποιοι άνθρωποι πρέπει να βρίσκονται στη ζωή σου και άλλοι όχι. Είτε συνεργάζεσαι με πολύ σκληρούς τύπους είτε δεν μπορείς να τα βγάλεις πέρα με αδύναμους ανθρώπους. Είχαμε εκείνο το περιστατικό με τον πάστορα, ο οποίος καταδικάστηκε σε μακροχρόνια φυλάκιση. Τηλεφώνησα στον Πρόεδρο και τον απελευθέρωσε αμέσως. Η χριστιανική κοινότητα δεν θα τον ξεχάσει. Τότε κατάλαβα πόσο καλή ήταν η χημεία μεταξύ μας. Υπάρχουν επίσης εκείνοι με τους οποίους δεν έχω καλή χημεία, και τα βγάζουμε πέρα μαζί τους με κάποιον τρόπο».

Τραμπ για Μελόνι: "Είναι καλός άνθρωπος, πραγματικά"

Παράλληλα, βάζοντας τέλος στην κόντρα που είχε ξεσπάσει το τελευταίο διάστημα μεταξύ τους, ο Τραμπ μίλησε με καλά λόγια και για την πρωθυπουργό της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι.  «Είναι καλός άνθρωπος, πραγματικά», απάντησε ο Αμερικανός πρόεδρος σε μία ερώτηση που του έθεσε δημοσιογράφος. Πρόσθεσε ότι «την αγαπώ πολύ, όμως πιστεύω πως έκανε ένα λάθος, απλά δεν ήταν εκεί για εμάς και αυτό δεν μου άρεσε», αναφερόμενος στην άρνηση της Μελόνι να συνδράμει την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση εναντίον του Ιράν.

Η ατζέντα της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα

Ψηλά στην ατζέντα της Συνόδου ήταν η υλοποίηση της δέσμευσης για συνολικές αμυντικές δαπάνες ύψους 5% του ΑΕΠ έως το 2035, εκ των οποίων το 3,5% αφορά αμιγώς στρατιωτικές δαπάνες και το υπόλοιπο επενδύσεις που ενισχύουν την άμυνα και την ανθεκτικότητα. (Η Ελλάδα, η Πολωνία, οι σκανδιναβικές και οι βαλτικές χώρες καλύπτουν τον στόχο).

Η συζήτηση για τις αμυντικές δαπάνες συνδέεται άμεσα με τον ευρύτερο μετασχηματισμό της Συμμαχίας και τη σταδιακή μεταφορά μεγαλύτερου μέρους της ευθύνης για τη συμβατική άμυνα της Ευρώπης στους Ευρωπαίους Συμμάχους και τον Καναδά, χωρίς να αμφισβητείται η αμερικανική δέσμευση στο άρθρο 5.

Η συνέχιση της στρατιωτικής υποστήριξης προς την Ουκρανία είναι και αυτή βασικό αντικείμενο της Συνόδου.

Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί και στην ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανικής βάσης της Συμμαχίας.

"Λίστα αγορών" 40 δισ. δολαρίων από το ΝΑΤΟ

Με πρόθεση να πείσει τον Τραμπ ότι οι Ευρωπαίοι παίρνουν στα σοβαρά το θέμα της άμυνας και των εξοπλισμών, ο Γενικός Γραμματέας της Συμμαχίας, Μαρκ Ρούτε, ανακοίνωσε συμβόλαια εξοπλισμών με αξία που θα ξεπεράσει τα 40 δισεκατομμύρια δολάρια την επόμενη πενταετία.

Η λίστα περιλαμβάνει:

- Πέντε drone επιτήρησης Grumman MQ-4C Triton της Northrop, με τη Νορβηγία, τη Φινλανδία, τη Γερμανία και τη Δανία να υπογράφουν επιστολή προθέσεων για την αγορά. Τα Triton και τα RQ-4D Phoenix που εδρεύουν στη βάση της Σιγκονέλα στην Ιταλία, θα χρησιμοποιηθούν για το πρόγραμμα χερσαίας επιτήρησης του ΝΑΤΟ.

- Έως και δέκα αεροσκάφη επιτήρησης GlobalEye από τη Saab προκειμένου να αντικαταστήσουν τον γηρασμένο στόλο αεροσκαφών έγκαιρης προειδοποίησης AWACS. Μια επιλογή και με πολιτική σημασία αφού επιλέγεται μια σουηδική εταιρεία αντί της αμερικανικής Boeing.

- Ένα δεύτερο Airbus A330 MRTT θα προστεθεί στον πολυεθνικό στόλο εναέριου ανεφοδιασμού που θα έχει πλέον 12 αεροσκάφη.

Ακόμη, οι Σύμμαχοι δεσμεύονται να εργαστούν από κοινού για να αποκτήσουν, αποθηκεύσουν, μεταφέρουν και διαχειριστούν αποθέματα κρίσιμων αμυντικών υλικών. Η πρωτοβουλία περιλαμβάνει το Βέλγιο, τον Καναδά, τη Δανία, τη Φινλανδία, την Ελλάδα, την Ιταλία, το Λουξεμβούργο, την Ολλανδία, τη Νορβηγία, την Ισπανία, τη Σουηδία και την Τουρκία.

Ρούτε: Το ΝΑΤΟ χρειάζεται "διατλαντική επανάσταση" στην αμυντική βιομηχανία

Σε «διατλαντική επανάσταση» στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας κάλεσε τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ ο Μαρκ Ρούτε, τονίζοντας ότι απαιτούνται μεγαλύτερες επενδύσεις και ταχύτερη αύξηση της παραγωγής, την ώρα που η Ρωσία συνεχίζει να ενισχύει τη στρατιωτική της μηχανή, επενδύοντας τεράστιους πόρους.

«Για να αντιμετωπίσουμε αυτή την πρόκληση, χρειαζόμαστε μία διατλαντική αμυντική βιομηχανική επανάσταση», δήλωσε και τόνισε χαρακτηριστικά ότι «ο ήχος των μηχανών πρέπει να γίνει βρυχηθμός».

Και αυτά γιατί «το ΝΑΤΟ είναι ομάδα που ξέρει να σκοράρει». Όπως εξήγησε, «καμία ομάδα δεν κερδίζει χάρη σε έναν μόνο εξαιρετικό παίκτη. Χρειάζεσαι τον τερματοφύλακα, τους αμυντικούς, τους μέσους, τους επιθετικούς. Όλοι όμως παρατηρούν τον παίκτη που πέτυχε το νικητήριο γκολ. Αλλά πίσω από κάθε επιτυχημένο παίκτη και κάθε ομάδα στο γήπεδο υπάρχουν πολλοί άλλοι στον πάγκο και πίσω από τις σκηνές: οι προπονητές, οι αναλυτές, οι άνθρωποι που φροντίζουν να λειτουργούν όλα σωστά. Κανείς δεν κερδίζει μόνος του».