Ασκήσεις ισορροπίας ή ασκήσεις τρόμου; Αυτό είναι ένα από τα πολλά ερωτήματα που ανακύπτουν μετά τις επαφές και τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, με τον Ντόναλντ Τραμπ, στην κορυφαία διπλωματική στιγμή, να αφήνει μία γλυκόπικρη γεύση στην παγκόσμια πολιτική σκηνή. Από τη μία μίλησε για καλή χημεία με τον Ταγίπ Ερντογάν, δηλώνοντας πως θα άρει τις σε βάρος της Άγκυρας κυρώσεις και πως εξετάζει την επανένανταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, από την άλλη όμως το γεγονός αυτό δείχνει, με έναν τρόπο, ότι οι σχέσεις των ΗΠΑ με το Ισραήλ δεν διανύουν την καλύτερη περίοδο.

Σχετικά με το Ιράν και μετά το περιβόητο μνημόνιο συνεννόησης, που συζητήθηκε όσο λίγα το τελευταίο διάστημα, ο Τραμπ επιβεβαίωσε, ακόμη, το εύθραυστο στοιχείο της υποτιθέμενης εκεχειρίας, αφού από μόνος του, μετά και τα πυρά που προηγήθηκαν, είπε πως δεν ισχύει, «δεν αξίζει να ασχολούμαστε με τους Ιρανούς».

Στο μέτωπο της ίδιας της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, ο Τραμπ εξέφρασε φανερή δυσαρέσκεια για τα συμμαχικά μέλη, ειδικά για την Ισπανία, για την οποία αναφέρθηκε με έντονους χαρακτηρισμούς, στοιχείο που δείχνει πως ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή αφήνει μία βαριά κληρονομιά για την Ευρώπη, ένα διαφορετικό, πιο αδύναμο, πιθανόν, ΝΑΤΟ. Σε αυτό κρίσιμο γεωπολιτικό πόκερ, εύλογα ανακύπτει το ερώτημα ποιοι είναι οι κερδισμένοι και ποιοι οι χαμένοι.

Τραμπ: Η δυσαρέσκεια για το ΝΑΤΟ - "Απαράδεκτος σύμμαχος η Ισπανία"

Κατά τη δεύτερη ημέρα των εργασιών, ο πρόεδρος των ΗΠΑ έφερε στο προσκήνιο τις εσωτερικές διαφωνίες στους κόλπους του ΝΑΤΟ, ασκώντας δριμεία κριτική σε αρκετούς συμμάχους για τις αμυντικές τους δαπάνες και αμφισβητώντας το μέτωπο ενότητας που επιδιώκει να προβάλλει η Συμμαχία.

Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η Συμμαχία βρίσκεται αντιμέτωπη τόσο με εξωτερικές όσο και με εσωτερικές προκλήσεις, ενώ παραμένει ανοιχτό το ζήτημα του τρόπου με τον οποίο θα συνεχιστεί η στήριξη της Ουκρανίας στον πόλεμο με τη Ρωσία.

«Η Ισπανία είναι ένας απαράδεκτος σύμμαχος στο ΝΑΤΟ. Δεν συμμετέχει, δεν πληρώνει. Δεν θέλω να έχω καμία σχέση με την Ισπανία. Σταματήστε κάθε εμπορική συναλλαγή μαζί της, ακόμη και τις επισκέψεις», δήλωσε ο Τραμπ κατά τη διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου στην Άγκυρα με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε.

Για τον έλεγχο της Γροιλανδίας

Ο Αμερικανός πρόεδρος αναζωπύρωσε επίσης τις εντάσεις στο εσωτερικό της Συμμαχίας, επαναφέροντας την πρόθεσή του να αποκτήσει τον έλεγχο της Γροιλανδίας, αυτόνομης περιοχής που ανήκει στη Δανία, χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ.

Από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο πέρυσι, ο Τραμπ έχει επανειλημμένα εκφράσει τη δυσαρέσκειά του για τη λειτουργία του ΝΑΤΟ, πιέζοντας τα κράτη-μέλη να αυξήσουν σημαντικά τις αμυντικές τους δαπάνες. Πιο πρόσφατα επέκρινε τους συμμάχους επειδή δεν συμμετείχαν στη στρατιωτική επιχείρηση των Ηνωμένων Πολιτειών κατά του Ιράν.

Κατά την έναρξη της Συνόδου, ο Τραμπ επανέλαβε την έντονη κριτική του, δηλώνοντας ότι δεν επιθυμεί «καμία σχέση» με την Ισπανία, η οποία δεν έχει δεσμευθεί στον νέο στόχο του ΝΑΤΟ για αμυντικές δαπάνες ύψους 5% του ΑΕΠ έως το 2035. Λίγο νωρίτερα, ο Μαρκ Ρούτε είχε κάνει λόγο για μεγαλύτερη συνοχή μεταξύ των συμμάχων, αυξημένες αμυντικές επενδύσεις και νέες στρατιωτικές συμφωνίες, χαρακτηρίζοντας τις εξελίξεις αυτές ως την απαρχή ενός «ΝΑΤΟ 3.0».

Παρά τη νέα παρέμβαση του Τραμπ για τη Γροιλανδία, ο Ρούτε επέμεινε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν πλήρως προσηλωμένες στη Συμμαχία.

«Η δέσμευση των Ηνωμένων Πολιτειών στο ΝΑΤΟ είναι απόλυτη. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία γι' αυτό», δήλωσε ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ κατά την άφιξή του στη Σύνοδο. Όπως τόνισε, το ΝΑΤΟ εξυπηρετεί και τα στρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ, καθώς συμβάλλει στην ασφάλεια του Ατλαντικού, της Ευρώπης και της Αρκτικής, αποτρέποντας απειλές όπως η ανάπτυξη ρωσικών πυρηνικών υποβρυχίων κοντά στις αμερικανικές ακτές.

Η συμφωνία για αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ

Ο Ρούτε χαρακτήρισε επίσης «μεγάλη νίκη» για όλα τα κράτη-μέλη –και αντίστοιχα ήττα για τον Ρώσο πρόεδρο, Βλαντίμιρ Πούτιν– τη συμφωνία για την αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ.

«Περιμένω ότι σήμερα θα επαναβεβαιώσουμε συλλογικά πως η Ρωσία αποτελεί τη μακροπρόθεσμη απειλή για το έδαφος του ΝΑΤΟ», ανέφερε πριν από τις συνεδριάσεις των συμμάχων.

Ερωτηθείς αν έχει κάποιο μήνυμα προς τον Βλαντίμιρ Πούτιν, ο Ρούτε απάντησε λακωνικά: «Ας μην παίξει μαζί μας».

«Το μήνυμά μου είναι ότι αυτή η Συμμαχία, που εκπροσωπεί ένα δισεκατομμύριο ανθρώπους στην Ευρώπη, τον Καναδά και τις Ηνωμένες Πολιτείες, θα υπερασπιστεί κάθε εκατοστό του εδάφους της. Κανείς δεν μπορεί να νικήσει το ΝΑΤΟ. Πρόκειται για μια αμυντική συμμαχία. Δεν πρόκειται να επιτεθούμε σε κανέναν. Θα υπερασπιστούμε μόνο τον τρόπο ζωής μας, τις δημοκρατίες μας και την εδαφική μας ακεραιότητα. Γι' αυτό, ας μην επιχειρήσει κανείς να μας δοκιμάσει», τόνισε.

Οι παρεμβάσεις του Ντόναλντ Τραμπ και οι δημόσιες διαφοροποιήσεις που καταγράφηκαν κατά τη διάρκεια της Συνόδου ανέδειξαν για ακόμη μία φορά τις αντιφάσεις στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ, σε μια περίοδο κατά την οποία οι γεωπολιτικές προκλήσεις πολλαπλασιάζονται. Με τον πόλεμο στην Ουκρανία να συνεχίζεται, τη Μέση Ανατολή να παραμένει εστία αστάθειας και τις συζητήσεις για τις αμυντικές δαπάνες να διχάζουν τους συμμάχους, η Συμμαχία καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να διατηρήσει την ενότητά της και να ανταποκριθεί στις νέες συνθήκες ασφαλείας. Το κατά πόσο οι διαφωνίες αυτές θα παραμείνουν σε επίπεδο πολιτικής ρητορικής ή θα επηρεάσουν ουσιαστικά τη συνοχή και τη στρατηγική του ΝΑΤΟ θα φανεί το επόμενο διάστημα.