Ένα νέο -ή και... παλαιό- τοπίο έχει διαμορφωθεί στη Μέση Ανατολή, με την εκεχειρία της 17ης Ιουνίου να αποτελεί ουσιαστικά παρελθόν και ένα νέο «παράθυρο 60 ημερών», όπως προβλέπεται από το αμερικανικό νομικό πλαίσιο, να έχει ανοίξει από τις 10 Ιουλίου, όταν ο Αμερικανός πρόεδρος ενημέρωσε σχετικώς το Κογκρέσο, αναφέροντας πως ξεκίνησε και πάλι τα πλήγματα (χαρακτηρισθέντα ως «αμυντικά») κατά του Ιράν, με φόντο τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ και την επίκληση παραβιάσεων του Μνημονίου Κατανόησης από την πλευρά της Τεχεράνης.

Η εβδομάδα που πέρασε έχει επαναφέρει το γνωστό μοτίβο των πολύωρων, νυχτερινών (κατά προτεραιότητα) επιχειρήσεων της Κεντρικής Διοίκησης (CENTCOM), που βρίσκουν απάντηση από την Τεχεράνη μέσα από τη σποραδική στόχευση πλοίων στην περί το Ορμούζ περιοχή, αλλά πρωτίστως μέσα από την εξαπόλυση πυρών κατά στόχων αμερικανικού ενδιαφέροντος σε Κουβέιτ, Μπαχρέιν και Ιορδανία. Η σύγκρουση, ωστόσο, μοιάζει να στρέφεται όχι μόνο αποκλειστικά γύρω από τη συζήτηση για το Ορμούζ και το πιθανό ενδεχόμενο επιβολής τελών διέλευσης (που σε μια απότομη στροφή είχε δεχθεί, άλλωστε, και ο Τραμπ, χωρίς κανείς να γνωρίζει αν θα άνοιγε εκ νέου ζήτημα), αλλά και γύρω από τις ισορροπίες στη σκακιέρα της Μέσης Ανατολής, με την εβδομάδα αυτή να υπενθυμίζει πως δεν είναι μόνο το Ιράν: είναι και η Υεμένη στην εξίσωση, είναι και το Ιράκ, είναι και η Συρία, αλλά και η Τουρκία, με το νέο, σύνθετο παζλ να μην αφήνει ανεπηρέαστο και το Ισραήλ.

Καταρρέει η υποστήριξη στο Ισραήλ

Ειδικότερα σε σχέση με το Ισραήλ, μόνο απαρατήρητο δεν περνά το ψήφισμα της Βουλής των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ υπέρ της αφαίρεσης 3,3 δισ. δολαρίων από την αμερικανική βοήθεια προς το Τελ Αβίβ, το οποίο ψήφισμα μπορεί να μην πέρασε με ψήφους 104-314, ωστόσο στηρίχθηκε από τους μισούς και πλέον Δημοκρατικούς στο σώμα, σε μια από τις πιο ηχηρές ενδείξεις μέχρι σήμερα ότι η κάποτε ακλόνητη διακομματική υποστήριξη προς τη χώρα της Μέσης Ανατολής καταρρέει. Πρόκειται, δεδομένα, για ένα στοιχείο προβληματισμού στο Τελ Αβίβ, που μπορεί να ποντάρει στη σχέση Νετανιάχου - Τραμπ, ωστόσο φαίνεται πως υπάρχουν και ορισμένα όρια σε σχέση με την προσπάθεια άσκησης επιρροής στην Ουάσινγκτον, όπως καταδεικνύει και η προσπάθεια διάθεσης των μαχητικών F-35 στην Τουρκία. Από εκεί και πέρα, στην εξίσωση μπαίνουν και οι Χούθι: Η εβδομάδα αυτή σημαδεύτηκε από μια κίνηση που καταδεικνύει ότι η Υεμένη πιθανότατα αποτελεί το επόμενο πεδίο στο οποίο θα στραφεί το διεθνές ενδιαφέρον. Το υπουργείο Αμυνας της χώρας αποφάσισε στις 13 Ιουλίου να πραγματοποιήσει επίθεση στο Διεθνές Αεροδρόμιο της Σανάα, για να αποτρέψει την προσγείωση ιρανικού αεροσκάφους. Το αεροσκάφος μετέφερε αντιπροσωπεία των Χούθι που επέστρεφε από την κηδεία του πρώην ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, στην Τεχεράνη. Τελικά, κατάφερε να προσγειωθεί στο Διεθνές Αεροδρόμιο της Χοντέιντα, το οποίο ελέγχεται από τους Χούθι.

Το πλήγμα από την κυβέρνηση (που στηρίζει η Σαουδική Αραβία) συζητήθηκε και στο Συμβουλίο Ασφαλείας του ΟΗΕ και είναι δηλωτικό μιας απόπειρας να αποτραπεί μια «γέφυρα» που συνδέει το Ιράν με τους Χούθι και θα διευρύνει περαιτέρω τη «ζώνη της φωτιάς» στην ευρύτερη Μέση Ανατολή: Πέραν του Ορμούζ, άλλωστε, υπάρχει και το στενό Μπαμπ αλ Μαντέμπ, με την Τεχεράνη να καλεί τους Χούθι (σύμφωνα με το Reuters) να είναι έτοιμοι να «αποκόψουν» την κυκλοφορία από το πέρασμα-κλειδί, εφόσον οι ΗΠΑ κλιμακώσουν τις εχθροπραξίες στοχεύοντας και σε ενεργειακές υποδομές, όπως απείλησε προ ολίγων ημερών ο Ντόναλντ Τραμπ.

Από το ενδιαφέρον των διεθνών αναλυτών δεν πρέπει να διαφεύγει και το Ιράκ: Ο πρωθυπουργός Αλί αλ Ζαΐντι πραγματοποίησε το πρώτο του ταξίδι στο εξωτερικό στις ΗΠΑ, με τον Ντόναλντ Τραμπ να τον υποδέχεται στον Λευκό Οίκο. Σε αντίθεση με τους προκατόχους του, ο Αλ Ζαΐντι είναι businessman, που δεδομένα μπορεί να βρει σημείο επαφής με τον Αμερικανό πρόεδρο, σε μια προσπάθεια της Ουάσινγκτον να απομειώσει την ιρανική επιρροή στη (φιλοξενούσα και έντονο σιιτικό στοιχείο) Βαγδάτη. Ο Αλ Ζαΐντι θα μπορούσε να λειτουργήσει ως συνδετικός κρίκος και με τη νέα τάξη πραγμάτων στη Δαμασκό του Αλ Σάρα, προωθώντας και την κατασκευή και αποκατάσταση αγωγού αργού πετρελαίου μεταξύ Ιράκ και Συρίας, γεγονός που, από τη μία, ενδιαφέρει άμεσα τις αμερικανικές εταιρείες και, από την άλλη, λειτουργεί ως αντίβαρο στα Στενά του Ορμούζ, εξασφαλίζοντας κρίσιμα έσοδα από την πώληση πετρελαίου στο δοκιμαζόμενο από χρόνια εσωτερική κρίση Ιράκ.

Η ιρανική επιρροή

Ωστόσο, το power play δεν πρέπει να αφήνει εκτός το Ιράν, που συνεχίζει να ασκεί άμεση επιρροή σε φατρίες και παραστρατιωτικές οργανώσεις, καθώς 3.000 άνδρες αψηφούν το κάλεσμα να καταθέσουν τα όπλα, όπως αναφέρει ο «Economist». Δεν ήταν, άλλωστε, τυχαίο και το ότι η σορός του Αλί Χαμενεΐ, του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, πέρασε από πόλεις του Ιράκ με έντονο σιιτικό στοιχείο, μια απτή υπενθύμιση πως θα μπορούσε να τεθεί και πάλι εν ισχύι ο «Αξονας της Αντίστασης». Με το τοπίο να είναι ιδιαίτερα σύνθετο, το δικό του ενδιαφέρον είναι το τι θα μπορούσε να γίνει από εδώ και στο εξής: Αν έχει κάποια σημειολογία το διάγγελμα που επέλεξε να κάνει ο Αμερικανός πρόεδρος σε ώρα prime time χθες, Παρασκευή, αυτή συνίσταται στο ότι, με φόντο τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, ο ένοικος του Λευκού Οίκου στρέφεται μάλλον στο εσωτερικό. Η αναφορά στο Ιράν ήταν άνευ ουσιαστικής σημασίας, εστιάζοντας στο ζήτημα των «ευπαθειών», όπως τις αναφέρει, του εκλογικού συστήματος, επιχειρώντας να ανεβάσει και πάλι τους τόνους της αντιπαράθεσης για τις εκλογές του 2020, τις οποίες θεωρεί «στημένες» και προϊόν ξένων (σ.σ.: από την Κίνα) επεμβάσεων. Αυτό πιθανώς δεν ευχαριστεί το Ισραήλ, ο πρωθυπουργός του οποίου, Μπενιαμίν Νετανιάχου, δεν πραγματοποιεί αυτό το Σαββατοκύριακο ταξίδι στην άλλη όχθη του Ατλαντικού, με φόντο την αναβολή της κηδείας του γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκράχαμ.

Δημοσιεύτηκε στα Παραπολιτικά