Σε κατάσταση διαρκούς ετοιμότητας και διπλωματικής εγρήγορσης βρίσκεται η Αθήνα, παρακολουθώντας τις τελευταίες κινήσεις της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η έκδοση νέας NAVTEX για σεισμικές έρευνες από το σκάφος «Ορούτς Ρέις», σε συνδυασμό με την επίσημη ανακοίνωση για την κατασκευή υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου προς τα Κατεχόμενα, έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στην ελληνική πλευρά.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της τουρκικής εφημερίδας «Τουρκιγιέ» ο σχεδιαζόμενος αγωγός θα συνδέει την τουρκική ακτή Αναμούρ με την περιοχή της Κερύνειας, έχοντας συνολικό μήκος 101 χιλιομέτρων, εκ των οποίων τα 97 χιλιόμετρα θα είναι υποθαλάσσια. Το έργο προβλέπει δύο παράλληλους αγωγούς αμφίδρομης ροής και σε πρώτη φάση στοχεύει στην κάλυψη των ενεργειακών αναγκών στα Κατεχόμενα. Ωστόσο, η Άγκυρα δεν κρύβει τις ευρύτερες επιδιώξεις της να μετατρέψει τον αγωγό σε μια «ενεργειακή γέφυρα» για τη μεταφορά ενεργειακών κοιτασμάτων από την Ανατολική Μεσόγειο προς την Ευρώπη, σε μία προσπάθεια να αναβαθμίσει τον ρόλο της απέναντι στον ενεργειακό χάρτη της περιοχής.

Αυτό που προκαλεί την έντονη ανησυχία της Αθήνας δεν είναι μόνο η κατασκευή του έργου αλλά και η χρονική στιγμή που επέλεξε η Τουρκία να επιδείξει την παρουσία της στο νησί. Το πολυσυζητημένο και γεμάτο συμβολισμούς από το παρελθόν «Ορούτς Ρέις» απέπλευσε από το λιμάνι της Σιλίφκε της Τουρκίας στις 20 Ιουλίου, ανήμερα της 52ης επετείου από την τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Διπλωματικές πηγές ερμηνεύουν την κίνηση αυτή ως μία σκόπιμη επίδειξη ισχύος και μία προσπάθεια επιβολής τετελεσμένων στην περιοχή.

Ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ και αντιπρόεδρος των ευρωπαίων σοσιαλιστών, Γιάννης Μανιάτης, κατέθεσε χθες ερώτηση προς την Ύπατη Εκπρόσωπο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Κάγια Κάλλας με την οποία ζητά την επιβολή κυρώσεων από την ΕΕ σε φυσικά και νομικά πρόσωπα που συμμετέχουν στον σχεδιασμό και κατασκευή του αγωγού φυσικού αερίου από την Τουρκία.

Ο κ. Μανιάτης, με δήλωσή του στο parapolitika.gr ζητά από την Ευρωπαϊκή Ένωση να προστατεύσει τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κύπρου και να μην επιτρέψει την κατασκευή ενός τέτοιου αγωγού μεταξύ Τουρκίας και κατεχομένων, επιβάλλοντας αν χρειαστεί, ακόμα και στοχευμένες κυρώσεις στις εταιρείες που συμμετέχουν στην κατασκευή του. Όπως αναφέρει στη δήλωσή του «52 χρόνια μετά την παράνομη Τουρκική Εισβολή που οδήγησε στην κατοχή του νησιού, η Τουρκία συνεχίζει να προσπαθεί να δημιουργήσει τετελεσμένα, παραβιάζοντας το Διεθνές Δίκαιο και την κυριαρχία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το 2004 όλη η Κύπρος εντάχθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με το ευρωπαϊκό κεκτημένο να βρίσκεται σε αναστολή στα κατεχόμενα, από την Τουρκία, εδάφη. Συνεπώς η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να προστατεύσει τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κύπρου και να μην επιτρέψει την κατασκευή ενός τέτοιου αγωγού μεταξύ Τουρκίας και κατεχομένων, επιβάλλοντας αν χρειαστεί, ακόμα και στοχευμένες κυρώσεις στις εταιρείες που συμμετέχουν στην κατασκευή του. Άλλωστε όπως είχε απαντήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε πρόσφατη ερώτησή μου «η ΕΕ παραμένει προσηλωμένη στην υπεράσπιση των συμφερόντων της και των συμφερόντων των κρατών μελών της, καθώς και στην προάσπιση της περιφερειακής σταθερότητας. Η ΕΕ παραμένει επίσης πλήρως προσηλωμένη στη συνολική διευθέτηση του Κυπριακού ζητήματος, στο πλαίσιο του ΟΗΕ, σύμφωνα με όλες τις σχετικές αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και τηρουμένων των αρχών στις οποίες εδράζεται η ΕΕ, καθώς και του ενωσιακού κεκτημένου». Τώρα είναι η ώρα λοιπόν να το αποδείξει στην πράξη».

Η Αθήνα αξιολογεί και όλα τα πιθανά σενάρια για την πορεία του ερευνητικού σκάφους «Ορούτς Ρέις». Οι ανησυχίες εστιάζονται στην πιθανότητα να κινηθεί σε θαλάσσιες περιοχές γύρω από την Κύπρο και μάλιστα σε περιοχές που διεκδικεί η Τουρκία βάσει του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» ή ακόμα και σε θαλάσσιες ζώνες νότια της Κρήτης κοντά στη Λιβύη. Αξίζει να σημειωθεί πως η NAVTEX, η οποία θα παραμείνει σε ισχύ έως τις 30 Αυγούστου, δεσμεύει περιοχές για έρευνες που συνδέονται άμεσα με τον αγωγό και αποτελούν μέρος των ελληνοτουρκικών διαφορών για τις θαλάσσιες ζώνες.
Επιπλέον εξ αφορμής της συμπλήρωσης των 52 ετών από την τουρκική εισβολή στην Κύπρο, η ηγεσία της Τουρκίας με ανακοινώσεις που εξέδωσε, ανέβασε την ένταση και σε επίπεδο ρητορικής.

Και όλα αυτά, την ώρα που αναπτύσσονται στο παρασκήνιο και στο προσκήνια νέες κινήσεις για την επίλυση του Κυπριακού, από την Προσωπική Απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα, Άνχελα Ολγκίν. Παραμονή της άφιξης του Αντόνιο Γκουτέρες στη Λευκωσία, η κ. Ολγκίν μεταβαίνει για άλλη μια φορά στην Τουρκία όπου θα συναντηθεί με τον υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν ενώ πραγματοποίησε σειρά επαφών σε Λευκωσία, Αθήνα, Άγκυρα, Λονδίνο και Βρυξέλλες. Η Άγκυρα μέχρι το 2028 αναμένεται να διατηρήσει ανοιχτό το πεδίο δράσης της στη Βόρεια Κύπρο αφού σύμφωνα με τους σχεδιασμούς οι τεχνικές μελέτες θα ολοκληρωθούν μεν το 2026 αλλά η κατασκευή του αγωγού προγραμματίζεται για το 2028.