Η ανάρτηση που έκανε στο Χ ο Γενικός Γραμματέας Αντόνιο Γκουτέρες, αναχωρώντας από την Κύπρο, ήταν τόσο γενικόλογη, όσο γενική και αόριστη ήταν η δέσμευση που αποκόμισε τελικά από την Τουρκία να συνομολογήσει σε μία άτυπη πενταμερή σύνοδο για το Κυπριακό.

Διαβάστε: "Φρένο" της Τουρκίας στις προσπάθειες Γκουτέρες: "Δεν υπάρχει κοινό έδαφος για λύση στην Κύπρο"

Την ώρα που ο Γκουτέρες επιχειρούσε στη Λευκωσία να αναζωπυρώσει τη διαδικασία λύσης του Κυπριακού, η Άγκυρα έστρεφε το βλέμμα της στην Ουάσιγκτον πανηγυρίζοντας για την πολιτική στήριξη που λάμβανε από τον Αμερικανό Πρόεδρο για τα F-35. Για την Τουρκία η στάση της στο θέμα του Κυπριακού, ήταν προκαθορισμένη όπως φάνηκε από την ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, που εξέδωσε λίγη ώρα μετά την ολοκλήρωση της τριμερούς συνάντησης. Υψώνοντας τείχος αδιαλλαξίας υποστήριξε ότι «δεν υπάρχει κοινό έδαφος για λύση». Η Άγκυρα απέρριψε τα μοντέλα του παρελθόντος, επιμένοντας ότι η μόνη ρεαλιστική βάση είναι η «κυριαρχική ισότητα» και το «ίσο διεθνές καθεστώς» των Τουρκοκυπρίων, προκρίνοντας ουσιαστικά τη λύση των δύο κρατών.

Κυπριακό: Η "τορπίλη" της Άγκυρας, τα μηνύματα του Γκουτέρες και η "καλή βάση" 

Διπλωματικές πηγές χαρακτήρισαν στο parapolitika.gr «αναμενόμενη» τη στάση της Τουρκίας. Από την άλλη πλευρά δεν έκρυβαν την ικανοποίησή τους από την προσέγγιση του κ. Γκουτέρες στο ζήτημα που όπως είπαν «ήταν συμβατή με τους όρους εντολής των ψηφισμάτων και τη διαφύλαξη των συγκλήσεων που έχουν επιτευχθεί μέχρι τώρα μεταξύ των δύο πλευρών». Εξάλλου εξ αρχής η κάθοδος του Αντόνιο Γκουτέρες στη Λευκωσία είχε ως στόχο τη διαμόρφωση πλαισίου για μια νέα Πενταμερή διάσκεψη βασισμένη στο κεκτημένο των προηγούμενων διαβουλεύσεων.

Ο πρώην πρέσβης στην Ουάσιγκτον Αλέξανδρος Μαλλιάς, κληθείς να σχολιάσει τα αποτελέσματα της επίσκεψης Γκουτέρες στην Κύπρο, υποστηρίζει στο parapolitika.gr ότι δεν αποτελεί έκπληξη η στάση της Τουρκίας. Όπως λέει «είναι σίγουρα σημαντική η απόβαση του Γενικού Γραμματέα στην Λευκωσία οι συνομιλίες που είχε με τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας και τον ηγέτη της τουρκοκυπριακής κοινότητας. Θα ήταν όμως, εντελώς αφελές να περιμένει κάποιος ότι η Τουρκία, ειδικά δε, η σημερινή Τουρκία, ότι θα άλλαζε ξαφνικά θέση. Ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, κάνοντας μια σύνοψη των συνομιλιών είπε ότι δεν ξεκινάμε από το κενό, αλλά ξεκινάμε με βάση τα δεδομένα της τελευταίας πρωτοβουλίας του Γκραν Μοντανά. Δηλαδή ότι υπάρχει ένα κεκτημένο, βάση του οποίου συζητάμε. Αυτή ακριβώς τη δήλωση ήρθε να ανατρέψει, όπως αναμέναμε (δεν νομίζω ότι κανείς να μην το περίμενε) η ανακοίνωση του Τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών. Το οποίο λέει ότι ξεκινάμε με βάση αυτά που λέμε εμείς εδώ και καιρό, ότι η λύση -εντός ή εκτός εισαγωγικών - δεν μπορεί παρά να στηρίζεται στα δύο κράτη. Αυτό που θα ήθελα να πω σήμερα είναι ακριβώς το ίδιο με εκείνο που θα σας έλεγα αν είχαμε μία υπογεγραμμένη συμφωνία. Όποια συμφωνία. Όποια λύση συμφωνηθεί στο χαρτί, θα πρέπει να τύχει της έγκρισης με δημοψήφισμα των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων. Συνεπώς, το μεγάλο κεκτημένο του 2004, του Σχεδίου Ανάν, είναι το δημοψήφισμα. Άρα, δεν αρκεί να πειστούν ή να πιεστούν οι Ελληνοκύπριοι και οι Τουρκοκύπριοι, θα πρέπει ό,τι γραφτεί και συμφωνηθεί να είναι τόσο θετικό ώστε να εγκριθεί από την πλειοψηφία των Ελληνοκυπρίων. Για μένα αυτό είναι το κλειδί της διαπραγμάτευσης και είναι ένα πολύ ισχυρό διαπραγματευτικό μέσο. Όλα τα άλλα, η στάση της Τουρκίας και του κ. Φιντάν, είναι απολύτως αναμενόμενα. Θα με εξέπληττε, αν κάποιος εκπλαγεί σήμερα από την θέση της Τουρκίας».

Την ίδια ώρα, το κλίμα στην Άγκυρα είναι πανηγυρικό μετά τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος εξήρε την Τουρκία ως «εξαιρετικό σύμμαχο» και χαρακτήρισε τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν «φίλο του». Η δήλωση του Τραμπ ότι «κανείς δεν μπορεί να μου πει σε ποιον θα πουλήσουμε», ως απάντηση στις αντιρρήσεις του Μπενιαμίν Νετανιάχου για την πώληση των F-35 στην Τουρκία, ερμηνεύτηκε από τον τουρκικό Τύπο ως προσωπικό «άδειασμα» του Ισραηλινού Πρωθυπουργού. Εφημερίδες όπως η «Μιλιέτ» και η «Χαμπέρ» κάνουν λόγο για «σεισμό» και «συναγερμό» σε Ελλάδα και Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι η Ουάσιγκτον δεν προτίθεται να αφήσει τον Νετανιάχου να υπαγορεύει την αμερικανική εξωτερική πολιτική. Για την Άγκυρα, η στάση του Τραμπ αποτελεί μια σημαντική πολιτική νίκη που ανατρέπει τις στρατιωτικές ισορροπίες στην περιοχή.

Όπως υποστηρίζει ο κ. Μαλλιάς, θα πρέπει κάποιος να λάβει υπόψιν πόσο γρήγορα αλλάζουν οι απόψεις Τραμπ και υπενθυμίζει την ανακοίνωση που είχε εκδώσει για το θέμα το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών. «Μένω στη δήλωση του Στείτ Ντιπάρτμεντ ότι υπάρχει έγγραφο των ΗΠΑ που αναφέρει πως η Τουρκία μέχρι τώρα δεν πληρεί τις προϋποθέσεις για να αρθούν οι κυρώσεις CAATSA και να λάβει τα F-35. Συνεπώς αντιλαμβάνομαι ότι υπάρχει στον τουρκικό τύπο μία τυμπανοκρουσία κατόπιν της δήλωσης αυτής του Προέδρου. Νομίζω ότι στις 3 Νοεμβρίου που θα διεξαχθούν οι ενδιάμεσες εκλογές θα είναι η μέρα καταλύτης για το Ρεπουμπλικανικό κόμμα που θα πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψιν τη γνώμη και του Ισραήλ αλλά και της Ελλάδας. Με άλλα λόγια να λάβει κυρίως υπόψη τους ψηφοφόρους του. Συνεπώς δεν είμαστε στο τέλος διαδρομής είμαστε σίγουρα σε μία κρίσιμη φάση».

Παρά τον θριαμβευτικό τόνο, η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 παραμένει σύνθετη. Το ζήτημα των ρωσικών S-400, οι περιορισμοί του αμερικανικού Κογκρέσου και οι κυρώσεις CAATSA εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικά εμπόδια που δεν έχουν ξεπεραστεί. Χθες το τουρκικό υπουργικό συμβούλιο υπό τον Ερντογάν εξέτασε και πάλι το ενδεχόμενο μεταβίβασης των S-400 σε τρίτη χώρα ως κίνηση «ξεκλειδώματος» της συμφωνίας για τα μαχητικά, χωρίς όμως να υπάρξει κάποια επίσημη ανακοίνωση. Αυτή τη φορά τουρκικά δημοσιεύματα παρουσίασαν ως υποψήφια χώρα υποδοχής των S-400 την Αίγυπτο.