Τα Στενά του Ορμούζ, το ισχυρότερο διαπραγματευτικό χαρτί του Ιράν από την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου, περνούν σε μια νέα φάση, καθώς Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι τους τελευταίους δύο μήνες οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ έχουν περιορίσει σταδιακά την επιρροή της Τεχεράνης στον κρίσιμο θαλάσσιο δίαυλο. Η αναμέτρηση, που άρχισε πριν από έξι μήνες με στόχο την αποδυνάμωση των πυραυλικών δυνατοτήτων του Ιράν και την καταστροφή όσων είχαν απομείνει από το πυρηνικό του πρόγραμμα, έχει εξελιχθεί πλέον σε μια ανοιχτή σύγκρουση χωρίς σαφές τέλος για τον σημαντικότερο ενεργειακό θαλάσσιο διάδρομο στον κόσμο.

Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται να θεωρεί ότι οι νέοι συσχετισμοί ευνοούν την Ουάσινγκτον. «Αυτό το πράγμα είναι ανοιχτό. Η ιρανική αντίδραση είναι πολύ ήπια. Δεν θέλουν να ξαναχτυπήσουμε. Εκεί κρίνεται όλο το παιχνίδι. Τα υπόλοιπα δεν έχουν σημασία», δήλωσε στο Axios. 

Διαβάστε: Φρουροί της Επανάστασης για τα Στενά του Ορμούζ: Ιράν και Ομάν κατέληξαν σε ''συμφωνίες'' για την κατανομή των εσόδων

Στενά του Ορμούζ: Από το κλείσιμο στις επιχειρήσεις των ΗΠΑ

Στην αρχή του πολέμου τα Στενά παρέμεναν ανοιχτά και το Brent κινούνταν περίπου στα 72 δολάρια το βαρέλι. Σύμφωνα με δύο Ισραηλινούς αξιωματούχους, την πρωτοβουλία για το κλείσιμό τους είχε ο τότε διοικητής του Πολεμικού Ναυτικού των Φρουρών της Επανάστασης, Αλιρεζά Τανγκσίρι. Μέσα στις πρώτες 72 ώρες το Ιράν ανακοίνωσε το κλείσιμο και απείλησε με επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια, ενώ ο Τανγκσίρι φέρεται να έδωσε εντολή για τοποθέτηση ναρκών στην κύρια διεθνή λωρίδα ναυσιπλοΐας. Τρεις εβδομάδες αργότερα σκοτώθηκε σε ισραηλινή αεροπορική επιδρομή στο Μπαντάρ Αμπάς. Οι επιθέσεις και ο κίνδυνος των ναρκών παρέλυσαν σε μεγάλο βαθμό την εμπορική ναυσιπλοΐα και μέσα στους επόμενους δύο μήνες το Brent έφτασε έως τα 126 δολάρια το βαρέλι. Η επαναλειτουργία των Στενών αποτέλεσε στη συνέχεια βασικό πυλώνα του μνημονίου κατανόησης ΗΠΑ-Ιράν, όμως η συμφωνία κατέρρευσε και η θαλάσσια οδός δεν άνοιξε ποτέ πλήρως.

Μετά την κατάρρευση του μνημονίου, οι ΗΠΑ άρχισαν να επιχειρούν μονομερώς. Σε συνεργασία με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα συνόδευαν πλοία μέσω του νότιου διαύλου, παρέχοντας αεροπορική κάλυψη και αναχαιτίζοντας ιρανικά drones και πυραύλους κρουζ. Παράλληλα πραγματοποιήθηκε αεροπορική εκστρατεία δύο εβδομάδων κατά των δυνατοτήτων των Φρουρών της Επανάστασης, ενώ στην εκκαθάριση ναρκών συμμετείχαν δύτες του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού, Navy SEALs, υποβρύχια, μη επανδρωμένα συστήματα και ιδιώτες εργολάβοι.

Τι υποστηρίζουν οι ΗΠΑ και ποιες είναι οι αμφιβολίες

Η Ουάσινγκτον υποστηρίζει ότι ελέγχει πλέον στην πράξη το μεγαλύτερο μέρος των Στενών. Περισσότερα από 200 αντικείμενα που θεωρήθηκαν ύποπτα για νάρκες απομακρύνθηκαν από την κύρια λωρίδα, με Αμερικανούς αξιωματούχους να αναφέρουν ότι μόνο 11 ήταν πραγματικές νάρκες. Κατά τα αμερικανικά στοιχεία, κάθε νύχτα περνούν πλέον από τον νότιο δίαυλο 20 έως 30 δεξαμενόπλοια, μεταφέροντας 9 έως 10 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, περίπου το μισό των προπολεμικών επιπέδων. Ο διοικητής της CENTCOM, ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, δήλωσε: «Πετύχαμε ένα σημαντικό ορόσημο στα Στενά του Ορμούζ. Οι διεθνώς αναγνωρισμένοι θαλάσσιοι διάδρομοι στα Στενά είναι πλέον απαλλαγμένοι από ιρανικές θαλάσσιες νάρκες. Το συμπέρασμα είναι ότι σήμερα οι διεθνείς θαλάσσιες οδοί είναι ανοιχτές και η δυναμική ενισχύεται». Ωστόσο, αναλυτές της πετρελαϊκής αγοράς αμφισβητούν τους αμερικανικούς αριθμούς, ενώ οι συνεχιζόμενες αναφορές για πλήγματα σε δεξαμενόπλοια διατηρούν ερωτήματα για την πραγματική ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.

Ο στόχος για το πετρέλαιο και οι διαπραγματεύσεις

Η αμερικανική πλευρά θέλει έως τα μέσα Σεπτεμβρίου τουλάχιστον 50 πλοία να μπορούν να εισέρχονται και να εξέρχονται από τον Κόλπο κάθε βράδυ, με στόχο οι εξαγωγές πετρελαίου να φτάσουν στο 60%-70% των προπολεμικών επιπέδων. Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Μπαχρέιν και Κουβέιτ έχουν ήδη συμμετάσχει στην προσπάθεια, ενώ αναμένεται η Σαουδική Αραβία και υπάρχει προσδοκία συμμετοχής του Κατάρ με δεξαμενόπλοια LNG.

Την ίδια ώρα, περιφερειακές πηγές αναφέρουν ότι το Ιράν δείχνει ξανά ενδιαφέρον για διαπραγματεύσεις, με Πακιστάν, Ομάν και Κατάρ να αναλαμβάνουν διαμεσολαβητικές κινήσεις. Ο Τραμπ, πάντως, δηλώνει ότι προς το παρόν δεν επιθυμεί συνομιλίες: «Δεν θέλω να συναντηθώ, αυτοί θέλουν. Στην πραγματικότητα, παρακαλούν για μια συμφωνία». Παρά τη δημόσια θέση του, ο Στιβ Γουίτκοφ συνεχίζει τις επαφές με Καταριανούς και άλλους διαμεσολαβητές, καθώς η Ουάσινγκτον θέλει να διαπιστώσει εάν η οικονομική πίεση και ο νέος συσχετισμός στα Στενά θα οδηγήσουν την Τεχεράνη σε ηπιότερες θέσεις.