Στο ναδίρ δεκαετιών εισήλθαν οι σχέσεις Μεγάλης Βρετανίας και Ισραήλ, με την απόφαση (12 χωρών, μεταξύ των οποίων η «Γηραιά Αλβιώνα») για το εμπάργκο στην εισαγωγή προϊόντων από τους – εν επεκτάσει – ισραηλινούς οικισμούς στη Δυτική Όχθη. Ωστόσο, η κίνηση αυτή – που οδήγησε και σε κινήσεις-αντίποινα από το Τελ Αβίβ, όπως το κλείσιμο του βρετανικού προξενείου στην ανατολική Ιερουσαλήμ – αποτέλεσε μάλλον μια κλιμάκωση σε μια ήδη ραγδαία επιδεινωθείσα σχέση, αφενός, αλλά παράλληλα μια μεγάλη μεταστροφή σε σχέση με το ιστορικό παρελθόν, ακόμα-ακόμα και σε σχέση με εκείνον που έκανε τις σχετικές ανακοινώσεις (και την αναφορά σε «εθνοκάθαρση» στην οποία το Ισραήλ «κλείνει τα μάτια»), τον Βρετανό ΥΠΕΞ, Εντ Μίλιμπαντ.
Ως προς το πρώτο, δεν έχει περάσει πολύς καιρός (σ.σ. ήταν στα μέσα Αυγούστου) από τη δήλωση του Μπενιαμίν Νετανιάχου σε podcast, όπου χαρακτήριζε τη Βρετανία «Ισλαμική Δημοκρατία», δήλωση που προκάλεσε την «οργή» του Λονδίνου. Επίσης, πρόσφατες είναι και οι αναφορές του γιου του Ισραηλινού πρωθυπουργού, Γιαΐρ, όπως θυμίζουν σε σχετική τους ανάλυση και οι Financial Times, σύμφωνα με τις οποίες η κυβέρνηση των Εργατικών στη Βρετανία είναι «αντισημιτική, κομμουνιστική, τζιχαντιστική», με τον ίδιο να εκφράζει την υποστήριξή του στην διεκδίκηση της Αργεντινής (του Χαβιέρ Μιλέι) επί των νησιών Φώκλαντ (πρόκειται για θέμα που έχει ανοίξει και ο Ντόναλντ Τραμπ, επ’αφορμή του πολέμου στο Ιράν και της «στάσης» του Ηνωμένου Βασιλείου).
Δύσκολη η εξομάλυνση των σχέσεων Μεγάλης Βρετανίας και Ισραήλ
Μάλιστα, φαντάζει δύσκολο να «κολλήσει και πάλι το γυαλί», με τους FT να επισημαίνουν πως οι εκλογές έχουν τη δική τους βαρύτητα: Υπενθυμίζεται πως γενικές εκλογές έχουν προκηρυχθεί για το Ισραήλ τον Οκτώβριο, με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου να έχει ήδη πολλά σοβαρά θέματα να αντιμετωπίσει (μεταξύ των οποίων και ενδεχόμενη διερεύνηση πιθανής ενημέρωσής του από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα πριν από την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου, εφόσον ο αντίπαλός του, στρατηγός Γκάντι Άιζενκοτ) και να ποντάρει στη συνέχιση της πολιτικής που καθιστά στην πράξη δύσκολη τη συγκρότηση Παλαιστινιακού κράτους (στη Δυτική Όχθη), επικαλούμενος το raison d’etre της χώρας του. Από εκεί και πέρα, όπως σημειώνουν οι Financial Times, οι Εργατικοί υπό τον Μπέρναμ έχουν βγει προς «άγραν ψήφων», διεκδικώντας εκλογικό ακροατήριο από τους (φιλοπαλαιστίνιους) Πράσινους, ενόψει αναπληρωματικών εκλογών για έδρες του Βρετανικού Κοινοβουλίου (όπως αυτή που εγκαταλείπει ο Κιρ Στάρμερ, στην εκλογική περιφέρεια Χόλμπορν και Σεντ Πάνκρας του κεντρικού Λονδίνου, με τη μάχη της κάλπης να αναμένεται να διενεργηθεί στις 8 Οκτωβρίου).
Ο "περήφανος Βρετανός Εβραίος" που ανακοίνωσε το εμπάργκο για τη Δυτική Όχθη
Το ενδιαφέρον, δε, έχει να κάνει και με τον άνθρωπο που έκανε τις σχετικές ανακοινώσεις χθες: Πρόκειται για τον Εντ Μίλιμπαντ, που έκανε μια από τις σκληρότερες ομιλίες πιθανόν σε βάρος του Ισραήλ, με τον ίδιο να υπενθυμίζει πως είναι «περήφανος Βρετανός Εβραίος», έχοντας χάσει 60 συγγενείς του στο Ολοκαύτωμα.
Η εξέλιξη αυτή απειλεί να υπονομεύσει την πρόοδο που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια στην ανάπτυξη στενότερων δεσμών στους τομείς των μυστικών υπηρεσιών και της άμυνας, καθώς και το διμερές εμπόριο, το οποίο έχει αυξηθεί στα 6,2 δισ. λίρες ετησίως.
Η "πλημμυρίδα" και η "άμπωτις" στις σχέσεις Βρετανίας και Ισραήλ
Πάντως, ιστορικά, οι σχέσεις Μεγάλης Βρετανίας και Ισραήλ δεν ήταν πάντοτε σε αυτό το σημείο, διάγοντας περιόδους «πλημμυρίδας» και «αμπώτιδος»:
Η ιστορική διακήρυξη του 1917 από τον τότε υπουργό Εξωτερικών Λόρδο Άρθουρ Μπάλφουρ, υπέρ της δημιουργίας μιας εβραϊκής πατρίδας στην – υπό την εντολή της ΚτΕ – Παλαιστίνη (σ.σ. έκανε τη σχετική υπενθύμιση και ο Ισραηλινός ΥΠΕΞ, Γκιντέον Σάαρ χθες) ακολουθήθηκε, περίπου τρεις δεκαετίες αργότερα, από απαγόρευση της μετανάστευσης Εβραίων στην περιοχή και από μια βίαιη εξέγερση εβραϊκών παραστρατιωτικών ομάδων.
Ο Άρθουρ Μπάλφουρ και η Διακήρυξη, Πηγή: Wikipedia
Αφού το Ηνωμένο Βασίλειο και το Ισραήλ — μαζί με τη Γαλλία — ξεκίνησαν μια κοινή επίθεση εναντίον της Αιγύπτου κατά την κρίση του Σουέζ το 1956, οι δύο χώρες βρέθηκαν και πάλι σε σύγκρουση στις αρχές της δεκαετίας του 1980 λόγω της ισραηλινής πολιτικής στο Λίβανο και στη Δυτική Όχθη. Το 1982, η Μάργκαρετ Θάτσερ επέβαλε ένα de facto εμπάργκο όπλων στο Ισραήλ λόγω της εισβολής του στο Λίβανο.
«Ποτέ δεν είχα να αντιμετωπίσω πιο δύσκολο άνθρωπο», φέρεται να είπε η πρώην βρετανίδα πρωθυπουργός, περιγράφοντας τον τότε πρωθυπουργό του Ισραήλ Μενάχεμ Μπεγκίν, όπως θυμίζουν οι Financial Times.
Το Ηνωμένο Βασίλειο υποστήριξε το δικαίωμα του Ισραήλ στην αυτοάμυνα μετά την επίθεση της Χαμάς εναντίον του Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023, η οποία στοίχισε τη ζωή σε 1.200 άτομα. Ωστόσο, καθώς η επίθεση – εν είδει αντιποίνων - του Ισραήλ στη Γάζα κατέστρεψε τον θύλακα, προκάλεσε τον θάνατο δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων και πυροδότησε μια ανθρωπιστική καταστροφή, το Ηνωμένο Βασίλειο άρχισε σταδιακά να υιοθετεί μια πιο επικριτική στάση απέναντι στη διεξαγωγή της σύγκρουσης, αναφέρει το ίδιο δημοσίευμα.
Νυν και πρώην αξιωματούχοι του Ηνωμένου Βασιλείου επισημαίνουν επίσης τον πρόσφατο ρόλο που ανέλαβαν οι βρετανικές δυνάμεις στην προστασία του Ισραήλ από πολλαπλές ριπές ιρανικών πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών το 2024.
Ωστόσο, ο προκάτοχος του Μπέρναμ, ο Σερ Κίρ Στάρμερ, δέχτηκε κριτική για την πολιτική της κυβέρνησής του σχετικά με τη Γάζα — ειδικά από την αριστερή του βάση.
Ο πρώην πρωθυπουργός τελικά άλλαξε στάση και ανέστειλε ορισμένες άδειες εξαγωγής όπλων προς το Ισραήλ, διέκοψε τις διαπραγματεύσεις για μια νέα συμφωνία ελεύθερου εμπορίου, επέβαλε κυρώσεις σε ισραηλινούς υπουργούς και αναγνώρισε ένα παλαιστινιακό κράτος.
Άγνωστη η πραγματική επίπτωση των κυρώσεων
Σε σχέση με τις τελευταίες εξελίξεις, πάντως, ασαφές σε κάθε περίπτωση παραμένει το πώς θα εφαρμοστούν οι εξαγγελθείσες από τη Βρετανία κυρώσεις, αναφορικά με το κατά πόσον το Ηνωμένο Βασίλειο θα διαφοροποιήσει τα αγαθά που προέρχονται από οικισμούς της Δυτικής Όχθης και τα προϊόντα που κατασκευάζονται στο Ισραήλ.
Δυτική Όχθη: Το σχέδιο εποικισμού στην περιοχή Ε1 που πυροδότησε την ένταση
Κρίσιμο στοιχείο αποτελεί το ισραηλινό σχέδιο εποικισμού και ανέγερσης χιλιάδων νέων κατοικιών στην Ε1 τον Αύγουστο, ένα σχέδιο που λόγω της έντασης που αυτό δημιουργεί, ήταν παγωμένο από το 2012. Η περιοχή Ε1 θεωρείται στρατηγικής σημασίας, καθώς βρίσκεται ανάμεσα στην Ανατολική Ιερουσαλήμ και τον ισραηλινό οικισμό Μααλέ Αντουμίμ. Σύμφωνα με τους επικριτές του σχεδίου, τυχόν ανάπτυξη εκεί θα μπορούσε να διακόψει τη γεωγραφική συνέχεια της Δυτικής Όχθης, δυσχεραίνοντας τη σύνδεση της Ραμάλα με την Ανατολική Ιερουσαλήμ και τη Βηθλεέμ.
Η Αθήνα είχε συνυπογράψει κείμενο μαζί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τη Βρετανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία, τον Καναδά, την Αυστραλία, τη Νορβηγία και άλλες χώρες, χαρακτηρίζοντας απαράδεκτη την απόφαση της ισραηλινής κυβέρνησης να προχωρήσει σε διαγωνισμούς για την κατασκευή νέων κατοικιών στην περιοχή Ε1. Στο κείμενο ζητείτο η άμεση απόσυρση του σχεδίου, καθώς υπονομεύει τη λύση των δύο κρατών.
En
