Σε τεντωμένο σχοινί βρίσκονται οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, καθώς η Αθήνα θωρακίζει τις συμμαχίες της, προετοιμάζεται για την πόντιση του ηλεκτρικού καλωδίου ανατολικά της Κάσου και διατηρεί στο τραπέζι το αναφαίρετο δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων.

Στο επίκεντρο του νέου γύρου αντιπαράθεσης βρίσκονται η επικείμενη επανέναρξη των εργασιών για την ηλεκτρική διασύνδεση Great Sea Interconnector (GSI), καθώς και η πρόθεση της Αθήνας να διατηρεί ενεργό το δικαίωμα επέκτασης των εθνικών χωρικών υδάτων έως τα 12 ναυτικά μίλια. Η ελληνική πλευρά έχει διαμηνύσει προς πάσα κατεύθυνση ότι δεν πρόκειται να κάνει καμία έκπτωση σε ζητήματα κυριαρχίας και κυριαρχικών δικαιωμάτων, απορρίπτοντας τις τουρκικές αιτιάσεις. Το μήνυμα αυτό πέρασε στη γείτονα ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης με την τριήμερη παραμονή του στο Καστελλόριζο. «Δεν απειλούμε κανέναν, αλλά δεν δεχόμαστε και απειλές και υποδείξεις από κανέναν. Είμαστε έτοιμοι να προασπίσουμε την εθνική μας ακεραιότητα και τα κυριαρχικά μας δικαιώματα», τόνισε. Ταυτόχρονα άφησε ανοιχτό το παράθυρο διαλόγου με τη γείτονα, επισημαίνοντας ότι αποτελεί επιλογή «αυτοπεποίθησης και πίστης στο Διεθνές Δίκαιο».

Στήριξη της Γαλλίας στο πεδίο για το καλώδιο, αν παραστεί ανάγκη

Ωστόσο, οι αντιδράσεις των τουρκικών ΜΜΕ στην επίσκεψη αυτή, με αναφορές εκ νέου σε αποστρατιωτικοποίηση των ακριτικών νησιών, δεν αφήνουν περιθώρια για κατευνασμό του οξυμένου κλίματος. Πόσω δε μάλλον που το επόμενο χρονικό διάστημα οι ελληνοτουρκικές σχέσεις αναμένεται να κλονιστούν περαιτέρω, εξαιτίας της πόντισης του καλωδίου GSI, το οποίο συνιστά έργο κομβικής γεωστρατηγικής σημασίας, αλλά και το οποίο παράλληλα αποτελεί ένα από τα πλέον ευαίσθητα μέτωπα στις σχέσεις της Αθήνας με την Άγκυρα. Ελλάδα, Κύπρος και Γαλλία προετοιμάζουν τα επόμενα βήματά τους για την επανέναρξη των ερευνών βυθού και σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις αναμένεται να ξεκινήσουν το αμέσως προσεχές χρονικό διάστημα. Τον έλεγχο και τον σχεδιασμό του επιχειρησιακού πλάνου έχει αναλάβει η ανάδοχος εταιρεία Meridiam, μαζί με τη Nexans και τον ΑΔΜΗΕ.

Μετά τη συνάντηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Γάλλο πρόεδρο, Εμμανουέλ Μακρόν, στο Παρίσι, αναμένεται να υπάρξει στήριξη της Γαλλίας στο πεδίο, εάν παραστεί ανάγκη. Το γεωστρατηγικό διακύβευμα από τη συνέχιση του έργου θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς οι εργασίες υλοποιούνται ανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου. Η εξέλιξη αυτή θα σημάνει στην πράξη την ακύρωση στο πεδίο του παράνομου τουρκολυβικού μνημονίου και την επιβολή της ελληνοαιγυπτιακής ΑΟΖ που οριοθετήθηκε το 2020.

Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο θα αντιδράσει η Άγκυρα κατά την έκδοση της σχετικής Navtex από την Ελλάδα αποτελεί το ζητούμενο, καθώς ο φόβος επανάληψης των επεισοδίων της Κάσου του 2024 παραμένει υπαρκτός.

Στο πλαίσιο αυτό, ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, εμφανίστηκε σε συνέντευξή του το Σάββατο στο Political κατηγορηματικός για άλλη μια φορά, υπογραμμίζοντας ότι η έρευνα και η πόντιση καλωδίων συνιστούν θεμελιώδη ελευθερία που απορρέει από το Δίκαιο της Θάλασσας. «Στο ζήτημα της έρευνας και πόντισης καλωδίων δεν χωρεί μέση οδός. Όποιος θεωρεί ότι μπορεί να παραβιάζει διεθνείς και ευρωπαϊκούς κανόνες χωρίς τίμημα, στο τέλος πληρώνει με τόκο», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Έλληνας υπουργός.

Αναφαίρετο δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων έως τα 12 ναυτικά μίλια

Ταυτόχρονα, η Αθήνα διατηρεί σταθερά στο τραπέζι το αναφαίρετο δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων έως τα 12 ναυτικά μίλια. Η αναφορά του πρωθυπουργού από το βήμα της ΔΕΘ στο δικαίωμα αυτό προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην Τουρκία. Σύμφωνα με έγκυρες πηγές, η ελληνική κυβέρνηση εμφανίζεται προετοιμασμένη να ασκήσει το δικαίωμα αυτό, μελετώντας σε πρώτη φάση το ενδεχόμενο επέκτασης νοτίως και δυτικά της Κρήτης. Ο κ. Γεραπετρίτης στην ίδια συνέντευξη επισήμανε ότι η επέκταση αποτελεί αναφαίρετο δικαίωμα της Ελλάδας από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, ενώ ο χρόνος και ο τρόπος άσκησής του θα καθοριστούν μονομερώς από την ελληνική πολιτεία, με αποκλειστικό γνώμονα το εθνικό συμφέρον. Παράλληλα υπενθύμισε ότι η παρούσα κυβέρνηση ήταν εκείνη που προχώρησε στην επέκταση των εθνικών χωρικών υδάτων στο Ιόνιο έως το ακρωτήριο Ταίναρο.

Η ελληνική διπλωματία επαναλαμβάνει ότι η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ αποτελεί τη μία και μόνη διαφορά μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας που μπορεί να αχθεί ενώπιον διεθνούς δικαιοδοσίας. Όπως δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών, οι συνθήκες για παραπομπή στη Χάγη δεν είναι ακόμη ώριμες, τονίζοντας ότι «με τα σημερινά δεδομένα δεν συντρέχουν ακόμη οι προϋποθέσεις για να αρχίσει ουσιαστική συζήτηση επί του συνυποσχετικού». Το κλίμα αναμένεται να δοκιμαστεί περαιτέρω το επόμενο διάστημα, καθώς η Τουρκία σχεδιάζει να φέρει στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση τον νόμο της «Γαλάζιας Πατρίδας», επιχειρώντας να αμφισβητήσει τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας. Η Αθήνα δηλώνει έτοιμη να απαντήσει δυναμικά με την έκδοση των εκτελεστικών διαταγμάτων για τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό (ΘΧΣ) και τα Θαλάσσια Πάρκα.

Για τη θωράκιση των εθνικών θέσεων, η Ελλάδα ενισχύει συστηματικά τις διακρατικές της συμμαχίες. Η στρατηγική αμυντική συνεργασία με το Ισραήλ επικροτήθηκε δημόσια από τον εκπρόσωπο του αμερικανικού Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Παράλληλα, η επικείμενη επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα έως το τέλος του έτους, στο πλαίσιο του 6ου Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας-ΗΠΑ, αναμένεται να ενισχύσει τις διμερείς σχέσεις. Υπενθυμίζεται ότι ο κ. Ρούμπιο είχε πρωτοστατήσει μαζί με τον Μπομπ Μενέντεζ για τη νομοθέτηση του EastMed Act, ο οποίος τοποθετεί την Ελλάδα και την Κύπρο ως βασικούς πυλώνες του αμερικανικού σχεδιασμού στην Ανατολική Μεσόγειο.