Μια νέα κούρσα εξοπλισμών αυτή τη φορά με «θέατρο» το Διάστημα ενδέχεται να «πυροδοτήσει» η επίσημη ανακοίνωση - για πρώτη φορά, καίτοι ήταν ουσιαστικά «κοινό μυστικό» - από τις ΗΠΑ, που επιβεβαίωσαν επίσημα ότι έχουν όπλο σε τροχιά γύρω από τη Γη. Την παραδοχή έκανε ο υπουργός της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ, Τρόι Μέινκ, μιλώντας σε στρατιωτικό συνέδριο στο Μέριλαντ. «Σήμερα συνεχίζουμε να διασφαλίζουμε ότι παραμένουμε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις των εξελισσόμενων απειλών, όπου κι αν υπάρχουν», δήλωσε ο Μέινκ και πρόσθεσε: «Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν πλέον όπλα ελέγχου του διαστήματος σε τροχιά», με στόχο να υπερασπιστούν τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις  έναντι «εχθρικών ενεργειών».

Άλλωστε, «η Κίνα αναπτύσσει και αξιοποιεί διαστημικές και αντιδιαστημικές δυνατότητες στο πλαίσιο μιας στρατηγικής στρατιωτικού εκσυγχρονισμού», αναφέρει η Διαστημική Δύναμη (Space Force) των ΗΠΑ στην ιστοσελίδα της, ενώ «η Ρωσία θεωρεί το διάστημα ως πεδίο πολεμικών επιχειρήσεων και πιστεύει ότι η υπεροχή στο διάστημα θα αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα σε μελλοντικές συγκρούσεις», σύμφωνα με την ίδια πηγή, με την Ουάσιγκτον να επιχειρεί να παρουσιάσει ως μια εξισορροπητική ενέργεια τις κινήσεις της στο τερέν του Διαστήματος. Σημειώνεται πως η Space Force δημιουργήθηκε το 2019, αποτελώντας τον πρώτο νέο κλάδο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων εδώ και περισσότερες από επτά δεκαετίες. Στόχος της ήταν αρχικά η προστασία των αμερικανικών υποδομών στο Διάστημα, μεταξύ άλλων εκατοντάδων δορυφόρων που χρησιμοποιούνται για επικοινωνίες και επιτήρηση.

Διαβάστε: Οι ΗΠΑ παραδέχθηκαν ότι έχουν όπλο στο Διάστημα: Η πρώτη επίσημη αποκάλυψη και το μήνυμα σε Ρωσία & Κίνα


Οι προειδοποιήσεις για τις κινήσεις Ρωσίας και Κίνας 

Όπως σημειώνει το CNN, Αμερικανοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι έχουν προειδοποιήσει επανειλημμένα ότι οι δύο χώρες δοκιμάζουν νέες επιθετικές διαστημικές δυνατότητες, αναφέροντας παραδείγματα όπως οι εκπαιδευτικές αποστολές του ρωσικού δορυφορικού σχηματισμού — οι οποίες, σύμφωνα με την Ουάσινγκτον, θα μπορούσαν να καταδείξουν «τακτικές επίθεσης και άμυνας» για μελλοντικές μάχες — καθώς και την ανάπτυξη από την Κίνα ενός υπερηχητικού πυραύλου μερικής τροχιάς, ικανό να μεταφέρει πυρηνικά.

Όπως ανέφερε, δε, το ίδιο αμερικανικό μέσο το 2024, πληροφορίες των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών υποδηλώνουν ότι η Ρωσία έχει επίσης καταβάλει προσπάθειες για την ανάπτυξη ενός διαστημικού πυρηνικού όπλου που θα χρησιμοποιούσε ένα τεράστιο ενεργειακό κύμα, γνωστό ως ηλεκτρομαγνητικός παλμός, με σκοπό να θέσει εκτός λειτουργίας ένα μεγάλο τμήμα εμπορικών και κυβερνητικών δορυφόρων – ένας ισχυρισμός που η Μόσχα έχει αρνηθεί.

Ένα τέτοιο όπλο θα μπορούσε να έχει ευρείες και καταστροφικές επιπτώσεις – για παράδειγμα, να θέσει εκτός λειτουργίας δορυφόρους στους οποίους βασίζεται ο κόσμος για την πρόβλεψη του καιρού και την αντιμετώπιση καταστροφών, ή ακόμη και να επηρεάσει τα παγκόσμια συστήματα πλοήγησης που χρησιμοποιούνται για κάθε είδους δραστηριότητες, από τραπεζικές συναλλαγές και μεταφορά φορτίων έως την κλήση οχημάτων κοινής χρήσης και την αποστολή ασθενοφόρων.

Η στόχευση της Ουάσιγκτον

«Η στρατηγική της Διαστημικής Δύναμης περιγράφει τον “έλεγχο του διαστήματος” ως κάτι που έχει ως αποτέλεσμα την υπεροχή στο διάστημα, την οποία ορίζουν ως την ικανότητα να ενεργούν όποτε και όπου επιλέξουν, ενώ ταυτόχρονα στερούν την ίδια δυνατότητα από έναν αντίπαλο», δήλωσε στο Al Jazeera η Βικτόρια Σάμσον, επικεφαλής του τμήματος Διαστημικής Ασφάλειας και Σταθερότητας του Secure World Foundation, ενός ιδιωτικού μη κερδοσκοπικού οργανισμού που ασχολείται με θέματα στρατιωτικού διαστήματος και ασφάλειας. Η ίδια μάλιστα αναφέρθηκε και στην αλλαγή των όρων: «Είναι η πρώτη φορά που κάποιος αξιωματούχος παραδέχεται ότι ένα όπλο που έχει σχεδιαστεί ειδικά για αυτόν τον σκοπό έχει τοποθετηθεί στο διάστημα», δήλωσε. «Μέχρι τώρα, πάντα γινόταν λόγος για “συστήματα με συγκεκριμένες δυνατότητες”», μια μάλλον γενική αναφορά, χωρίς να χρησιμοποιείται ρητά ο όρος «όπλο».

Τι γνωρίζουμε για το αμερικανικό διαστημικό όπλο - Η έμφαση στην "τύφλωση δορυφόρων"

Οι δυνατότητες των όπλων που οι ΗΠΑ έχουν θέσει σε τροχιά γύρω από τη Γη δεν είναι εν πολλοίς γνωστές, κάτι λογικό, δεδομένου του απόρρητου στη στρατιωτική τεχνολογία. «Ο έλεγχος του διαστήματος περιλαμβάνει τους τομείς αποστολών που απαιτούνται για την αντιμετώπιση και τον έλεγχο του διαστημικού χώρου – με τη χρήση κινητικών και μη κινητικών μέσων για την επίδραση στις δυνατότητες του αντιπάλου», αναφέρεται στη δήλωση. «Αυτές οι δυνατότητες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για επιθετικούς και αμυντικούς σκοπούς», προστέθηκε. Τα μη κινητικά μέσα θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν λέιζερ για την τύφλωση δορυφόρων, ή ακόμη και ηλεκτρομαγνητική ή κυβερνοπαρεμβολή των συνδέσεων δεδομένων τους, καθώς οι δορυφόροι αποκτούν πλέον μια σημασία στο σύγχρονο πόλεμο, αλλά ακόμη και στην καθημερινότητα, που δεν δύναται να υποβαθμίζεται.

Οι ειδικοί φαίνεται να συμφωνούν ότι τα όπλα αυτά είναι πιθανό να αποτελούν διαστημικούς αναστολείς επικοινωνιών και όχι κινητικά όπλα που εξαπολύουν επιθέσεις. Τα κινητικά όπλα – για παράδειγμα, ένας δορυφόρος-καμικάζι σχεδιασμένος να συγκρουστεί με τον δορυφόρο ενός αντιπάλου – θα προκαλούσαν πιθανότατα την επικίνδυνη εκτόξευση ταχέως κινούμενων συντριμμιών στο διάστημα. Ο Bleddyn Bowen, αναπληρωτής καθηγητής αστροπολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Durham στο Ηνωμένο Βασίλειο, δήλωσε στην εκπομπή «Today» του Radio 4 του BBC: «Δεν γνωρίζουμε ακριβώς ποιος είναι ο μηχανισμός λειτουργίας του όπλου. Θα περίμενα να πρόκειται για κάποιο είδος πλατφόρμας ηλεκτρονικού πολέμου ή παρεμβολής ραδιοσημάτων. Θα ήταν ένα μη καταστροφικό είδος αντιδορυφορικού όπλου, και τέτοιες παραλλαγές υπάρχουν ήδη στη Γη».

«Λιγότερο πιθανό θα ήταν να πρόκειται για κάποιο είδος κινητικού οχήματος καταστροφής, δηλαδή ένα όχημα που θα εκτόξευε κάποιο βλήμα το οποίο θα συγκρούονταν με έναν δορυφόρο και θα τον κατέστρεφε», πρόσθεσε.

Η αμερικανική διοίκηση έχει εντάξει τις διαστημικές δυνατότητες και τους πυραύλους αναχαίτισης στον σχεδιασμό του Χρυσού Θόλου (Golden Dome), του συστήματος άμυνας που προορίζεται να προστατεύει τις ΗΠΑ από πυραυλικές και άλλες εναέριες απειλές με κόστος 175 δισ. δολ. για να προστατεύσει τις ΗΠΑ «από τις απειλές της Ρωσίας και της Κίνας», όπως είχε δηλώσει όταν το ανακοίνωσε τον Μάιο του 2025. Ενώ ο Λευκός Οίκος υποστήριζε αρχικά ότι το έργο θα κοστίσει 175–185 δισεκατομμύρια δολάρια, η επίσημη έκθεση της Υπηρεσίας Προϋπολογισμού του Κογκρέσου (CBO) σόκαρε το πολιτικό σκηνικό, εκτιμώντας ότι το πραγματικό κόστος θα αγγίξει ή θα ξεπεράσει το 1,2 τρισ. δολ. σε βάθος 20ετίας. Το αποτέλεσμα είναι να ξεσηκώσει θύελλά αντιδράσεων στην Ουάσιγκτον.


Η αντίδραση Πεκίνου και Μόσχας στην ανακοίνωση των ΗΠΑ

Το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών εξέφρασε την αντίθεσή του, προειδοποιώντας για «τη μετατροπή του Διαστήματος σε πεδίο μάχης και την έναρξη μιας κούρσας εξοπλισμών». «Καλούμε την αμερικανική πλευρά να σταματήσει να διευρύνει τις στρατιωτικές της δυνατότητες και να προετοιμάζεται για πόλεμο στο Διάστημα», δήλωσε ο εκπρόσωπος του υπουργείου, Γκουό Τζιακούν.

Από την πλευρά της, η Ρωσία ζήτησε το Διάστημα να παραμείνει «ελεύθερο από κάθε είδους όπλα». «Προσβλέπουμε σε μια ευρεία διεθνή συσπείρωση ώστε να συνεχιστούν οι προσπάθειες για την πλήρη αποστρατιωτικοποίηση του Διαστήματος», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ.

"Κοινό μυστικό" - Και η Γερμανία στο "χορό"

Αναλυτές επισημαίνουν πως η ανάπτυξη διαστημικών όπλων από Ουάσιγκτον, Πεκίνο και Μόσχα αποτελεί κοινό μυστικό. Ωστόσο, τονίζεται πως η πρώτη δημόσια επιβεβαίωση αυτού θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια κούρσα εξοπλισμών, όπως επισημάνθηκε και στη σχετική ανακοίνωση του Πεκίνου. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, ΗΠΑ, Κίνα και Ρωσία δεν είναι οι μόνες δυνάμεις που κινούνται στη διαστημική «σκακιέρα». 

Και άλλες χώρες επιδιώκουν να αναπτύξουν όπλα για την αντιμετώπιση διαστημικών απειλών. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγεται και η Γερμανία, η οποία διαθέτει ένα πρόγραμμα στρατιωτικών δαπανών για το διάστημα ύψους 35 δισεκατομμυρίων ευρώ, με στόχο την αντιμετώπιση των αυξανόμενων απειλών από αντιπάλους, όπως αναφέρει το Reuters.

Ο υποστράτηγος Michael Traut, επικεφαλής της Γερμανικής Διαστημικής Διοίκησης, έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι, στο πλαίσιο αυτού του σχεδίου, η Γερμανία θα διοχετεύσει χρηματοδότηση σε δορυφόρους συλλογής πληροφοριών, αισθητήρες και συστήματα σχεδιασμένα για να παρεμποδίζουν τη λειτουργία των διαστημικών σκαφών των αντιπάλων. Ο Traut ανέφερε ότι η Γερμανία δεν θα τοποθετήσει σε τροχιά καταστροφικά όπλα που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν διαστημικά συντρίμμια, αλλά τόνισε ότι υπάρχει μια σειρά μη κινητικών επιλογών για την παρεμπόδιση εχθρικών δορυφόρων, όπως η παρεμβολή σημάτων, τα λέιζερ και οι ενέργειες κατά των σταθμών ελέγχου εδάφους.

Η άσκηση - "μήνυμα" για μια μάχη στο Διάστημα - Το κλειδί στις "αερομαχίες" του μέλλοντος, οι φόβοι για κινεζικό προβάδισμα

Διόλου τυχαίο δεν φαντάζει το γεγονός πως λίγες μέρες νωρίτερα από την ανακοίνωση, οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν πρόσφατα (την πρώτη εβδομάδα του Σεπτεμβρίου) μια μεγάλης κλίμακας πραγματική ασκήση (live-fly), μια «διαστημική (σ.σ. σε τροχιά) αερομαχία» (orbital dogfighting), με σκοπό την επίδειξη δυναμικών διαστημικών επιχειρήσεων, στην οποία συμμετείχαν ταυτόχρονα δορυφόροι σε πολλαπλές τροχιές, καθώς και διεθνείς και εμπορικοί εταίροι. Η άσκηση, που ονομάστηκε «Apollo Maneuvers», αποτέλεσε τη μεγαλύτερη του είδους της που έχει διεξαγάγει η Διαστημική Διοίκηση των ΗΠΑ, τόσο ως προς τον αριθμό των διαστημικών σκαφών που συμμετείχαν όσο και ως προς το είδος των ελιγμών που εκτελέστηκαν, όπως δήλωσε εκπρόσωπος της Διαστημικής Διοίκησης των ΗΠΑ και σύμφωνα με το Reuters.

Επρόκειτο για την πρώτη τέτοιου είδους άσκηση που πραγματοποίησε η Ουάσιγκτον, με την έννοια της «διαστημικής αερομαχίας» να αποτελεί εδώ και χρόνια αντικείμενο «ενδιαφέροντος» για τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις. Στον στρατιωτικό τομέα, ο όρος «αερομαχία» αναφέρεται στην εναέρια μάχη κοντινής απόστασης στην οποία εμπλέκονται μαχητικά αεροσκάφη, με δύο ή περισσότερους πιλότους να αναμετρώνται μεταξύ τους σε δοκιμασίες πτητικής ικανότητας και πυροδύναμης. Όσον αφορά το διάστημα, αυτό συνεπάγεται «αντικείμενα στο διάστημα που πραγματοποιούν ελιγμούς μέσα, έξω και γύρω από το ένα το άλλο με συγχρονισμό και υπό έλεγχο», σύμφωνα με τον Αντιπτέραρχο Michael A. Guetlein, Αναπληρωτή Αρχηγό Διαστημικών Επιχειρήσεων της αμερικανικής Space Force. Καθίσταται σαφές ότι η έννοια-κλειδί είναι ο συντονισμός, υπό συνθήκες πίεσης και πιθανής εκτόξευσης πυρών, με την άσκηση αυτή να αποτελεί μια δοκιμή, που σίγουρα δεν περνά απαρατήρητη, αν και δεν αποκλείεται ήδη οι ΗΠΑ να έχουν μείνει πίσω. Άλλωστε, το Κογκρέσο και ειδικότερα η Επιτροπή της Βουλής των Αντιπροσώπων, που αφορά τις πιστώσεις του προϋπολογισμού (House Committee on Appropriations, HAC) έχει προειδοποιήσει για πιθανή υποχρηματοδότηση του συναφούς πεδίου, με το Πεντάγωνο να έχει μείνει ενδεχομένως πίσω στην κούρσα.

Τον ίδιο μήνα που εκδόθηκε η προειδοποίηση της HAC, ένα μυστικό κινεζικό μη επανδρωμένο διαστημικό αεροσκάφος απελευθέρωσε έναν μικρό δορυφόρο, ο οποίος περιεστράφη γύρω από έναν κινεζικό δορυφόρο πριν επιστρέψει προς το διαστημικό αεροσκάφος. Το Πεκίνο έχει επίσης πραγματοποιήσει συγχρονισμένες κινήσεις σε πολύ κοντινή απόσταση, όπως αυτές που ταιριάζουν στον ορισμό των "dogfighting".