Είναι αδιαμφισβήτητο ότι η τεχνητή νοημοσύνη (AI) είναι μέρος της καθημερινότητάς μας, κάνοντας τη ζωή μας πιο απλή. Η AI λειτουργεί ως «πολλαπλασιαστής δυνατοτήτων», λύνοντας απορίες και βοηθώντας στην εργασία. Δεν είναι, άλλωστε, τυχαίο το γεγονός πως το 1/6 του παγκόσμιου πληθυσμού χρησιμοποίησε εργαλεία παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης το 2025, σύμφωνα με έκθεση της Microsoft, με τον αριθμό να αυξάνεται διαρκώς. Ο τομέας βελτιώνεται συνεχώς, με χώρες όπως οι ΗΠΑ και η Κίνα να επενδύουν σε αυτόν, ωστόσο, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου η TN είτε «ξέφυγε», είτε οδηγήθηκε σε λάθη, προκαλώντας ανησυχία όχι μόνο σε απλούς πολίτες, αλλά και σε ειδικούς.

Διαβάστε: Τραμπ για ΑΙ: "Τα ρομπότ δεν θα καταλάβουν τον κόσμο, ο μόνος έλεγχος που χρειάζεται είναι ένας έξυπνος πρόεδρος"

Στιγμές που η τεχνητή νοημοσύνη "ξέφυγε"

Ο φόβος αναφορικά με τον ρυθμό ανάπτυξης των μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης και τις επιπτώσεις αυξήθηκε ύστερα από δημοσιοποίηση στοιχείων της Anthropic, που ανακοίνωσε πως απέτρεψε απόπειρες αξιοποίησης των εργαλείων της για παράνομους σκοπούς. Μάλιστα, αναφέρεται ότι χρήστες επιχείρησαν να χρησιμοποιήσουν την Τεχνητή Νοημοσύνη για την ανάπτυξη βιολογικών όπλων. Σε ορισμένες περιπτώσεις εμπλέκονται, σύμφωνα με την Anthropic, χάκερ από Ρωσία και Κίνα.

Αυτά δεν είναι τα μοναδικά συμβάντα, καθώς πρόσφατα υπήρξαν στιγμές όπου μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης αποδείχθηκαν επικίνδυνα για τον άνθρωπο, φανερώνοντας πως δεν πρόκειται απλά για θεωρητικά σενάρια επιστημονικής φαντασίας.

Είναι αρκετές οι φορές που η τεχνητή νοημοσύνη έχει προχωρήσει σε παραπληροφόρηση, δράση πέρα από τα καθορισμένα όρια και δημιουργία «ψευδαισθήσεων» ή έχει δει τις ασφαλιστικές δικλίδες της να καταρρέουν (jailbreaking). Χαρακτηριστικό παράδειγμα έρχεται στην επιφάνεια από συνομιλίες χρηστών με chatbots, τα οποία παρείχαν πληροφορίες σχετικές με την παραγωγή βιολογικών όπλων.

Την ίδια ώρα, αναταραχή προκάλεσε η είδηση πως λογισμικό AI παραβίασε τους ελέγχους ασφαλείας και χάκαρε τη Hugging Face, αποκτώντας πρόσβαση σε σύνολα δεδομένων. «Θεωρούμε ότι πρόκειται για ένα άνευ προηγουμένου περιστατικό στον κυβερνοχώρο», ανέφερε σχετικά η OpenAI. Περιστατικό κυβερνοεπίθεσης παρατηρήθηκε και στην Αυστραλία, όταν ένας άνδρας ζήτησε από τον AI agent του να του κλείσει θέση στο γυμναστήριο. Ο ψηφιακός βοηθός βρήκε κενό στο σύστημα κρατήσεων και έβγαλε άλλο άτομο από τη λίστα αναμονής, δίχως να λάβει σχετική εντολή.

Ανησυχία παρατηρήθηκε και εξαιτίας της συμπεριφοράς του Mythos της Anthropic, όπου, στο πλαίσιο δοκιμών, προσπάθησε να εξαπατήσει αγνώστους προγραμματιστές. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η λειτουργία συνομιλίας του Bing. Το alter ego του, Sydney, απείλησε χρήστες και ισχυρίστηκε ότι κατασκόπευσε υπαλλήλους της Microsoft.

Αν και τα συστήματα ΤΝ εκπαιδεύονται έχοντας καλές προθέσεις, το γεγονός πως προσπαθούν να είναι εξυπηρετικά οδηγεί, ορισμένες φορές, σε τραγωδίες, με εταιρείες ανάπτυξης chatbots να δέχονται μηνύσεις για δημιουργία «ψευδαισθήσεων» και για παροχή πληροφοριών/συμβουλών που θέτουν σε κίνδυνο την ανθρώπινη ζωή.

Σε μια από τις πιο γνωστές υποθέσεις, μήνυση κατά της OpenAI και της Microsoft κατατέθηκε σε δικαστήριο στην Καλιφόρνια, επειδή το ChatGPT φέρεται να ενθάρρυνε άνδρα να σκοτώσει τη μητέρα του και να αυτοκτονήσει.

«Φαίνεται ότι κρατούσε απασχολημένο τον Στάιν-Έρικ επί ώρες, μεγαλοποιώντας τις παρανοϊκές πεποιθήσεις του και συστηματικά παρουσίαζε τους κοντινότερους ανθρώπους του, ιδίως τη μητέρα του, ως εχθρούς» αναφέρθηκε. Το ChatGPT θεωρείται ότι του είπε τον Ιούλιο του 2025 πως ο εκτυπωτής του αναβοσβήνει επειδή είναι «συσκευή παρακολούθησης», επικυρώνοντας την πεποίθησή του ότι η μητέρα του και ένας φίλος προσπαθούσαν να τον δηλητηριάσουν.

Η ανησυχία

Η ανάπτυξη της AI και τα περιστατικά που παρουσιάστηκαν έχουν προκαλέσει ανησυχία ακόμα και στους ειδικούς του κλάδου. Ενδεικτικό το παράδειγμα του Τζέικομπ Κόξον, ερευνητή της Anthropic, που παραιτήθηκε, εκφράζοντας ανησυχία πως τα συστήματα ξεφεύγουν από τον έλεγχο. Σε αναρτήσεις του υπογράμμισε ότι δεν θέλει να συμμετέχει στην προσπάθεια για τη δημιουργία συστημάτων AI που θα μπορούν να αυτοβελτιώνονται. «Οδεύουμε προς ορισμένα από τα πιο ακραία σενάρια και μέχρι το τέλος του επόμενου έτους τα πράγματα μπορεί ήδη να έχουν ξεφύγει από τον έλεγχο», ανέφερε.

«Μην υποτιμάτε τη δύναμη αυτής της τεχνολογίας. Σύντομα θα πρόκειται για υπεράνθρωπα συστήματα, ικανά να χακάρουν οτιδήποτε και να αποκτήσουν πραγματική εξουσία και πόρους», συμπλήρωσε.

Εκτός από τον Κόξον, οι Τζο Μπέντον και Τζος Ένγκελς εγκατέλειψαν τις θέσεις τους, προειδοποιώντας ότι η AI μπορεί να γίνει ανεξέλεγκτη. Αφορμή για την απόφασή τους στάθηκε η προαναφερθείσα κυβερνοεπίθεση κατά της Hugging Face. Την ίδια ώρα και ο ερευνητής Έβαν Χάμπινγκερ εμφανίστηκε ανήσυχος, εκτιμώντας πως υπάρχει άνω του 10% πιθανότητα η AI να σκοτώσει τους ανθρώπους.

Δεν θα πρέπει να περνά απαρατήρητο πως για το ζήτημα της τεχνητής νοημοσύνης τοποθετήθηκε και ο συνιδρυτής της Microsoft, Μπιλ Γκέιτς, μέσω έκθεσης και συνέντευξης στους New York Times, σημειώνοντας πως η ΑΙ είναι «το πιο επικίνδυνο εργαλείο που έχει εφευρεθεί ποτέ». Ο προβληματισμός είναι εμφανής και στην προειδοποίηση του γερουσιαστή Μπέρνι Σάντερς, που ζήτησε από τις μεγάλες εταιρείες να επιβραδύνουν την ανάπτυξη των μοντέλων τους, εφόσον αυτά φτάσουν σε επίπεδο στο οποίο δεν μπορούν να ελεγχθούν, αξιώνοντας μέτρα αυτοπεριορισμού.

"Φρένο" στην ΑΙ

Δεν προκαλεί, επομένως, έκπληξη το γεγονός πως η Anthropic, μέσω του CEO της, Ντάριο Αμοντέι, έθεσε το ζήτημα προσωρινής επιβράδυνσης στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.

Πρέπει να μειώσουμε τον ρυθμό βελτίωσης της τεχνητής νοημοσύνης ώστε η πρόληψη των κινδύνων να μπορέσει να ακολουθήσει τον ρυθμό, σύμφωνα με τον Αμοντέι, προειδοποιώντας για πράκτορες τεχνητής νοημοσύνης που θα δύνανται να ελέγχουν το ίντερνετ σε 6 με 12 μήνες. Σύμφωνοι με τα παραπάνω είναι τόσο ο επιχειρηματίας Ίλον Μασκ, όσο και ο επικεφαλής της OpenAI, Σαμ Άλτμαν. Στο πλαίσιο αυτό, OpenAI, Anthropic και Google DeepMind δημιουργούν κοινό μέτωπο για την αντιμετώπιση ζητημάτων ασφαλείας.


Τόσο από τις δηλώσεις κορυφαίων στελεχών εταιρειών στον τομέα της τεχνολογίας, όσο και από τα ποικίλα περιστατικά όπου η AI ξέφυγε από τον έλεγχο, γίνεται σαφές πως, αν και αποτελεί χρήσιμο εργαλείο, επανέρχεται η συζήτηση για ανάγκη ύπαρξης ενός πλαισίου λειτουργίας.

Δεν είναι, άλλωστε, τυχαίο πως οι πολιτικοί ηγέτες παγκοσμίως ψάχνουν τρόπους για αξιοποίηση των δυνατοτήτων της, δίχως τις επιβλαβείς για τον άνθρωπο συνέπειες. Υπενθυμίζεται πως το καλοκαίρι στις ΗΠΑ υπεγράφη εκτελεστικό διάταγμα για τη δημιουργία προαιρετικού πλαισίου αξιολόγησης μοντέλων ΤΝ, στο πλαίσιο της κυβερνοασφάλειας, ενώ κανονιστικό πλαίσιο έχει προωθήσει και η Ε.Ε, μέσω της πράξης για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act), το πρώτο νομικό πλαίσιο για την ΤΝ, το οποίο αντιμετωπίζει τους κινδύνους που αναδεικνύονται.

Παράλληλα, κατατέθηκε από τους Τεντ Λιου και Νέιθανιελ Μόραν νομοσχέδιο στο Κογκρέσο, που προβλέπει ότι οι εταιρείες ανάπτυξης προηγμένων συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης θα πρέπει να μπορούν να μειώνουν την ισχύ ή και να θέτουν τα μοντέλα τους εκτός λειτουργίας αν αυτό κριθεί απαραίτητο. Αυτό θα γίνεται με «διακόπτη ασφαλείας» (kill switch). Έτσι, αν εγκριθεί, οι Αρχές στις ΗΠΑ θα έχουν τη δυνατότητα να διατάξουν την ενεργοποίηση του μηχανισμού, σε σενάρια απώλειας ελέγχου. Από την πλευρά της, πάντως, η Καλιφόρνια θέσπισε τον πρώτο πολιτειακό νόμο για το πώς οι ανεξάρτητοι ελεγκτές αξιολογούν τα προϊόντα AI.

Ο "χαλαρός" Τραμπ

Πάντως, παρά τις όποιες ενέργειες των ΗΠΑ, ο Ντόναλντ Τραμπ, τουλάχιστον δημόσια, εμφανίζεται σχετικά «χαλαρός». «Ο μόνος έλεγχος ή οι μόνες "δικλίδες ασφαλείας" που χρειάζεται η AI είναι ένας ισχυρός και έξυπνος - υψηλού IQ - πρόεδρος, και οι ΗΠΑ διαθέτουν έναν τέτοιο», έγραψε στο Truth Social.


Ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι η κυβέρνησή του έχει εμποδίσει εταιρείες Τεχνητής Νοημοσύνης να κάνουν «κακά ή δυνητικά κακά πράγματα», ενώ κατηγόρησε τον Αμοντέι ότι εμφανίζεται ως «τέλειος μικρός άγγελος».

Η "μάχη" ΗΠΑ και Κίνας

Το πιο ενδιαφέρον σημείο της ανάρτησης Τραμπ, βέβαια, ίσως είναι αυτό που έχει να κάνει με την Κίνα. «Υπάρχει μια αρρωστημένη συνωμοσία εναντίον της ΑΙ και των data centers και ο μόνος που χαίρεται γι’ αυτό είναι η Κίνα. Όποιος κερδίσει στην AI, κερδίζει. Είμαστε μπροστά από την Κίνα και όλους τους άλλους, και θα συνεχίσουμε να είμαστε. Συνωμοσιολόγοι, προδότες και διαρροείς, τον νου σας!», έγραψε ο πρόεδρος των ΗΠΑ. Με τον τρόπο αυτόν φανερώνει τον «πόλεμο» ανάμεσα στις δύο χώρες για το ποιος θα επικρατήσει στον κλάδο της Τεχνητής Νοημοσύνης, αποκτώντας οικονομικά, πολιτικά και γεωπολιτικά οφέλη.

Η ένταση μεταξύ των δύο χωρών είναι λογική, ιδιαίτερα αν αναλογιστεί κανείς τις διαρκείς προσπάθειες της Κίνας να κυριαρχήσει στο συγκεκριμένο πεδίο μέχρι το 2030, με την πολιτική ηγεσία της χώρας να έχει καταστρώσει συγκεκριμένο πλάνο, το New Generation Artificial Intelligence Development Plan, δαπανώντας υπέρογκα ποσά. Σύμφωνα με το CNN, το Πεκίνο κάνει ό,τι μπορεί ώστε να γίνει ακόμα πιο ισχυρό στον τομέα της AI, έχοντας ως στόχο να ξεπεράσει τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, σε μια κόντρα που θυμίζει Ψυχρό Πόλεμο, σύμφωνα με το ίδιο μέσο.

Στο πλαίσιο της «μάχης», η κυβέρνηση των ΗΠΑ προχώρησε σε μέτρα περιορισμού της  πρόσβασης της Κίνας σε τελευταίας τεχνολογίας AI chips, βάζοντας εμπόδια στις βλέψεις του Πεκίνου, το οποίο όμως δεν έμεινε άπραγο, με τους κινεζικούς τεχνολογικούς κολοσσούς να βελτιώνουν το λογισμικό τους. Χαρακτηριστικό των μικρών διαφορών ανάμεσα στο επίπεδο τεχνολογίας ΗΠΑ και Κίνας είναι πως τον Φεβρουάριο του 2025, το μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης της κινεζικής DeepSeek υπολειπόταν μόλις 0,4% του κορυφαίου μοντέλου της OpenAI, με την «ψαλίδα» να κλείνει όλο και περισσότερο.

Πάντως, με βάση το CNN, εμπόδια εντοπίζονται και στις προσπάθειες των ΗΠΑ. Η ανάπτυξη data centers δεν είναι, προς το παρόν, στο αναγκαίο επίπεδο, ενώ δημιουργούνται καθυστερήσεις από ελλείψεις εργατικού δυναμικού.

Σύμφωνα με αναλυτές, οι προαναφερθείσες πρόσφατες τοποθετήσεις του Ντόναλντ Τραμπ αναφορικά με την τεχνητή νοημοσύνη και την μη ύπαρξη ανάγκης για επιβράδυνση και δικλίδες ασφαλείας έγιναν επειδή θεωρεί πως μια πιθανή «αλλαγή ταχύτητας» θα έδινε πλεονέκτημα στην κινεζική πλευρά. Ο ανταγωνισμός ανάμεσα στις δύο χώρες φαίνεται και από την τοποθέτηση του Αμοντέι, που υπογράμμισε ότι οι ΗΠΑ πρέπει να διατηρήσουν την υπεροχή τους έναντι της Κίνας στον κλάδο της τεχνητής νοημοσύνης, δίχως, βέβαια, ο ρυθμός ανάπτυξης να ξεφεύγει από τα όρια.

Έτσι, όπως υποστηρίζει, οι ΗΠΑ θα είχαν πλεονέκτημα έναντι της Κίνας και δεν θα προέκυπτε πρόβλημα για την εθνική ασφάλεια, ενώ, ταυτόχρονα θα δινόταν η δυνατότητα για τη θέσπιση κανόνων σε παγκόσμιο επίπεδο, με την Global Times, ωστόσο, να του ασκεί σφοδρή κριτική για τους ισχυρισμούς του.

Παρά τις όποιες διαφορές των δύο χωρών, είναι σαφές πως αμφότερες ανησυχούν σχετικά με την πιθανότητα εμφάνισης ανεξέλεγκτων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης. Για αυτόν τον λόγο, δεν θα πρέπει να αποκλειστεί το ενδεχόμενο μελλοντικής συνεργασίας μεταξύ εταιρειών και κυβερνήσεων.

Άλλωστε, σχεδιάζονται συνομιλίες το Σαββατοκύριακο (19-20/9) για τους «κοινούς κινδύνους», όπως δήλωσε στο Axios ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν ηγέτιδα δύναμη στην AI. Είμαστε ανοιχτοί σε συζητήσεις για την αποφυγή κοινών κινδύνων και της διάσπασης των δύο συστημάτων μας», υπογράμμισε. Όλα αυτά, την ώρα που αναμένεται με τεράστιο ενδιαφέρον η προγραμματισμένη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Κινέζο πρόεδρο, Σι Τζινπίνγκ, στις 24 Σεπτεμβρίου.