Νέα δεδομένα για τις αγορές από ηλεκτρονικά καταστήματα εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης φέρνει η μεταρρύθμιση του τελωνειακού κώδικα της ΕΕ, που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Οι αλλαγές προβλέπουν αυστηρότερους κανόνες για το ηλεκτρονικό εμπόριο, νέο τέλος διεκπεραίωσης για τα εισαγόμενα δέματα, μεγαλύτερες ευθύνες για τις πλατφόρμες και τους πωλητές, αλλά και τη δημιουργία μιας ενιαίας ευρωπαϊκής τελωνειακής αρχής και ενός νέου ψηφιακού κόμβου δεδομένων.

Την Τετάρτη, οι ευρωβουλευτές ολοκλήρωσαν τη μεταρρύθμιση, η οποία επιχειρεί να προσαρμόσει το τελωνειακό σύστημα της ΕΕ στην εκρηκτική αύξηση των διαδικτυακών αγορών από τρίτες χώρες και στον τεράστιο όγκο μικρών δεμάτων που εισέρχονται καθημερινά στην ευρωπαϊκή αγορά.

Νέοι κανόνες για το ηλεκτρονικό εμπόριο και τα τελωνεία: Τέλος διεκπεραίωσης στα εισαγόμενα δέματα

Με τους νέους κανόνες θεσπίζεται τέλος διεκπεραίωσης για κάθε αντικείμενο που αγοράζεται από διαδικτυακά καταστήματα εκτός ΕΕ και αποστέλλεται απευθείας σε Ευρωπαίους καταναλωτές. Στόχος είναι να καλυφθεί το αυξανόμενο κόστος διαχείρισης των μεμονωμένων δεμάτων.

Το τέλος θα καταβάλλεται από τον ίδιο φορέα που είναι υπεύθυνος για τις υπόλοιπες τελωνειακές επιβαρύνσεις του εκάστοτε δέματος, ώστε το κόστος να μην μετακυλίεται στους καταναλωτές. Το ακριβές ύψος του θα καθορίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και θα επανεξετάζεται ανά δύο χρόνια, ώστε να αντανακλά το πραγματικό κόστος διαχείρισης.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ξεκινήσουν την είσπραξη του τέλους το αργότερο από την 1η Νοεμβρίου 2026.

Μεγαλύτερη ευθύνη για πλατφόρμες και πωλητές

Σημαντικές είναι και οι αλλαγές στις υποχρεώσεις των πωλητών και των ηλεκτρονικών πλατφορμών που διευκολύνουν εξ αποστάσεως πωλήσεις από τρίτες χώρες προς καταναλωτές στην ΕΕ.

Οι επιχειρήσεις αυτές θα αντιμετωπίζονται ως εισαγωγείς και θα υποχρεούνται να παρέχουν στις τελωνειακές αρχές τα απαιτούμενα στοιχεία, να καταβάλλουν ή να εγγυώνται τις σχετικές επιβαρύνσεις και να διασφαλίζουν ότι τα προϊόντα που εισέρχονται στην ευρωπαϊκή αγορά συμμορφώνονται με τη νομοθεσία της ΕΕ.

Παράλληλα, προβλέπονται αυστηρότερες προϋποθέσεις για την εγκατάσταση ή εκπροσώπησή τους στην ΕΕ, με στόχο να περιοριστεί η δυνατότητα χρήσης εικονικών εταιρειών για την παράκαμψη των κανόνων.

Οι επιχειρήσεις που παραβιάζουν επανειλημμένα τη νομοθεσία μπορεί να βρεθούν αντιμέτωπες με πρόστιμα από 1% έως 6% της συνολικής αξίας των εμπορευμάτων που εισήγαγαν στην ΕΕ κατά τους προηγούμενους 12 μήνες. Παράλληλα, οι τελωνειακές αρχές θα μπορούν να αναστέλλουν ή να ανακαλούν την ιδιότητά τους ως αξιόπιστων συναλλασσόμενων ή εγκεκριμένων οικονομικών φορέων.

Κίνητρα για αποθήκες και μαζικές αποστολές

Η μεταρρύθμιση δίνει επίσης κίνητρα για τη συγκέντρωση των αποστολών. Πωλητές και πλατφόρμες από τρίτες χώρες ενθαρρύνονται να διατηρούν αποθήκες εντός της ΕΕ, καθώς οι ενδοενωσιακές αποστολές μπορούν να επωφελούνται από χαμηλότερο τέλος διεκπεραίωσης, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Η λογική είναι ότι οι μαζικές εισαγωγές σε μεγαλύτερες συσκευασίες και ποσότητες μπορούν να ελεγχθούν αποτελεσματικότερα από τις τελωνειακές αρχές, σε σχέση με τον τεράστιο αριθμό μεμονωμένων μικροδεμάτων.

Ψηφιακός μετασχηματισμός των τελωνείων

Στο επίκεντρο της μεταρρύθμισης βρίσκεται και η δημιουργία ενός νέου πανευρωπαϊκού ψηφιακού τελωνειακού συστήματος, του κόμβου δεδομένων της ΕΕ, ο οποίος θα διαχειρίζεται η νέα τελωνειακή αρχή της ΕΕ (EUCA).

Ο κόμβος θα είναι διαθέσιμος προαιρετικά έως το 2031 το αργότερο, ενώ η χρήση του θα καταστεί υποχρεωτική έως το 2034. Το νέο σύστημα αναμένεται να αντικαταστήσει τουλάχιστον 111 διαφορετικά συστήματα λογισμικού που χρησιμοποιούνται σήμερα από τις τελωνειακές αρχές στην Ευρώπη.

Για τις επιχειρήσεις, στόχος είναι η απλούστερη και ταχύτερη υποβολή δηλώσεων και η ευκολότερη επικοινωνία με τις τελωνειακές αρχές. Για τις ίδιες τις αρχές, η συγκέντρωση των δεδομένων θα ενισχύσει την ανάλυση κινδύνου και θα διευκολύνει τη διασυνοριακή συνεργασία.

Νέα τελωνειακή αρχή της ΕΕ στη Λιλ

Η μεταρρύθμιση προβλέπει ακόμη τη δημιουργία της νέας τελωνειακής αρχής της ΕΕ, της EUCA, με έδρα τη Λιλ της Γαλλίας.

Η αρχή θα έχει κεντρικό ρόλο στον συντονισμό της ευρωπαϊκής τελωνειακής συνεργασίας, στη διαχείριση κινδύνων και στη λειτουργία του νέου κόμβου δεδομένων.

Τα επόμενα βήματα

Το Συμβούλιο της ΕΕ έχει ήδη δώσει την τελική επίσημη έγκρισή του στη μεταρρύθμιση, με την ψήφο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να αποτελεί το τελευταίο στάδιο της διαδικασίας.

Η νομοθεσία θα υπογραφεί επίσημα και θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Θα τεθεί σε ισχύ μία ημέρα μετά τη δημοσίευσή της, ενώ τα κράτη μέλη θα έχουν στη συνέχεια 12 μήνες για να αρχίσουν την πλήρη εφαρμογή των νέων κανόνων.

Ο εισηγητής της μεταρρύθμισης, Dirk Gotink του ΕΛΚ, χαρακτήρισε την αλλαγή τη μεγαλύτερη μεταρρύθμιση των ευρωπαϊκών τελωνείων από το 1986, υποστηρίζοντας ότι το νέο πλαίσιο θα ενισχύσει την επιβολή των κανόνων της ΕΕ και την προστασία καταναλωτών και επιχειρήσεων.

Η συνολική μεταρρύθμιση του τελωνειακού κώδικα είχε δρομολογηθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Μάιο του 2023, με βασική αφορμή τη ραγδαία αύξηση των μεμονωμένων δεμάτων από διαδικτυακά καταστήματα εκτός ΕΕ, τα οποία έχουν αυξήσει σημαντικά τον φόρτο των ευρωπαϊκών τελωνειακών αρχών.