Στις 2 Φεβρουαρίου κάθε χρόνο, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά μία από τις πιο σημαντικές θρησκευτικές εορτές: την Υπαπαντή του Κυρίου. Η συγκεκριμένη γιορτή πραγματοποιείται ακριβώς σαράντα ημέρες μετά τα Χριστούγεννα, σηματοδοτώντας την ολοκλήρωση του χριστουγεννιάτικου κύκλου. Φέτος η εορτή συμπίπτει με Δευτέρα, φέρνοντας στο προσκήνιο ένα από τα πιο συγκινητικά επεισόδια της χριστιανικής παράδοσης. 

Διαβάστε: Γιορτή Αγίου Βαλεντίνου: Πότε "πέφτει" φέτος - Έθιμα και παραδόσεις ανά τον κόσμο


Η ετυμολογία και το νόημα της Υπαπαντής

Ο όρος «Υπαπαντή» πηγάζει από το αρχαίο ελληνικό ρήμα «υπαντάω», που φέρει τη σημασία της υποδοχής ή της συνάντησης με κάποιον. Η γιορτή αυτή αναφέρεται στην ιστορική στιγμή που η Θεοτόκος Μαρία και ο Ιωσήφ προσέφεραν το θείο βρέφος στον Ναό της Ιερουσαλήμ. Εκεί, ο δίκαιος Συμεών, φωτισμένος από τη χάρη του Αγίου Πνεύματος, υποδέχθηκε τον μικρό Ιησού στην αγκαλιά του, αναγνωρίζοντας σε Αυτόν τον υποσχεμένο Μεσσία. Ο γέροντας Συμεών προφήτευσε με συγκλονιστικά λόγια την αποστολή του Χριστού, προαναγγέλλοντας ότι θα αποτελέσει αιτία πτώσης και ανάστασης για πολλούς. Παράλληλα, απευθυνόμενος στην Παναγία, της αποκάλυψε τον μελλοντικό πόνο που θα δοκιμάσει η ψυχή της, προμηνύοντας τον σταυρικό θάνατο του Υιού της. Ο Ευαγγελιστής Λουκάς καταγράφει με λεπτομέρεια το εκκλησιαστικό αυτό γεγονός.

Σύμφωνα με τον Μωσαϊκό νόμο, κάθε πρωτότοκο αρσενικό τέκνο έπρεπε να αφιερώνεται στον Κύριο, ακολουθώντας την εντολή «πάν άρσεν διανοίγον μήτραν άγιον τω Κυρίω κληθήσεται». Η Παρθένος Μαρία, αφού ολοκλήρωσε τον χρόνο καθαρισμού μετά τον τοκετό, μετέβη στον Ναό της Ιερουσαλήμ μαζί με τον Ιωσήφ. Για την τυπική αφιέρωση του βρέφους, προσέφεραν θυσία που αποτελούνταν από ένα ζευγάρι τρυγόνια ή δύο νεαρά περιστέρια, όπως προέβλεπε ο νόμος για τις οικογένειες περιορισμένων οικονομικών δυνατοτήτων. Αυτή η λεπτομέρεια υπογραμμίζει την ταπεινή κοινωνική θέση της Αγίας Οικογένειας. Στα Ιεροσόλυμα εκείνη την εποχή ζούσε ο Συμεών, ένας ευλαβής και δίκαιος άνθρωπος που αναμένει τη σωτηρία του Ισραήλ. Το Άγιο Πνεύμα του είχε αποκαλύψει ότι δεν θα γευτεί θάνατο προτού αντικρίσει τον Χριστό του Κυρίου. Εκείνη την ημέρα, καθοδηγούμενος από το Πνεύμα, έφτασε στον ναό ακριβώς τη στιγμή που οι γονείς έφερναν το παιδί.


Ο ύμνος του Συμεών και η προφητεία

Όταν ο Συμεών έλαβε στην αγκαλιά του τον Ιησού, εξεφώνησε τον περίφημο ύμνο: «Νυν απολύεις τον δούλον σου, Δέσποτα, κατά το ρήμα σου εν ειρήνη· ότι είδον οι οφθαλμοί μου το σωτήριόν σου, φως εις αποκάλυψιν εθνών και δόξαν λαού σου Ισραήλ». Με αυτά τα λόγια, ο γέροντας εξέφραζε την ειρήνη και την πληρότητα που ένιωθε, έχοντας επιτέλους δει τον Σωτήρα. Στη συνέχεια, ευλογώντας την Αγία Οικογένεια, ο Συμεών απευθύνθηκε ειδικά στη Μαριάμ με προφητικά λόγια. Της ανακοίνωσε ότι το παιδί της θα γίνει σημείο αντιλεγόμενο, που θα φανερώσει τις κρυφές διαθέσεις πολλών καρδιών. Η πιο συγκλονιστική προφητεία αφορούσε την ίδια: «Όσο για σένα, ο πόνος για το παιδί σου θα διαπεράσει την καρδιά σου σαν δίκοπο μαχαίρι», προμηνύοντας τα πάθη του Χριστού και τον πόνο της Θεοτόκου.


Η συμβολική σημασία της Υπαπαντής & το έθιμο του σαραντισμού

Η Υπαπαντή αντιπροσωπεύει τη συνάντηση της Παλαιάς με την Καινή Διαθήκη. Ο γέροντας Συμεών, εκπρόσωπος του παλαιού κόσμου και της προσμονής του Ισραήλ, υποδέχεται τον Χριστό, που φέρνει τη νέα εποχή της χάριτος. Η γιορτή συμβολίζει επίσης την προσφορά του πρωτότοκου στον Θεό, μια πρακτική που όριζε ο Μωσαϊκός νόμος για όλα τα πρωτότοκα αρσενικά τέκνα. Το φως που αναφέρει ο Συμεών στον ύμνο του αποτελεί κεντρικό σύμβολο της εορτής. Ο Χριστός παρουσιάζεται ως το φως που θα φωτίσει τα έθνη, φέρνοντας σωτηρία όχι μόνο στον Ισραήλ αλλά σε ολόκληρη την ανθρωπότητα. Σε ανάμνηση αυτού του ιερού γεγονότος, η Ορθόδοξη Εκκλησία διατηρεί μέχρι σήμερα το έθιμο του σαραντισμού των βρεφών.

Οι χριστιανοί γονείς φέρνουν τα νεογέννητα παιδιά τους στην εκκλησία σαράντα ημέρες μετά τη γέννησή τους, ακολουθώντας το παράδειγμα της Θεοτόκου. Αυτή η πράξη αποτελεί την πρώτη επίσημη εισαγωγή του παιδιού στον χριστιανικό χώρο και προετοιμάζει το έδαφος για το μυστήριο της Βάπτισης. Κατά τον σαραντισμό, ο ιερέας διαβάζει ειδικές ευχές καθαρισμού για τη μητέρα και ευλογίας για το βρέφος, ενώ το παιδί εισάγεται συμβολικά στον ναό. Αυτό το έθιμο ενισχύει τον δεσμό της οικογένειας με την εκκλησιαστική κοινότητα και την πνευματική ζωή.

Η Υπαπαντή παραμένει μια ζωντανή γιορτή που μιλάει στις καρδιές των πιστών σε κάθε εποχή. Υπενθυμίζει την αξία της υπακοής στο θέλημα του Θεού, όπως έδειξαν η Παναγία και ο Ιωσήφ τηρώντας τον νόμο. Παράλληλα, μέσα από τη μορφή του Συμεών, προβάλλει την υπομονή και την πίστη που ανταμείβονται με την πνευματική πληρότητα. Η εορτή της Υπαπαντής κλείνει επίσημα τον χριστουγεννιάτικο κύκλο, ολοκληρώνοντας το σαρανταήμερο των Χριστουγέννων. Αποτελεί γέφυρα ανάμεσα στη χαρά της Γέννησης του Χριστού και την προετοιμασία για τα Πάθη Του, συνδυάζοντας τη χαρά με τη συνειδητοποίηση της θυσίας που θα ακολουθήσει. 

Υπαπαντή του Κυρίου: Για ποιους είναι αργία

Η Υπαπαντή του Χριστού (2 Φεβρουαρίου) είναι επίσημη αργία με πλήρη αποχή εργασίας στην πόλη της Καλαμάτας, όπου η Παναγία Υπαπαντή είναι πολιούχος. Για την υπόλοιπη Ελλάδα, δεν αποτελεί επίσημη αργία, ωστόσο η 2α Φεβρουαρίου είναι μεγάλη Δεσποτική/Θεομητορική εορτή, γνωστή και ως η γιορτή της μητέρας, με πολλούς να γιορτάζουν.