Η απάτη δεν είναι ένα νέο φαινόµενο. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια έχει εξελιχθεί σε ένα ιδιαίτερα οργανωµένο και προσαρµοσµένο στις συνθήκες της εποχής φαινόµενο, µε τους δράστες να αξιοποιούν τόσο την τεχνολογία όσο και την ανθρώπινη ψυχολογία. Στην Ελλάδα, συγκεκριµένες µέθοδοι εµφανίζονται επανειληµµένα, µε κοινό παρονοµαστή την πρόκληση φόβου, πανικού ή βιασύνης, καταστάσεις που µειώνουν την κριτική σκέψη και αυξάνουν την πιθανότητα λάθους.

Διαβάστε: Είναι αυτό μηχάνημα υποκλοπής καρτών; Πώς να τα εντοπίσεις σε βενζινάδικα και ΑΤΜ, για να αποφύγεις την απάτη


Ο "λογιστής", μία από τις πιο συχνές απάτες του "σήμερα"

Η απάτη που εµφανίζεται µε το πρόσχηµα του… λογιστή βασίζεται κυρίως στη σχέση εµπιστοσύνης που υπάρχει ανάµεσα στον πολίτη και τον οικονοµικό του σύµβουλο. Ο δράστης επικοινωνεί τηλεφωνικά και συστήνεται ως ο λογιστής του θύµατος ή ως συνεργάτης του γραφείου του. Συχνά χρησιµοποιεί επαγγελµατική ορολογία, µιλά µε αυτοπεποίθηση και δείχνει να γνωρίζει βασικές πληροφορίες, όπως το όνοµα, το επάγγελµα ή το αν το θύµα αναµένει επιστροφή φόρου.
Το σενάριο περιλαµβάνει σχεδόν πάντα ένα επείγον ζήτηµα. Μπορεί να γίνεται λόγος για επιστροφή χρηµάτων που πρέπει να ολοκληρωθεί άµεσα, για λάθος σε φορολογική δήλωση που, αν δεν διορθωθεί, θα επιφέρει πρόστιµο ή για κάποιο τεχνικό πρόβληµα µε τον ΑΦΜ. Η αίσθηση του κατεπείγοντος είναι κεντρική, καθώς το θύµα καλείται να ενεργήσει χωρίς χρόνο για σκέψη ή διασταύρωση. Στο τελικό στάδιο ζητούνται τραπεζικά στοιχεία, κωδικοί ηλεκτρονικής τραπεζικής ή κωδικοί µιας χρήσης, τα οποία παρουσιάζονται ως αναγκαία για τη διεκπεραίωση της διαδικασίας. Η επιτυχία της απάτης φαίνεται να οφείλεται στο ότι ο δράστης δεν εµφανίζεται ως άγνωστος, αλλά ως πρόσωπο θεσµικά οικείο και αξιόπιστο.

Χαρακτηριστικό παράδειγµα της µεθόδου αυτής καταγράφηκε πρόσφατα στα Γιαννιτσά Πέλλας, όπου θύµα τηλεφωνικής απάτης έπεσε µια 65χρονη γυναίκα. Σύµφωνα µε την καταγγελία της, άγνωστος άνδρας επικοινώνησε τηλεφωνικά µαζί της, προσποιούµενος τον λογιστή της, και της ανέφερε ότι απαιτείται άµεση «καταγραφή» των κοσµηµάτων που διατηρούσε στο σπίτι της, στο πλαίσιο δήθεν φορολογικής διαδικασίας. Η γυναίκα πείστηκε από τους ισχυρισµούς του και λίγο αργότερα εµφανίστηκε στην οικία της νεαρός άνδρας, στον οποίο παρέδωσε πέντε χρυσές λίρες, κοσµήµατα και ρολόγια, συνολικής αξίας περίπου 25.000 ευρώ. Από την αστυνοµική έρευνα ταυτοποιήθηκε ο λεγόµενος «εισπράκτορας», ένας 19χρονος, σε βάρος του οποίου σχηµατίστηκε δικογραφία, ενώ τα στοιχεία του ατόµου που πραγµατοποίησε το αρχικό τηλεφώνηµα παραµένουν άγνωστα.


"Από την ΔΕΗ είμαστε..."

Μία ακόµα συνηθισµένη µορφή απάτης αφορά τηλεφωνικές ή ηλεκτρονικές επικοινωνίες που υποτίθεται ότι προέρχονται από εταιρείες παροχής ηλεκτρικής ενέργειας. Οι δράστες δηλώνουν εκπρόσωποι της ∆ΕΗ ή άλλου παρόχου και ενηµερώνουν το θύµα για δήθεν ανεξόφλητες οφειλές, επικείµενη διακοπή ρεύµατος ή δικαίωµα σε κάποια επιδότηση ή έκπτωση, ενώ άλλες φορές θέλουν απλώς να ρίξουν «µια µατιά», για οποιονδήποτε λόγο, στο ρολόι. Η πιο γνωστή ατάκα τους; «Ανοιξε, θεία, από τη ∆ΕΗ είµαστε»!

Το µήνυµα είναι σχεδιασµένο ώστε να προκαλεί άµεση ανησυχία. Η πιθανότητα διακοπής ρεύµατος λειτουργεί ως ισχυρό κίνητρο για γρήγορη αντίδραση, καθώς πρόκειται για βασικό αγαθό, που επηρεάζει άµεσα την καθηµερινότητα. Σε άλλες περιπτώσεις, το δέλεαρ µιας έκπτωσης ή επιστροφής χρηµάτων δηµιουργεί την ψευδαίσθηση ευκαιρίας που δεν πρέπει να χαθεί. Σε κάθε εκδοχή, το θύµα οδηγείται στο να δώσει στοιχεία τραπεζικής κάρτας ή πρόσβαση σε λογαριασµό ηλεκτρονικής τραπεζικής. Η απάτη αυτή εκµεταλλεύεται τη σύγχυση που προκαλεί η πληθώρα παρόχων και η αδυναµία πολλών πολιτών να παρακολουθούν µε ακρίβεια τις χρεώσεις τους. Θύµα του συγκεκριµένου «σεναρίου» έπεσε πρόσφατα η γνωστή στιχουργός Εύη ∆ρούτσα, όταν την πλησίασαν άγνωστοι οι οποίοι προσποιούνταν υπαλλήλους του ∆Ε∆∆ΗΕ, και κατέληξε να χάσει χρηµατικό ποσό ύψους 23.000 ευρώ. Οπως η ίδια περιέγραψε δηµοσίως, δέχθηκε τηλεφώνηµα στο σταθερό της από γυναίκα που συστήθηκε ως υπάλληλος «εσωτερικών βλαβών» και την προειδοποίησε ότι, αν δεν γίνουν άµεσα εργασίες, θα µείνει χωρίς ρεύµα για τέσσερις ηµέρες. Στη συνέχεια, οι δράστες δηµιούργησαν τεχνητές βλάβες στις ηλεκτρικές συσκευές του σπιτιού, ενισχύοντας το αίσθηµα πανικού και αληθοφάνειας.

Ακολουθώντας τις οδηγίες που της δίνονταν τηλεφωνικά, η στιχουργός κλήθηκε να συγκεντρώσει χρήµατα και κοσµήµατα και να τα τυλίξει σε αλουµινόχαρτο, µε τον ισχυρισµό ότι η «ασηµένια γραµµή» των χαρτονοµισµάτων επηρεάζει το ηλεκτρικό ρεύµα. Στη συνέχεια, της ζητήθηκε να τοποθετήσει το δέµα έξω από το σπίτι της, κάτω από το χαλάκι της εισόδου, προκειµένου δήθεν να ολοκληρωθεί η διαδικασία αποκατάστασης. Οταν άνοιξε την πόρτα, διαπίστωσε ότι τα χρήµατα είχαν εξαφανιστεί, ενώ οι δράστες συνέχισαν να την καθησυχάζουν, ισχυριζόµενοι ότι «θα επιστραφούν» αργότερα. Το περιστατικό αναδεικνύει µε τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο πώς ο φόβος της διακοπής ενός βασικού αγαθού, σε συνδυασµό µε τεχνικούς όρους και συνεχή καθοδήγηση, µπορεί να οδηγήσει ακόµα και έµπειρους ανθρώπους σε πλήρη απώλεια ελέγχου.


Το...τροχαίο - απάτη

Από τις πιο επιθετικές και ψυχολογικά επιβαρυντικές µορφές απάτης είναι εκείνη που αφορά υποτιθέµενο ατύχηµα συγγενικού προσώπου. Οι δράστες τηλεφωνούν αιφνιδιαστικά και ανακοινώνουν -κυρίως σε ηλικιωµένους ανθρώπους- ότι παιδί, εγγόνι ή άλλο κοντινό πρόσωπο έχει τραυµατιστεί σοβαρά, έχει προκαλέσει τροχαίο ή βρίσκεται σε κίνδυνο. Η συνοµιλία εξελίσσεται µέσα σε κλίµα έντονης συναισθηµατικής φόρτισης, συχνά µε φωνές ή κλάµατα στο βάθος, ώστε να ενισχυθεί η αίσθηση αληθοφάνειας.

Το θύµα δεν έχει χρόνο να σκεφτεί ή να επικοινωνήσει µε άλλους. Του ζητείται άµεσα χρηµατικό ποσό για ιατρικά έξοδα ή νοµική υποστήριξη, µε τη δικαιολογία ότι κάθε καθυστέρηση θα έχει σοβαρές συνέπειες. Η µέθοδος αυτή στοχεύει κυρίως ηλικιωµένους, οι οποίοι είναι πιο ευάλωτοι σε τέτοιου είδους αιφνιδιασµούς. Βεβαίως, η επιτυχία της απάτης βασίζεται στο γεγονός ότι, σε κατάσταση πανικού, η λογική σκέψη υποχωρεί µπροστά στην ανάγκη προστασίας ενός αγαπηµένου προσώπου.


Ψηφιακά "δολώματα" μέσω emails και μηνυμάτων

Στο ψηφιακό περιβάλλον, η πιο διαδεδοµένη µορφή απάτης είναι το λεγόµενο «phishing». Πρόκειται για αποστολή email ή SMS που µιµούνται επίσηµες επικοινωνίες τραπεζών, κρατικών υπηρεσιών ή εταιρειών ταχυµεταφορών. Τα µηνύµατα αυτά ενηµερώνουν για υποτιθέµενα προβλήµατα σε λογαριασµούς, εκκρεµείς πληρωµές ή ανάγκη επιβεβαίωσης στοιχείων. Ο παραλήπτης καλείται να πατήσει σε σύνδεσµο που οδηγεί σε ιστοσελίδα σχεδόν πανοµοιότυπη µε την αυθεντική. Εκεί ζητούνται προσωπικά δεδοµένα, όπως κωδικοί πρόσβασης ή στοιχεία καρτών. Η τεχνική αρτιότητα των ψεύτικων σελίδων καθιστά δύσκολη τη διάκρισή τους από τις πραγµατικές, ιδιαίτερα για χρήστες µε περιορισµένη εξοικείωση µε την τεχνολογία.

Η απάτη αυτή στηρίζεται στην καθηµερινή συνήθεια του γρήγορου ελέγχου µηνυµάτων και στη µειωµένη προσοχή που δίνεται σε λεπτοµέρειες.


Οι αγγελίες και οι διαδικτυακές αγορές

Ιδιαίτερα συχνές είναι και οι απάτες που σχετίζονται µε αγγελίες και διαδικτυακές αγορές. Οι δράστες αναρτούν προϊόντα σε ιδιαίτερα χαµηλές τιµές, παρουσιάζοντάς τα ως άριστης κατάστασης και διαθέσιµα για περιορισµένο χρονικό διάστηµα. Ο ενδιαφερόµενος αγοραστής πιέζεται να προχωρήσει γρήγορα στη συναλλαγή, ώστε να µη χάσει την ευκαιρία. Στο πλαίσιο αυτό ζητείται προκαταβολή ή πληρωµή εκτός της επίσηµης πλατφόρµας, συνήθως µέσω τραπεζικής µεταφοράς. Μόλις το χρηµατικό ποσό καταβληθεί, η επικοινωνία διακόπτεται και το προϊόν δεν παραδίδεται ποτέ. Η µέθοδος αυτή εκµεταλλεύεται την επιθυµία για οικονοµικό όφελος και την εµπιστοσύνη που συχνά δείχνουν οι χρήστες σε διαδικτυακές συναλλαγές.

Χαρακτηριστικό παράδειγµα της περίπτωσης αυτής αποτελεί και η περίπτωση για την οποία µίλησε πρόσφατα η µεσίτρια Αννα Μωκάκου, στο ντοκιµαντέρ του parapolitika.gr «Στον ∆ρόµο» µε θέµα τη στεγαστική κρίση, η οποία αποκάλυψε πώς επιτήδειοι µε ψευδείς αγγελίες για σπίτια ζητούν προκαταβολές και στη συνέχεια γίνονται «καπνός». Πρόκειται για ακίνητα που δεν υπάρχουν, φωτογραφίες από άλλα σπίτια, ιδιοκτήτες που επικαλούνται ότι «κάποιος µένει ήδη µέσα» και οι απατεώνες ζητούν προκαταβολές για κράτηση, προτού εξαφανιστούν.


∆όλωμα μέσω ΕΛ.ΤΑ.

Πριν από μερικές ηµέρες, τα ΕΛ.ΤΑ., µε ανακοίνωσή τους, έκαναν γνωστή ακόµα µία απάτη σε βάρος του ταλαιπωρηµένου οργανισµού. Σε αυτή την περίπτωση, οι επιτήδειοι αποστέλλουν µηνύµατα σε πολίτες για ειδοποίηση παράδοσης πακέτου µε παραπλανητικό σύνδεσµο.

Ειδικότερα, το µήνυµα έχει ως εξής: «ΕΛ.ΤΑ.: Ειδοποίηση Παράδοσης Πακέτου. Για να εξασφαλίσετε επιτυχή παράδοση, παρακαλούµε επιλέξτε µία από τις παρακάτω επιλογές έως τις 5 Φεβρουαρίου 2026: Επαναπρογραµµατίστε την παράδοση. Κατευθύνετε το πακέτο σε κοντινό σηµείο παραλαβής ΕΛ.ΤΑ. ∆ιαχειριστείτε την παράδοσή σας: (ο παραπλανητικός σύνδεσµος)».

Στην τελευταία περίπτωση ζητούν κωδικούς τραπεζικών λογαριασµών και στη συνέχεια τους... ξαφρίζουν.


"Επενδύοντας" στον… έρωτα και στα κρυπτονοµίσµατα

Οι ερωτικές απάτες έχουν µπει και αυτές τα τελευταία χρόνια στην καθηµερινή ειδησεογραφία της Ελλάδας, αποτελούν µία από τις πιο ύπουλες µορφές διαδικτυακής εξαπάτησης και συχνά, εκτός από τους τραπεζικούς λογαριασµούς, «αδειάζουν» τα θύµατα και συναισθηµατικά. Σε αυτές, απατεώνες δηµιουργούν ψεύτικα προφίλ σε κοινωνικά δίκτυα ή εφαρµογές γνωριµιών και προσεγγίζουν άνδρες και γυναίκες µε σκοπό να σφυρηλατήσουν µια «συναισθηµατική σχέση».

Σύµφωνα µε έρευνες και προειδοποιήσεις της Ελληνικής Αστυνοµίας, οι δράστες εµφανίζονται ως επιτυχηµένοι επαγγελµατίες, γιατροί ή ακόµα και άτοµα µε δύσκολη προσωπική ζωή που χρειάζονται βοήθεια, καταφέρνοντας να κάνουν τα θύµατά τους να τους εµπιστευτούν πριν ζητήσουν χρήµατα για «επείγουσες ανάγκες» ή ταξίδια ώστε να συναντηθούν. Ωστόσο, δεν συναντιούνται ποτέ! Τα περιστατικά αυτά είναι τόσο συχνά, που θεωρούνται πλέον µία από τις κορυφαίες κατηγορίες διαδικτυακής απάτης στη χώρα, µε θύµατα ειδικά άτοµα άνω των 60 ετών, που αρχικά επικοινωνούν µαζί τους µέσω Facebook, Instagram ή πλατφορµών γνωριµιών και τελικά τους στέλνουν χρήµατα.


Πού θα τοποθετήσεις τα χρήματά σου;

Από την άλλη, οι επενδυτικές απάτες στην Ελλάδα έχουν λάβει διαστάσεις οργανωµένου εγκλήµατος, µε δεκάδες περιπτώσεις απάτης να φτάνουν στην Αστυνοµία και τη ∆ίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήµατος. Σε πρόσφατη υπόθεση, ελληνικές Αρχές εξάρθρωσαν κύκλωµα που φέρεται να εξαπάτησε επενδυτές σε Ελλάδα και Κύπρο, αποσπώντας πάνω από 1,1 εκατοµµύριο ευρώ, παρουσιάζοντας ψεύτικες επενδυτικές ευκαιρίες και παριστάνοντας εκπροσώπους εταιρειών, τραπεζών και πλατφορµών κρυπτονοµισµάτων. Σε άλλη µεγάλη επιχείρηση συνελήφθησαν 104 άτοµα, τα οποία µέσω τηλεφωνικών απατών πουλούσαν «δήθεν επενδυτικές ευκαιρίες» σε πολίτες του Κόλπου, υποδυόµενοι υπαλλήλους επενδυτικών εταιρειών και χρησιµοποιώντας τηλεφωνικές κλήσεις και ηλεκτρονικά µέσα για να πείσουν τα θύµατα να καταθέσουν χρήµατα.

Επιπλέον, περιστατικό, πριν από µερικά χρόνια, στο νησί της Χίου αφορά γυναίκα που φέρεται να έχασε πάνω από 600.000 ευρώ σε µια elaborate απάτη µε υποτιθέµενη επένδυση σε κρυπτονοµίσµατα, όπου οι δράστες την έπεισαν να εγκαταστήσει λογισµικό αποµακρυσµένης πρόσβασης και στη συνέχεια µεταφέρθηκαν οι οικονοµικοί της πόροι σε λογαριασµούς που ελέγχονταν από αυτούς.


Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Παραπολιτικά».