Η μνήμη της εκτέλεσης των 200 Ελλήνων από τα ναζιστικά στρατεύματα κατοχής στο Σκοπευτήριο Καισαριανής παραμένει ζωντανή, όχι μόνο μέσα από τα ιστορικά αρχεία, αλλά κυρίως μέσα από τις φωνές όσων έζησαν τη φρίκη ή μεγάλωσαν στη σκιά της. Οι νέες αποκαλύψεις φωτογραφικών ντοκουμέντων, που φέρονται να απεικονίζουν τις εκτελέσεις της 1ης Μαΐου 1944, έχουν προκαλέσει συγκίνηση και έντονο επιστημονικό ενδιαφέρον, καθώς επιβεβαιώνουν μαρτυρίες δεκαετιών και δίνουν «πρόσωπο» σε ένα από τα πιο ειδεχθή εγκλήματα της Κατοχής. 

Διαβάστε: Καισαριανή: Ο κάτοχος των φωτογραφιών ειδικεύεται στην πώληση στρατιωτικών αντικειμένων του Β΄ΠΠ - Με 1.000 καταχωρίσεις το μήνα, έχει πουλήσει 47.000 τεμάχια σε 10 χρόνια (Βίντεο)

Καισαριανή: Η μαρτυρία που συγκλονίζει

Γυναίκα που ήταν παρούσα ως παιδί στην εκτέλεση περιγράφει με ανατριχιαστικές λεπτομέρειες όσα είδε. Θυμάται τον κόσμο να συγκεντρώνεται στο άλσος, τους μελλοθάνατους να στήνονται σε ομάδες μπροστά στον τοίχο και τις ριπές να διαδέχονται η μία την άλλη.  «Παίζαμε σαν παιδιά εκεί, ξαφνικά είδαμε κόσμο να μαζεύεται στο άλσος γιατί είχαν μάθει ότι γίνεται η εκτέλεση, οπότε καθίσαμε και παρακολουθήσαμε. Τους είχανε βάλει σε σειρά απέναντι και ήτανε στημένοι στον τοίχο καμιά εικοσαριά. Τους εκτελούσανε, τελείωνε αυτό και παίρνανε μετά οι άλλοι είκοσι. Δεν τους βάλανε όλους μαζί γιατί ο τοίχος δεν ήτανε μακρύς. Φωνάξανε αλλά εμείς δεν ακούσαμε. Και οι γυναίκες κλαίγανε, φωνάζανε και κλαίγανε, και εγώ σαν παιδί έλεγα αφού δεν είναι παιδιά δικά τους γιατί κλαίνε; Μαζεύανε τα πτώματα και τα ρίχνανε σας λέω σαν τσουβάλια».

Οι συγγενείς των εκτελεσθέντων μιλούν για ένα τραύμα που πέρασε από γενιά σε γενιά. Ο Θρασύβουλος Μαράκης, εγγονός του εκτελεσθέντα Θρασύβουλου Καλαφατάκη, αναφέρει ότι η μητέρα του δεν γνώρισε ποτέ τον πατέρα της, καθώς εκείνος βρισκόταν στο αντάρτικο πριν συλληφθεί. «Θέλω και φωτογραφίες και αρχείο, ό,τι μπορέσουν να μαζέψουν», σημειώνει, ζητώντας να διασωθεί κάθε ίχνος μνήμης.

Καισαριανή: Τα φωτογραφικά ντοκουμέντα και η παρέμβαση του ΥΠΠΟ

Οι φωτογραφίες που ήρθαν στο φως μέσω διαδικτυακής πλατφόρμας πώλησης εξετάζονται πλέον από το Υπουργείο Πολιτισμού, το οποίο στέλνει εμπειρογνώμονες στη Γάνδη του Βελγίου για να ελέγξουν την αυθεντικότητα και τη νομιμότητα της προέλευσής τους. Αν διαπιστωθεί η γνησιότητά τους, θα κινηθούν οι απαραίτητες νομικές διαδικασίες για την απόκτησή τους. Καθοριστικό ρόλο αναμένεται να διαδραματίσει το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων, το οποίο θα εξετάσει τον χαρακτηρισμό της συλλογής ως μνημείου. Η διαδικασία αυτή θεωρείται κρίσιμη για τη διασφάλιση της ιστορικής μνήμης και την επιστροφή των τεκμηρίων στην Ελλάδα. Η εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή παραμένει μια ανοιχτή πληγή της ιστορίας, μια υπενθύμιση της ναζιστικής θηριωδίας που δεν λογοδότησε ποτέ πλήρως. Οι φωνές των μαρτύρων και των απογόνων τους ζητούν δικαίωση μέσα από τη διατήρηση της μνήμης.