Η κηδεία δημοσία δαπάνη αποτελεί ένα θεσμικό προνόμιο που παρέχει το ελληνικό κράτος σε συγκεκριμένες κατηγορίες πολιτών και προσωπικοτήτων. Πρόσφατο παράδειγμα αποτελεί η απόφαση των αρμόδιων υπουργών για τη διεξαγωγή της κηδείας της Ελένης Γλύκατζη Αρβελέρ με δημόσια χρηματοδότηση. Υπενθυμίζεται πως η διακεκριμένη βυζαντινολόγος έφυγε από τη ζωή τη Δευτέρα (16/02), σε ηλικία 99 ετών. Η εξόδιος ακολουθία είναι προγραμματισμένη να πραγματοποιηθεί την Παρασκευή στις 13:00 στη Μητρόπολη Αθηνών. Προηγουμένως, η σορός θα τεθεί σε λαϊκό προσκύνημα, δίνοντας την ευκαιρία στον κόσμο να την αποχαιρετήσει.

Διαβάστε: Την Παρασκευή στη Μητρόπολη Αθηνών η κηδεία της Ελένης Γλύκατζη Αρβελέρ - Σε λαϊκό προσκύνημα η σορός της

Τι είναι η κηδεία δημοσία δαπάνη και ποιο το νομικό πλαίσιο

Το θεσμικό αυτό πλαίσιο εξασφαλίζει αξιοπρεπή ταφή σε όσους έχουν προσφέρει σημαντικές υπηρεσίες στο έθνος, ανεξαρτήτως της οικονομικής τους κατάστασης. Η κηδεία δημοσία δαπάνη συνιστά τη δυνατότητα διεξαγωγής νεκρώσιμης τελετής με έξοδα που αναλαμβάνει εξ ολοκλήρου το ελληνικό δημόσιο. Το θεσμικό πλαίσιο βασίζεται στον νόμο 409/1976, ο οποίος τροποποιήθηκε με τον νόμο 3065/2002, καθορίζοντας με σαφήνεια τις περιπτώσεις και τις προϋποθέσεις χορήγησης του προνομίου αυτού.

Σύμφωνα με το άρθρο 1 της ισχύουσας νομοθεσίας, η έγκριση για κηδεία δημοσία δαπάνη απαιτεί κοινή απόφαση του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών μαζί με τον εκάστοτε αρμόδιο υπουργό. Αυτή η διαδικασία διασφαλίζει τον θεσμικό έλεγχο και την ορθή εφαρμογή των κριτηρίων που προβλέπει ο νόμος για την απονομή αυτής της τιμής.

Οι τέσσερις κατηγορίες δικαιούχων κηδείας δημοσία δαπάνη

Το νομοθετικό πλαίσιο διακρίνει τέσσερις βασικές κατηγορίες προσώπων που μπορούν να τύχουν κηδείας με δημόσια χρηματοδότηση:

  • Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν οι εν ενεργεία και πρώην Πρωθυπουργοί κοινοβουλευτικών κυβερνήσεων, οι Πρόεδροι της Βουλής των Ελλήνων, καθώς και οι Υπουργοί και Υφυπουργοί που βρίσκονται στην ενεργό υπηρεσία.
  • Η δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνει διατελέσαντες Υπουργούς και Υφυπουργούς κοινοβουλευτικών κυβερνήσεων, αλλά και εν ενεργεία ή πρώην Βουλευτές του ελληνικού Κοινοβουλίου.
  • Στην τρίτη κατηγορία εντάσσονται ανώτατοι πολιτικοί, στρατιωτικοί και δικαστικοί λειτουργοί που προσέφεραν εξαιρετικές υπηρεσίες προς το κράτος. Επίσης, διακεκριμένοι Έλληνες των γραμμάτων, των τεχνών και των επιστημών, καθώς και ημεδαποί ή αλλοδαποί που απεβίωσαν στην ελληνική επικράτεια έχοντας προσφέρει σημαντικές υπηρεσίες στη χώρα.
  • Η τέταρτη κατηγορία αφορά θύματα φυσικών καταστροφών ή συγκλονιστικών ατυχημάτων που προκάλεσαν έντονη συγκίνηση στην κοινή γνώμη.

Ποσά κάλυψης για κάθε κατηγορία κηδείας

Τα χρηματικά ποσά που καλύπτει το δημόσιο διαφοροποιούνται ανάλογα με την κατηγορία στην οποία ανήκει ο εκλιπών. Για την πρώτη κατηγορία, το όριο κάλυψης ανέρχεται σε 3.000 ευρώ. Ωστόσο, υπάρχει εξαίρεση για Προέδρους της Δημοκρατίας, Πρωθυπουργούς και πρόσωπα που κηδεύονται με τιμές Πρωθυπουργού, όπου το ποσό φτάνει τα 6.457 ευρώ. Για τη δεύτερη κατηγορία, η κηδεία δημοσία δαπάνη καλύπτει ποσό έως 2.600 ευρώ, ενώ για την τρίτη κατηγορία το όριο είναι 2.100 ευρώ. Η τέταρτη κατηγορία δικαιούται κάλυψη μέχρι 2.000 ευρώ.

Σε ειδικές περιπτώσεις που απαιτείται μεταφορά σορού από ή προς το εξωτερικό, προστίθεται συμπληρωματικό ποσό 587 ευρώ. Αυτό το επιπλέον ποσό καλύπτει το ειδικό φέρετρο, τη διαδικασία ταρίχευσης και τα έξοδα μεταφοράς.

Το πρωτόκολλο και οι τιμές αρχηγού κράτους

Όταν αποβιώνει ένας εν ενεργεία ή πρώην αρχηγός κράτους, το Σύνταγμα της Ελλάδας ορίζει συγκεκριμένο πρωτόκολλο νεκρώσιμης τελετής. Το πρωτόκολλο αυτό περιλαμβάνει τριήμερο εθνικό πένθος, λαϊκό προσκύνημα για να αποτίσει φόρο τιμής ο λαός, στρατιωτικές τιμές από τρία σώματα των ενόπλων δυνάμεων, κλειστές δημόσιες υπηρεσίες, μεσίστιες σημαίες σε όλα τα δημόσια κτίρια και 21 κανονιοβολισμούς.

Παρότι το Σύνταγμα αναγνωρίζει ως αρχηγό κράτους αποκλειστικά τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, στην πράξη το ελληνικό κράτος έχει αποδώσει ανάλογες τιμές και σε πρώην Πρωθυπουργούς. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν οι κηδείες του Ανδρέα Παπανδρέου, του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη και του Κωνσταντίνου Καραμανλή.

Προσωπικότητες που τιμήθηκαν με κηδεία δημοσία δαπάνη

Πέραν των πολιτικών προσωπικοτήτων, το ελληνικό κράτος έχει τιμήσει με δημόσια κηδεία σημαντικές μορφές του πολιτισμού και της τέχνης. Ανάμεσα στις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις συγκαταλέγονται η Μελίνα Μερκούρη το 1994, ο Μίκης Θεοδωράκης, η Φώφη Γεννηματά, ο Χαρίλαος Φλωράκης, ο Μάρκος Βαφειάδης, ο στρατηγός Κωνσταντίνος Κόρκας, η ποιήτρια Κική Δημουλά, ο Βλάσης Μπονάτσος και ο Μανώλης Γλέζος.

Από τις πιο πρόσφατες περιπτώσεις που το ελληνικό κράτος απέδωσε τιμές αρχηγού κράτους ήταν οι κηδείες των πρώην Προέδρων της Δημοκρατίας Χρήστου Σαρτζετάκη τον Φεβρουάριο του 2022 και Κωνσταντίνου Στεφανόπουλου τον Δεκέμβριο του 2021. Αυτές οι τελετές υπογράμμισαν τη σημασία που αποδίδει το ελληνικό κράτος στην τιμή των προσώπων που υπηρέτησαν τη χώρα με αφοσίωση.