Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ: Σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης το τελευταίο "αντίο" - Πλήθος κόσμου την αποχαιρέτησε, η επιθυμία για την ταφή της (Εικόνες & Βίντεο)

Το τελευταίο «αντίο» είπε πλήθος κόσμου στην Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ, η κηδεία της οποίας τελέστηκε σήμερα, Παρασκευή (20/02) στη 1 μ.μ. στη Μητρόπολη Αθηνών. Υπενθυμίζεται ότι, η διακεκριμένη βυζαντινολόγος «έφυγε» από τη ζωή τη Δευτέρα 16 Φεβρουαρίου, σε ηλικία 99 ετών, με την είδηση του θανάτου της να σκορπά τη θλίψη.

Διαβάστε: Ο επικήδειος Μητσοτάκη στην κηδεία της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ: Με ένα σημείωμά της το 2015 με ενθάρρυνε να διεκδικήσω την ηγεσία της ΝΔ (Εικόνες & Βίντεο)

Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ: Πλήθος κόσμου στο τελευταίο "αντίο" 

Λίγο μετά τις 8 το πρωί έφτασε στο παρεκκλήσι της Μητρόπολης Αθηνών η σορός της, όπου και τέθηκε σε λαϊκό προσκύνημα, μέχρι τις 12:00 το μεσημέρι, δίνοντας την ευκαιρία στον κόσμο να την αποχαιρετήσει. Η κηδεία της τελέστηκε δημοσία δαπάνη με απόφαση των υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Εσωτερικών, Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και Πολιτισμού. 

Χοροστάτησε ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος

Ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος Ιερώνυμος χοροστάτησε στην εξόδιο ακολουθία, ενώ επικήδειο εκφώνησε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας και ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος έφτασε στην Μητρόπολη, συνοδευόμενος από τη σύζυγό του, Μαρέβα Γκραμπόφσκι-Μητσοτάκη.

Ποιοι έδωσαν το "παρών"

Ανάμεσα σε αυτούς που ήταν παρόντες στο τελευταίο «αντίο» στην Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ ήταν ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, ο Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων, Νικήτας Κακλαμάνης, ο αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας, η Πρώην Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας, Κατερίνα Σακελλαροπούλου, ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, ο τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Προκόπης Παυλόπουλος, η τέως υφυπουργός Άντζελα Γκερέκου, η δημοσιογράφος, Άννα Παναγιωταρέα, η Μαριάννα Λάτση, ο Περιφερειάρχης Αττική, Νίκος Χαρδαλιάς, η υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Σέβη Βολουδάκη, ο εφοπλιστής Θανάσης Μαρτίνος και η τέως υπουργός, Φάνη Πάλλη - Πετραλιά.

Ο επικήδειος του Κωνσταντίνου Τασούλα: "Ήταν υπόδειγμα αυθεντικότητας"

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας απέτισε φόρο τιμής στην Ελένη Γλύκατζη – Αρβελέρ, χαρακτηρίζοντάς την ως «υπόδειγμα αυθεντικότητας».

Αναλυτικά η δήλωση του ΠτΔ:

«Όπως έλεγε, είχε διαγράψει από το λεξιλόγιό της τη λέξη “αδύνατον”. Δεν ήταν όμως αιθεροβάμων. Δεν εφησύχαζε μέσα σε “ζωτικά ψεύδη” και αυταπάτες, όπως έλεγε. Ο εφησυχασμός είναι η μεγαλύτερη δειλία. Και μόνο δειλή δεν υπήρξε· ήταν πάντοτε θαρραλέα.

Είχε ως οδηγό της το “γνώθι σ’ αυτόν”. Υπέβαλε όλες τις αλήθειες – τις δικές της, αλλά και τις αλήθειες των άλλων – στη δοκιμασία του ορθολογισμού. Τις έθετε μία προς μία κάτω από το σκληρό φως της έρευνας, της εργασίας και του λόγου. Και έτσι, όχι μόνο δεν εφησύχασε σε στερεότυπα, όχι μόνο δεν αναπαύθηκε περιστοιχισμένη από προκατασκευασμένα σχήματα, αλλά προχώρησε και κατέκτησε νέα εδάφη. Έτσι αναμετρήθηκε με τα μεγάλα και έτσι έκανε τα αδύνατα δυνατά: με σχέδιο, με σκληρή δουλειά, με λόγο υπερήφανο, κοφτερό και ζυγισμένο.

Έκανε τα αδύνατα δυνατά, πάνω απ’ όλα στο πεδίο της Ιστορίας. Η Αρβελέρ, που σπούδασε Αρχαιολογία στην Αθήνα προτού αφοσιωθεί στην Ιστορία στο Παρίσι, ανέσκαψε και έφερε στο φως αλήθειες και όψεις του Ελληνισμού και του ευρωπαϊκού πνεύματος. Αλήθειες που η Ευρώπη και η Ελλάδα είχαν επί αιώνες αγνοήσει και ξεχάσει.

Η Αρβελέρ κατέστη μία από τις πιο αναγνωρισμένες προσωπικότητες στις κλασικές σπουδές διεθνώς, γιατί απέδειξε ότι το Βυζάντιο βρίσκεται στην καρδιά της Δύσης. Με αδιάπτωτο πάθος έδειξε πώς και γιατί η Βυζαντινή Αυτοκρατορία, έχοντας στο κέντρο της την ελληνική γλώσσα, συνδύασε το αρχαίο ελληνικό πνεύμα, τη ρωμαϊκή θεσμική συγκρότηση, το χριστιανικό ηθικό πρότυπο και την πίστη της Ανατολικής Εκκλησίας. Έδειξε στους Ευρωπαίους την ιστορική ενότητα της Ευρώπης, από την αρχαία Ελλάδα και την Κωνσταντινούπολη ως το σήμερα. Έδειξε στους Έλληνες την ενότητα και τη συνέχεια του Ελληνισμού. Απέδειξε έτσι, εξ επαγωγής, την ενότητα Ευρώπης και Ελλάδος.

Εμάς τους σύγχρονους Έλληνες μας κάλεσε να κατανοήσουμε ότι είμαστε η ζωντανή έκφραση αυτής της συνέχειας. Μας έμαθε ότι το Βυζάντιο είναι ελληνική αυτοκρατορία. Είναι η γέφυρα μεταξύ της αρχαιότητας και της νεοελληνικής ιστορίας. Μας έμαθε ότι το Βυζάντιο μας πρόσφερε δύο πράγματα: τη σύγχρονη μορφή της ελληνικής γλώσσας, καθώς και την Ορθοδοξία. Και μας εξήγησε η σπουδαία αυτή Ελληνίδα δασκάλα ότι αυτά τα δύο συναποτελούν τη βάση της νεοελληνικής ταυτότητας.

Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ ήταν ένα υπόδειγμα αυθεντικότητας, πνευματικού θάρρους και ελευθερίας της σκέψης. Νίκησε τον χρόνο με όλους τους τρόπους και σε όλα τα “αλώνια”. Με το έργο της, αλλά και με τη μακρά ζωή της και το νεανικό πείσμα της, κατόρθωσε να επιβεβαιώσει ότι η πνευματική εγρήγορση δεν γνωρίζει ηλικία. Το έργο της, αλλά και το υπόδειγμα σκέψης και ζωής που την αξίωσε να επιτύχει αυτό το έργο, μπορεί να είναι πρότυπο και οδηγός για κάθε νέα και για κάθε νέο που θέλει να σπάσει τα στεγανά και να κατακτήσει κορυφές.

Αυτοκράτορες και φιλόσοφοι, άγιοι και ποιητές υποδέχονται τώρα την Ελένη Αρβελέρ στην αιώνια ζωή. Όταν φεύγει ένας άνθρωπος που θαυμάσαμε ή που αγαπήσαμε, σκεφτόμαστε όλα αυτά που δεν πρόλαβαν να γίνουν, που δεν πρόλαβαν να λεχθούν. Τον πόνο μας σήμερα απαλύνει το γεγονός ότι είναι τελικά αμέτρητα όσα η Ελένη Αρβελέρ μας πρόσφερε και μας είπε, και ότι η αναγνώριση, η εκτίμηση και η αγάπη που της προσφέραμε δεν ήταν ποτέ λίγη.

Τώρα, ως ύστατη τιμή στη μνήμη της, πρέπει να συνειδητοποιήσουμε αυτό που ήθελε να μας πει: να αναγνωρίσουμε το αγαθό της ενότητας και της συνεννόησης ως τον ιστορικά αποδεδειγμένο, μοναδικό δρόμο για την αποτροπή δεινών. Να κοιτάξουμε πιο μπροστά και πιο ψηλά. Με σεμνότητα και σοβαρότητα, με συλλογικό “γνώθι σαυτόν”, αλλά και με θάρρος και αυτοπεποίθηση. Και έτσι, με αυτόν τον τρόπο, να διαγράψουμε κι εμείς από το εθνικό μας λεξιλόγιο τη λέξη “αδύνατον”.

Αιωνία της η μνήμη».

Ο επικήδειος του Κυριάκου Μητσοτάκη: "Καλό σου ταξίδι, αγαπημένη μου Ελένη"

Ο πρωθυπουργός έκανε λόγο για «μαθήματα ζωής», που πήρε από την ίδια. «Καλό σου ταξίδι, αγαπημένη μου Ελένη» είπε αποχαιρετώντας την σπουδαία ιστορικό.

Αναλυτικά ο επικήδειος του πρωθυπουργού:

«Εκατό χρόνια ζωής, γεμάτης από έρευνα, από γνώσεις, από στοχασμό, από προσφορά στον πολιτισμό και στα κοινά· μέσα σε δρόμους ανηφορικούς και δύσβατους, τους οποίους ποτέ, μα ποτέ, δεν φοβήθηκε. “Όλα όσα πέτυχα και όσα ονειρεύτηκα, τα κατάφερα γιατί δεν ήξερα πως ήταν αδύνατα”, έλεγε η Ελένη.

Γεύτηκε έτσι μια διαδρομή από τις γειτονιές του Βύρωνα, που την έφερε στο κέντρο του κόσμου, έχοντας την αναγνώριση σύσσωμης της ακαδημαϊκής κοινότητας, αλλά και την αγάπη και τον σεβασμό όλων των απλών ανθρώπων και στις δύο πατρίδες της.

Μικρή ήθελε να γίνει μηχανικός με ειδικότητα στις γέφυρες. Σπούδασε όμως Φιλοσοφική και από εκεί βρέθηκε στο Παρίσι. Έγινε καθηγήτρια Βυζαντινής Ιστορίας και μετά η πρώτη γυναίκα Πρύτανης στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης· και ακόμα, Καγκελάριος των Πανεπιστημίων του Παρισιού, εμπειρογνώμων της UNESCO, Πρέσβειρα Καλής Θέλησης της UNICEF, επικεφαλής του Κέντρου Πομπιντού, του Αμερικανικού Μουσείου Τέχνης, του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου στο Παρίσι, Πρόεδρος εδώ του Εθνικού Θεάτρου, αλλά και για πολλά χρόνια του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών, καθώς και μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και των Ακαδημιών της Βρετανίας, του Βελγίου, του Βερολίνου και της Βουλγαρίας.

Σκέφτομαι ότι η γυναίκα την οποία αποχαιρετούμε τώρα, πέτυχε τελικά να γίνει αυτό που αρχικά ήθελε: μια γέφυρα. Μια γέφυρα ανάμεσα στα προσφυγικά της Αθήνας και τις πρωτεύουσες του κόσμου. Ένας επιστημονικός κρίκος. Άλλη μια γέφυρα που αποκατέστησε την ιστορική συνέχεια του Έθνους μας, μέσω της ανάδειξης του Βυζαντίου ως αναπόσπαστο στοιχείο της ελληνικής ταυτότητας, όπως επίσης και ένας μόνιμος σύνδεσμος της ερευνητικής δουλειάς με τη δημόσια δράση. Και αυτό, μακριά από ιδεολογικές αγκυλώσεις και συμπλέγματα, ώστε με οδηγούς την εμπειρία και το αποτέλεσμα, η προοδευτική της αναζήτηση να βρει δικαίωση στη φιλελεύθερη σκέψη.

Και αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο πιστεύω ότι η προσφορά της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ούτε αποσπασματικά, ούτε επιλεκτικά. Ακριβώς γιατί η παρουσία της συγκροτεί ένα σύνολο, το οποίο ωστόσο διατρέχουν σε κάθε στιγμή του τρία στοιχεία: η αγάπη για την Ιστορία και την Πατρίδα, η έγνοια για τον “συνάνθρωπο” —μια ελληνική λέξη που επέμενε η ίδια ότι δεν μεταφράζεται σε καμία άλλη γλώσσα— και, τέλος, η τολμηρή άποψη και η γενναιότητα αυτή να διατυπώνεται, ανεξάρτητα από τις εφήμερες ενστάσεις που ίσως να συναντήσει.

Με αυτόν τον τρόπο, η πορεία αυτής της ξεχωριστής προσωπικότητας θα έλεγα ότι κατέστη συνοδοιπόρος της νεοελληνικής εξέλιξης τα τελευταία εκατό χρόνια, σηματοδοτώντας, παρά τις δυσκολίες και τα πισωγυρίσματα, την πρόοδό της. Γι’ αυτό και οι γλαφυρές της διηγήσεις, δίπλα στα λιτά της αποφθέγματα, συγκέντρωναν πάντα το ενδιαφέρον όχι μόνο των διανοουμένων, αλλά κυρίως των καθημερινών ανθρώπων.

Η αφήγησή της, εξάλλου – το γνωρίζουμε όλοι καλά – υπήρξε μοναδική. Γιατί ως ιστορικός έβλεπε την επιστήμη της, την Ιστορία, ως κτήμα όλων, ενώ ως πολίτης επεδίωκε πάντα να μεταφέρει το απόσταγμα των εμπειριών της, σαν μια σκυτάλη στις επόμενες γενιές. “Να κάνετε στη ζωή σας αυτό που θέλετε. Μόνο έτσι θα γεμίσετε την ψυχή σας. Γιατί όπου υπάρχει το θέλω, υπάρχει και το μπορώ”, συμβούλευε η Ελένη πάντα τους νέους. Ενώ “ο εφησυχασμός είναι η μεγαλύτερη δειλία”, επέμενε. “Γιατί όταν αρνείσαι το δικαίωμα της συμμετοχής και της επιλογής, τότε αρνείσαι την ελευθερία σου”.

Μας κάλεσε τελικά να συνειδητοποιήσουμε ότι όποιος διστάζει να αλλάξει, δεν πρέπει τάχα να αυταπατάται ότι μένει ο ίδιος σταθερός σε ένα σημείο, διότι στην πραγματικότητα όλο και θα υποχωρεί.

Είναι διδάγματα από τα πολλά τα οποία άκουγα και εγώ στις συζητήσεις μου μαζί της. Κυριολεκτικά μαθήματα, όχι απλά Ιστορίας, αλλά κυρίως μαθήματα ζωής. Με ένα τέτοιο μάθημα, λοιπόν, θα ήθελα να πω και εγώ το δικό μου προσωπικό “αντίο” στη μεγάλη αυτή Ελληνίδα.

Ήταν σκέψεις γραμμένες στο χέρι από την ίδια σε πολυτονικό, σε ένα χειρόγραφο το οποίο μου έδωσε το 2015, όταν με ενθάρρυνε τότε να αναλάβω την ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας, και από τότε το κρατώ σαν ένα πολύτιμο κειμήλιο. Είναι ένας επίλογος που θεωρώ ότι αφορά όλους μας. Γι’ αυτό και ένα απόσπασμα το μοιράζομαι σήμερα μαζί σας:

“Όταν πτωχεύουν οι πλούσιοι, δεν θα πλουτίσουν οι φτωχοί. Μα όταν κυβερνούν ανίκανοι, ένοχοι είναι οι ικανοί. Και όταν μόνο οι ανάξιοι μιλούν για αξίες, τότε η απαξίωση θα είναι γενική.”

Καλό σου ταξίδι, αγαπημένη μου Ελένη».

Το θερμό χειροκρότημα και η τελευταία επιθυμία

Με θερμό χειροκρότημα αποχαιρέτησαν την Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ κατά την έξοδο της σορού της από τη Μητρόπολη Αθηνών. Μετά την ολοκλήρωση της τελετής, θα πραγματοποιηθεί η τελευταία επιθυμία της μεγάλης ακαδημαϊκού, να ταφεί στη γενέτειρά της στον Βύρωνα.