Σε περίοδο έντονης σεξουαλικής ύφεσης φαίνεται πως εισέρχονται οι ΗΠΑ, καθώς ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι βιώνουν μακροχρόνια αποχή από τη σεξουαλική ζωή, με τα στοιχεία να προκαλούν ανησυχία σε επιστήμονες και κοινωνικούς ερευνητές. Σύμφωνα με τη Γενική Κοινωνική Ερευνα των ΗΠΑ (General Social Survey - GSS), ένας στους τρεις άνδρες και μία στις πέντε γυναίκες δηλώνουν ότι δεν είχαν καμία σεξουαλική επαφή κατά το τελευταίο έτος. Την ίδια στιγμή, η μοναξιά καταγράφει ιστορικά υψηλά επίπεδα, ενώ τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η άνοδος της Τεχνητής Νοημοσύνης και οι εφαρμογές γνωριμιών διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στο φαινόμενο που οι ειδικοί αποκαλούν «sextinction» -από το sex και το extinction-, δηλαδή «σεξουαλική εξαφάνιση». Και παρόλο που δεν υπάρχουν επαρκή ερευνητικά δεδομένα για τη χώρα μας, η μακρά αποχή από τη σεξουαλική δραστηριότητα δεν φαίνεται να αφήνει ανεπηρέαστη και την Ελλάδα.

Διαβάστε: "Κλείνουμε οθόνες ή ανοίγουμε μυαλά;": Η απαγόρευση των social media στα παιδιά κάτω των 15 ετών που έρχεται και η γνώμη των ειδικών


Θάνος Ασκητής: Το σεξ στις νεότερες ηλικίες απειλείται

Όπως εξηγεί ο δρ. Θάνος Ασκητής, ψυχίατρος-σεξολόγος και διευθυντής του Ινστιτούτου Ψυχικής και Σεξουαλικής Υγείας (ΙΨΣΥ), μιλώντας στα «ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ», το «sextinction» δεν είναι ένας υπερβολικός όρος, αλλά μια πραγματικότητα που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε. «Το σεξ στις νεότερες ηλικίες απειλείται, διότι οι ίδιοι οι νέοι άνθρωποι σήμερα δεν έχουν συναισθήματα σεξουαλικής αναζήτησης. Οι λόγοι είναι τρεις: πρώτον, χάνουν σιγά-σιγά το σεξουαλικό ενδιαφέρον· δεύτερον, αφού δεν υπάρχει σεξουαλική επιθυμία, δεν υπάρχει λόγος για δράση· και, τρίτον, η σεξουαλικότητα εκφράζεται πλέον μέσα από τη μηχανική αντίληψη, την άμεση σεξουαλική ένταση και τη γρήγορη διαδικασία, μειώνοντας τα αισθήματα του σεξουαλικού ερωτισμού», εξηγεί ο ειδικός, υπογραμμίζοντας πως «το ψηφιακό δίκτυο έχει ισοπεδώσει τη μαγεία. Η κοινωνία μας πέρασε από μία σεξουαλική ονειρική διάσταση που καλλιεργούσε την επιθυμία και τον έρωτα στο κυνήγι ενός εμπορικού κέρδους που εκμεταλλεύτηκε τη σεξουαλικότητα, οδηγώντας στον εθισμό και την εμπορευματοποίηση της σεξουαλικής λειτουργίας».


Ο ρόλος των social media και των influencers

Η συνεχής ενασχόληση, πάντως, με τα social media, αλλά και η ψηφιακή αλληλεπίδραση με influencers παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της σεξουαλικής συμπεριφοράς των νέων, παρόλο που μπορεί να φαντάζει απίθανο. Ο δρ Θ. Ασκητής επισημαίνει ότι «κερδίζει η εικονική πραγματικότητα, με την ψηφιακή εικόνα να καθιστά τον άνθρωπο λιγότερο σημαντικό στην πραγματική ζωή και να δημιουργεί αίσθημα φυγής. Και όσο περισσότερο βυθίζεται κάποιος στην εικονική πραγματικότητα, τόσο δυσκολεύεται να εκφράσει τη σεξουαλική του επιθυμία και να διαχειριστεί τον ερωτισμό του.

Όσον αφορά τα μη ρεαλιστικά πρότυπα ομορφιάς και ελκυστικότητας, ενισχύουν την αίσθηση του “τίποτα”· οι νέοι νιώθουν ότι δεν είναι ούτε τέλειοι ούτε αρκετοί, χάνουν την επαφή με την πραγματική σεξουαλική τους φύση και με την αυθεντική, ανθρώπινη σύνδεση». Έτσι, η συνεχής έκθεση σε «ιδανικές» εικόνες μέσω Instagram, TikTok και άλλων πλατφορμών δημιουργεί πίεση για κοινωνική αποδοχή, οδηγώντας συχνά σε άγχος, μειωμένη αυτοεκτίμηση και αποφυγή αυθεντικών σχέσεων. Γι’ αυτό και πολλοί νέοι τείνουν να προτιμούν την επιφανειακή επικοινωνία και τις στιγμιαίες επιβεβαιώσεις από likes και views αντί για τη δημιουργία πραγματικής, συναισθηματικής σύνδεσης, με αποτέλεσμα η σεξουαλικότητα και ο ερωτισμός να μετατρέπονται σε μια περισσότερο μηχανική και λιγότερο αυθόρμητη εμπειρία.


Οι AI "σύντροφοι"

Παράλληλα, οι νέες τεχνολογίες, όπως οι A.I. «σύντροφοι», που έχουν ήδη κάνει την εμφάνισή τους, μπορούν να επηρεάσουν μακροπρόθεσμα την οικειότητα και τις ανθρώπινες σχέσεις. «Υπάρχει λόγος ανησυχίας», λέει ο ειδικός, εξηγώντας πως «αν το μηχάνημα αντικαταστήσει την ανθρώπινη επαφή, η έννοια της σεξουαλικότητας θα περιοριστεί σε μία “εγωκεντρική” ικανοποίηση. Η ανθρώπινη σχέση βασίζεται στην ανταλλαγή ερεθισμάτων, στην ψυχική διάθεση και στη συναισθηματική εμπλοκή - η τεχνητή επαφή δεν µπορεί να αναπληρώσει αυτά τα στοιχεία».


Ο ρόλος του πορνό

Η εύκολη πρόσβαση σε πορνογραφικό περιεχόµενο αποτελεί έναν ακόµα κρίσιµο παράγοντα για τη σεξουαλική ύφεση που παρατηρείται µεταξύ των νέων. Ο δρ Ασκητής σηµειώνει ότι «το πορνό κυριολεκτικά “δολοφονεί” τη σεξουαλική επιθυµία και δραστηριότητα. Η φαντασίωση, που αποτελεί τον πυρήνα της ψυχικής και σωµατικής σύνδεσης χάνεται, καθώς δεν τροφοδοτείται από πραγµατικά ερεθίσµατα. Η σεξουαλική συµπεριφορά γίνεται µηχανική, η επιθυµία µειώνεται και η ικανοποίηση από πραγµατικές σχέσεις υποβαθµίζεται». Σύγχρονες µελέτες υποστηρίζουν ότι η υπερβολική παρακολούθηση πορνό µπορεί να οδηγήσει σε µειωµένη αυτοεκτίµηση, αλλά και σε αυξηµένη αποστασιοποίηση, καθώς η επαφή µε το ψηφιακό περιεχόµενο δηµιουργεί µη ρεαλιστικές προσδοκίες και εθισµό στην υπερδιέγερση.

Παράλληλα, οι εφαρµογές γνωριµιών, όπως το Tinder και το Badoo, έχουν διττή επίδραση: από τη µία, επιτρέπουν άµεση επικοινωνία, αλλά, από την άλλη, συχνά περιορίζονται σε επιφανειακή παρουσίαση. «Αν οι εφαρµογές επιτρέπουν αυθεντική σύνδεση και αλληλεπίδραση, τότε είναι πολύ σηµαντικές. Αν όµως περιορίζονται σε απλή, επιφανειακή παρουσίαση και “άψυχα” προφίλ, τότε δυσκολεύουν τη δέσµευση και την ουσιαστική οικειότητα», σύµφωνα µε τον κ. Ασκητή.

Εποµένως, πορνό και εφαρµογές γνωριµιών δηµιουργούν ένα περιβάλλον όπου η ερωτική εµπειρία συχνά χάνει το στοιχείο της φαντασίας, του αυθορµητισµού και της ψυχικής σύνδεσης. Οι νέοι συχνά βιώνουν τη σεξουαλικότητά τους ως ένα είδος «καταναλωτικού αντικειµένου», όπου η ταχύτητα, η άµεση ικανοποίηση και η επιφανειακή επικύρωση υπερισχύουν της αυθεντικής, ανθρώπινης σύνδεσης και του ερωτικού παιχνιδιού. Η ψυχολογική επίπτωση µιας παρατεταµένης σεξουαλικής ύφεσης είναι σοβαρή. «Υπάρχει κίνδυνος κατάθλιψης, αποµόνωσης και έλλειψης αυθόρµητης έκφρασης. Ο άνθρωπος συρρικνώνεται σε πρωτογενή ερεθίσµατα, χάνοντας τη δυνατότητα φλερτ, σεξουαλικής απόλαυσης και δηµιουργίας ουσιαστικών σχέσεων», αναφέρει ο κ. Ασκητής.

Παράλληλα, οι διαφορές ανάµεσα στα φύλα επηρεάζουν τη δυναµική της σεξουαλικότητας: «Οι άνδρες συχνά διεκδικούν την ικανοποίηση και τη σύνδεση, ενώ οι γυναίκες αναζητούν το σεξ µέσα από την προσωπική τους ύπαρξη και το πάθος». Και η συµβουλή προς τους νέους είναι ξεκάθαρη: «Να βγουν έξω, να φλερτάρουν, να γνωρίσουν ανθρώπους και να εκφράσουν τις επιθυµίες τους. Η φυσική επαφή και η εµπειρία είναι πιο εύκολες και πιο ουσιαστικές απ' ό,τι νοµίζουµε. Η εµµονή µε το ψηφιακό περιβάλλον αποµονώνει και δυσκολεύει την έκφρασή µας. Αν δεν το προσπαθήσουµε, µας βλέπω να επιστρέφουµε σε έναν επικίνδυνο ανθρώπινο ψευδοσυντηρητισµό, όπου το µηχάνηµα θα κερδίσει…». Για όλους όσοι νιώθουν ότι η µακρά αποχή από τη σεξουαλική δραστηριότητα ή η δυσκολία έκφρασης της επιθυµίας επηρεάζουν πλέον την καθηµερινότητά τους, υπάρχει λύση.

Το Ινστιτούτο Ψυχικής και Σεξουαλικής Υγείας δρoς Θάνου Ασκητή παρέχει υψηλής ποιότητας θεραπείες, που αφορούν τη σεξουαλική και την ψυχική υγεία, τα προβλήµατα σχέσεων και την ανδρολογία. Ακόµα, υπάρχει η δωρεάν Συµβουλευτική Γραµµή που λειτουργεί στο 210 -7797979, καθηµερινά ∆ευτέρα-Παρασκευή 11.00-14.00, ώστε να µπορεί ο καθένας να απευθυνθεί στους ειδικούς και να βρει πώς θα καταφέρει να λύσει οποιοδήποτε σεξουαλικό πρόβληµα αντιµετωπίζει.


Το φαινόμενο του sexting

Το sexting, δηλαδή η ανταλλαγή σεξουαλικών µηνυµάτων, φωτογραφιών ή βίντεο µέσω social media, αποτελεί πλέον µια διαδεδοµένη µορφή ερωτικής επικοινωνίας, κυρίως µεταξύ εφήβων και νεαρών ενηλίκων. Ιδιαίτερα για την Gen Z, που µεγάλωσε µε smartphone στο χέρι, το φλερτ ξεκινά συχνά µε ένα DM και η σεξουαλική ένταση χτίζεται µέσα από οθόνες. Σε αντίθεση µε τις µεγαλύτερες γενιές, όπου η ερωτική προσέγγιση απαιτούσε φυσική παρουσία, η Gen Z βιώνει την οικειότητα σε µεγάλο βαθµό ψηφιακά.

Το sexting λειτουργεί ως προέκταση ή και αντικατάσταση του φλερτ: είναι άµεσο, γρήγορο, προσφέρει έλεγχο της εικόνας και επιτρέπει στον αποστολέα να διαµορφώσει πώς θέλει να παρουσιαστεί. Με αυτόν τον τρόπο, η σεξουαλικότητα µετατρέπεται σε επιµεληµένη εµπειρία. Ερευνες σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες δείχνουν ότι σηµαντικό ποσοστό έχει εµπλακεί σε sexting, είτε στέλνοντας είτε λαµβάνοντας σεξουαλικό περιεχόµενο. Για πολλούς αποτελεί µέρος της «κανονικής» διαδικασίας γνωριµίας. Μπορεί να προηγείται της φυσικής επαφής, να τη συµπληρώνει ή ακόµα και να την αντικαθιστά. Εδώ όµως εµφανίζεται µια κρίσιµη µετατόπιση: η σεξουαλική διέγερση και η ερωτική ανταλλαγή µπορούν να υπάρξουν χωρίς φυσική εγγύτητα και, συχνά, χωρίς βαθιά συναισθηµατική σύνδεση. Γιατί µπορεί η επικοινωνία να γίνεται µέσα από εικόνες και λέξεις που στέλνονται σε πραγµατικό χρόνο, αλλά το σώµα και το συναίσθηµα παραµένουν σε απόσταση. Αυτό συνδέεται µε αυτό που αρκετοί ερευνητές περιγράφουν ως emotional detachment - µια τάση συναισθηµατικής αποστασιοποίησης στις σχέσεις.

Έτσι, το sexting επιτρέπει την εµπλοκή στη σεξουαλική ένταση χωρίς το ρίσκο της άµεσης, ευάλωτης παρουσίας. ∆εν απαιτεί βλέµµα, σιωπή, αµηχανία, φυσική ανταπόκριση. Ολα µπορούν να ελεγχθούν, να διαγραφούν, να επαναληφθούν. Η ψηφιακή αυτή «ασφάλεια» δηµιουργεί έναν χώρο όπου η επιθυµία εκφράζεται, αλλά το συναισθηµατικό βάθος δεν είναι απαραίτητο. Αξίζει να σηµειωθεί πως ορισµένες µελέτες έχουν συνδέσει την έντονη εµπλοκή σε sexting µε χαµηλότερη αυτοεκτίµηση ή µε αυξηµένο άγχος, ιδιαίτερα όταν η ανταλλαγή περιεχοµένου δεν γίνεται σε πλαίσιο εµπιστοσύνης. ∆εν πρόκειται για απλή αιτιότητα, αλλά για ένδειξη ότι η ψηφιακή σεξουαλικότητα επηρεάζει και την ψυχική διάσταση της εµπειρίας.

Το sexting, λοιπόν, δεν είναι ούτε «εκτροπή» ούτε απλώς παιχνίδι. Είναι µια νέα µορφή σεξουαλικής επικοινωνίας που διαµορφώνει διαφορετικά τη σχέση ανάµεσα στο σώµα, την εικόνα και το συναίσθηµα. Για την Gen Z, η επιθυµία µπορεί να βιώνεται µέσα από την οθόνη, όµως το ερώτηµα παραµένει: Πόσο χώρο αφήνει αυτό για πραγµατική, συναισθηµατική σύνδεση;

Δημοσιεύτηκε στα Παραπολιτικά