Οι εξελίξεις που καταγράφονται το τελευταίο διάστηµα στη Μέση Ανατολή, και ιδιαίτερα γύρω από το Ιράν, δεν αποτελούν απλώς ακόµα ένα επεισόδιο περιφερειακής έντασης. Πρόκειται για µια κρίση µε ευρύτερες γεωπολιτικές και οικονοµικές προεκτάσεις, η οποία επηρεάζει άµεσα την ασφάλεια της διεθνούς ναυσιπλοΐας και την ενεργειακή σταθερότητα του πλανήτη. Η κατάσταση στη θαλάσσια περιοχή του Περσικού Κόλπου, και ειδικότερα στα Στενά του Ορµούζ, παρουσιάζει τις τελευταίες ηµέρες σαφή επιδείνωση. Σύµφωνα µε διεθνείς ναυτιλιακές ενηµερώσεις ασφαλείας, το επίπεδο απειλής για την εµπορική ναυσιπλοΐα έχει ανέλθει στο υψηλότερο επίπεδο, γεγονός που σηµαίνει ότι ο κίνδυνος επίθεσης κατά πλοίων θεωρείται πλέον εξαιρετικά αυξηµένος.

Την ίδια στιγµή, έχουν καταγραφεί περιστατικά επιθέσεων µε πυραύλους ή µη επανδρωµένα µέσα κατά δεξαµενόπλοιων και εµπορικών πλοίων σε περιοχές του Κόλπου του Οµάν και των Ηνωµένων Αραβικών Εµιράτων, ενώ ορισµένα περιστατικά προκάλεσαν απώλειες ανθρώπινων ζωών και σοβαρές υλικές ζηµιές. Τα Στενά του Ορµούζ αποτελούν έναν από τους σηµαντικότερους θαλάσσιους διαύλους της παγκόσµιας οικονοµίας. Από το συγκεκριµένο πέρασµα διέρχεται καθηµερινά ένα τεράστιο ποσοστό της διεθνούς διακίνησης πετρελαίου. Για τον λόγο αυτόν, ακόµα και µια περιορισµένη διατάραξη της ασφάλειας στην περιοχή µπορεί να προκαλέσει σηµαντικές επιπτώσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας και στη σταθερότητα του παγκόσµιου εµπορίου. Η ναυτιλιακή κοινότητα φαίνεται ήδη να αντιδρά µε αυξηµένη επιφυλακτικότητα. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η κίνηση πλοίων στην περιοχή έχει µειωθεί δραµατικά, καθώς πολλές εταιρείες επιλέγουν να αναβάλουν διελεύσεις έως ότου αποσαφηνιστεί η κατάσταση ασφάλειας. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η νέα µορφή απειλής που αντιµετωπίζουν τα εµπορικά πλοία. Η χρήση µη επανδρωµένων αεροσκαφών, θαλάσσιων drones, πυραυλικών συστηµάτων µεγάλης εµβέλειας αλλά και ηλεκτρονικών παρεµβολών στα συστήµατα πλοήγησης δηµιουργεί ένα σύνθετο και επικίνδυνο επιχειρησιακό περιβάλλον. Οι αναφορές για εκτεταµένες παρεµβολές σε συστήµατα GPS και AIS σε περιοχές του Περσικού Κόλπου εντείνουν τον κίνδυνο ναυτικών ατυχηµάτων ή λανθασµένης αναγνώρισης στόχων σε µια ήδη ιδιαίτερα ευαίσθητη στρατιωτικά περιοχή.

Η κρίση, ωστόσο, δεν περιορίζεται µόνο στον Περσικό Κόλπο. Η αστάθεια επεκτείνεται και προς την Ερυθρά Θάλασσα και το στενό Bab el-Mandeb, ενώ αυξηµένη στρατιωτική παρουσία καταγράφεται και στην Ανατολική Μεσόγειο, γεγονός που δηµιουργεί ένα ευρύτερο τόξο γεωπολιτικής έντασης σε µία από τις πιο κρίσιµες θαλάσσιες ζώνες του πλανήτη. Πίσω από τα γεωπολιτικά δεδοµένα και τους στρατηγικούς σχεδιασµούς υπάρχουν πάντα οι άνθρωποι της θάλασσας. Χιλιάδες ναυτικοί συνεχίζουν να ταξιδεύουν σε περιοχές υψηλού κινδύνου, διατηρώντας σε λειτουργία την παγκόσµια εφοδιαστική αλυσίδα ακόµα και υπό συνθήκες έντονης αβεβαιότητας.

Η σηµερινή συγκυρία δεν σηµαίνει απαραίτητα ότι οδηγούµαστε άµεσα σε µια γενικευµένη πολεµική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, δείχνει ξεκάθαρα ότι η περιοχή εισέρχεται σε µια περίοδο αυξηµένης αστάθειας, όπου ακόµα και ένα περιορισµένο περιστατικό θα µπορούσε να οδηγήσει σε ευρύτερη κλιµάκωση.

Σε τέτοιες στιγµές, η ψυχραιµία, η διπλωµατική υπευθυνότητα και η προστασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας αποτελούν ίσως τη σηµαντικότερη προτεραιότητα για τη διεθνή κοινότητα. ∆ιότι όταν οι θαλάσσιες αρτηρίες του κόσµου απειλούνται, οι συνέπειες δεν περιορίζονται ποτέ µόνο στην περιοχή της κρίσης - αγγίζουν ολόκληρη την παγκόσµια οικονοµία και την ασφάλεια όλων µας.

*Άρθρο του Νίκου Σπάνου, ναυάρχου Λ.Σ. (ε.α.) - διεθνούς πραγματογνώμονα επιστημών ναυτιλίας

Δημοσιεύτηκε στα Παραπολιτικά