Η μαρτυρία της προπονήτριας Ελένης Καπογιάννη για τη ζωή και την εργασία της στο Ιράν δεν είναι απλώς μια αθλητική εξομολόγηση. Είναι μια ζωντανή περιγραφή μιας καθημερινότητας που για πολλές γυναίκες στη χώρα παραμένει ασφυκτική, αυστηρά ελεγχόμενη και απολύτως καθορισμένη από κανόνες που δεν αφήνουν σχεδόν κανένα περιθώριο προσωπικής ελευθερίας. Η Ελληνίδα προπονήτρια, που βρέθηκε στον πάγκο της εθνικής ομάδας μπάσκετ γυναικών του Ιράν μέχρι το 2025, μίλησε ανοιχτά για όσα έζησε εκεί, για το πώς έπρεπε να προσαρμοστεί και η ίδια σε ένα περιβάλλον αυστηρών περιορισμών, αλλά και για το πώς οι ίδιες οι αθλήτριες μάθαιναν να ζουν και να αγωνίζονται κάτω από ένα διαρκές βλέμμα επιτήρησης. Τα όσα περιέγραψε σκιαγραφούν μια πραγματικότητα στην οποία ακόμη και μέσα στο γήπεδο, ακόμη και την ώρα του αγώνα, η μαντίλα δεν είναι απλώς μέρος της εμφάνισης αλλά σύμβολο ενός πειθαναγκασμού που ακολουθεί τις γυναίκες σε κάθε βήμα της ζωής τους. 

Διαβάστε: Μέση Ανατολή: Ο Πούτιν ζητά ταχεία αποκλιμάκωση του πολέμου - Πολεμικά πλοία των ΗΠΑ συνόδευσαν τάνκερ στα Στενά του Ορμούζ (Live οι εξελίξεις)

Ιράν: Το χιτζάμπ δεν έφευγε ποτέ από το κεφάλι τους

Η εικόνα που μετέφερε η Ελένη Καπογιάννη είναι αποκαλυπτική. Όπως είπε, οι παίκτριες της εθνικής ομάδας γυναικών του Ιράν αγωνίζονταν πάντοτε φορώντας χιτζάμπ και δεν είχαν την πολυτέλεια ούτε μιας στιγμής χαλάρωσης απέναντι στους κανόνες. Περιέγραψε μάλιστα πως υπήρχαν στιγμές που κατά τη διάρκεια του ίδιου του αγώνα οι αθλήτριες άφηναν τη μπάλα για να φτιάξουν τη μαντίλα τους, μόλις ένιωθαν πως είχε μετακινηθεί έστω και λίγο.

Αυτή η λεπτομέρεια από μόνη της δείχνει το βάρος της υποχρέωσης. Δεν μιλάμε απλώς για μια ενδυματολογική οδηγία που τηρείται μηχανικά, αλλά για έναν συνεχή έλεγχο της εικόνας και της παρουσίας των γυναικών, ακόμη και μέσα σε συνθήκες έντονης αθλητικής δραστηριότητας. Η ίδια εξήγησε πως οι αθλήτριες, ακριβώς επειδή εκπροσωπούσαν τη χώρα τους και στο εξωτερικό, έπρεπε να είναι απόλυτα προσεκτικές στον τρόπο με τον οποίο τηρούσαν τους κανόνες. Για αυτό, όπως είπε, στις αποστολές υπήρχε πάντα μία γυναίκα αρμόδια για την ασφάλεια και την επιτήρηση, ώστε να διασφαλίζεται ότι όλα γίνονται όπως επιβάλλει το καθεστώς.

Ιράν: Η αστυνομία ηθών και η διαρκής επιτήρηση

Η Καπογιάννη μίλησε και για την παρουσία της αστυνομίας ηθών, που, όπως περιέγραψε, ήταν παντού. Η αίσθηση που μετέφερε ήταν αυτή μιας κοινωνίας όπου οι γυναίκες γνωρίζουν ότι ανά πάσα στιγμή μπορούν να βρεθούν υπό παρατήρηση, ακόμη κι αν δεν το καταλαβαίνουν αμέσως. Όπως τόνισε, υπήρχαν γυναίκες της λεγόμενης ασφάλειας ή επιτήρησης με πολιτικά ρούχα, τις οποίες δεν μπορούσες πάντα να αναγνωρίσεις. Αυτό έκανε την καθημερινότητα ακόμη πιο πιεστική, αφού μια γυναίκα δεν ήξερε ποτέ ποιος την παρακολουθεί, ποιος την κρίνει και ποιος μπορεί να την ελέγξει για την ενδυμασία ή τη συμπεριφορά της. Η Ελληνίδα προπονήτρια υπογράμμισε ότι και η ίδια ήταν υποχρεωμένη να φορά τη μαντίλα συνεχώς. Δεν υπήρχε καμία εξαίρεση λόγω ξένης υπηκοότητας ή λόγω της ιδιότητάς της ως προπονήτριας. Έπρεπε και εκείνη να προσαρμοστεί πλήρως στον τρόπο ζωής που της επιβαλλόταν όσο βρισκόταν στη χώρα.

Η αποπνικτική ατμόσφαιρα και η κρυφή ανάσα ελευθερίας

Ιδιαίτερα συγκλονιστική ήταν η περιγραφή της για όσα συνέβαιναν το καλοκαίρι στο γήπεδο. Η ατμόσφαιρα, όπως είπε, ήταν τόσο αποπνικτική ώστε σε κάποια στιγμή απομακρύνθηκαν όλοι οι άντρες από τον χώρο. Τότε, με τις πόρτες καλά κλειδωμένες, οι γυναίκες της αποστολής μπόρεσαν για πρώτη φορά να βοηθήσουν τις αθλήτριες να βγάλουν το χιτζάμπ και τα κολάν που φορούσαν από μέσα. Η ίδια είπε πως ήταν η πρώτη φορά που είδε τα μπράτσα και τα πόδια των κοριτσιών. Η εικόνα αυτή κουβαλά τεράστιο συμβολικό βάρος. Δείχνει πόσο σπάνια μπορούσαν αυτές οι γυναίκες να υπάρξουν έστω και για λίγο χωρίς το φορτίο της επιβεβλημένης κάλυψης. Δεν ήταν μια πράξη άνεσης. Ήταν μια μικρή, κρυφή ανάσα ελευθερίας, σε έναν χώρο που έπρεπε πρώτα να ασφαλιστεί από ανδρικά βλέμματα για να γίνει δυνατή.

Η επιστροφή στην Ελλάδα και ο βαθύς προβληματισμός

Η Ελένη Καπογιάννη θυμήθηκε και τη στιγμή που έφυγε από το Ιράν, λίγο πριν από τη νέα φάση στρατιωτικής κλιμάκωσης. Όπως είπε, όταν προσγειώθηκε στην Ελλάδα τα ξημερώματα, λίγες ώρες αργότερα άρχισαν οι βομβαρδισμοί. Δεν μπόρεσε να επιστρέψει στη χώρα, καθώς η κατάσταση κράτησε για εβδομάδες. Παρότι η θητεία της στον πάγκο της εθνικής ομάδας γυναικών του Ιράν κρίθηκε επιτυχημένη αγωνιστικά, η ίδια γύρισε βαθιά προβληματισμένη από όσα είδε και έζησε. Η εμπειρία της δεν της άφησε μόνο αναμνήσεις από το μπάσκετ, αλλά και μια βαριά εικόνα για το πώς ζουν οι γυναίκες σε μια χώρα με πλούσια ιστορία, η οποία όμως εδώ και δεκαετίες τις κρατά μέσα σε ένα ασφυκτικό πλαίσιο περιορισμών.