Η ανάλυση των λυμάτων της Αττικής από το Εργαστήριο Αναλυτικής Χημείας του Πανεπιστημίου Αθηνών, με επικεφαλής τον καθηγητή Αναλυτικής Χημείας του Πανεπιστημίου Αθηνών, Νίκο Θωμαϊδη, για την περίοδο 2020–2025, ανέδειξε διακριτές διαφοροποιήσεις μεταξύ των υπό μελέτη ψυχοδραστικών ουσιών, τόσο ως προς τα επίπεδαπαρουσίας τους όσο και ως προς το εβδομαδιαίο πρότυπο κατανάλωσης.

Διαβάστε: Άγιος Ιωάννης Ρέντης: Συνελήφθησαν δύο άτομα με πάνω από 13 κιλά ηρωίνης - Έχουν απασχολήσει και στο παρελθόν τις αρχές

Συμπεράσματα για την χρήση ναρκωτικών ουσιών

Η κοκαΐνη και το MDMA εμφανίζουν εντονότερη σύνδεση με περιστάσεις ψυχαγωγίας και νυχτερινής διασκέδασης, καθώς καταγράφουν αυξημένες τιμές κυρίως προς το Σαββατοκύριακο.

Αντίθετα, η κάνναβη παρουσιάζει πιο σύνθετο και λιγότερο σταθερό εβδομαδιαίο προφίλ, ενώ η αμφεταμίνη και η μεθαμφεταμίνη εμφανίζονται γενικά σε χαμηλότερα επίπεδα, χωρίς σαφές και επαναλαμβανόμενο πρότυπο χρήσης.

Όσο αφορά την κεταμίνη, η ταυτοποίηση της στα λύματα το 2025 έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς πρόκειται για τα πρώτα διαθέσιμα δεδομένα για την Ελλάδα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η παρατήρηση ότι, για ορισμένες ουσίες, και ιδίως για την κοκαΐνη, η αξιολόγηση των μεταβολιτών τους ενισχύει ουσιαστικά την ερμηνεία των ευρημάτων και επιβεβαιώνει ότι η παρουσία τους στα λύματα αντανακλά πραγματική κατανάλωση σε επίπεδο κοινότητας.

Κάνναβη

Τα στοιχεία για την κάνναβη στα λύματα της Αττικής αναδεικνύουν ένα πιο σύνθετο εβδομαδιαίο πρότυπο σε σύγκριση με άλλες ουσίες, όπως η κοκαΐνη, χωρίς σταθερή διαφοροποίηση στη χρήση μεταξύ καθημερινών και σαββατοκύριακου. Το 2020, οι τιμές κυμάνθηκαν από 30,62 έως 65,42 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, με την υψηλότερη τιμή να καταγράφεται την Κυριακή και με αυξημένα επίπεδα να παρατηρούνται επίσης προς το τέλος και την αρχή της εβδομάδας. Παρόμοια εικόνα καταγράφηκε και το 2021, όταν οι τιμές διαμορφώθηκαν από 28,91 έως 65,34 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, με εκ νέου κορύφωση την Κυριακή και σχετικά αυξημένες τιμές τη Δευτέρα. Το 2024 η εβδομαδιαία κατανομή εμφανίζεται διαφοροποιημένη. Οι τιμές κυμάνθηκαν από 20,15 έως 51,95 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, με τις υψηλότερες συγκεντρώσεις να καταγράφονται τη Δευτέρα και την Τρίτη, ενώ η χαμηλότερη τιμή παρατηρήθηκε την Κυριακή. Η μεταβολή αυτή υποδηλώνει ότι η χρήση κάνναβης δεν ακολουθεί ένα σταθερό εβδομαδιαίο πρότυπο. Συνολικά, τα ευρήματα δείχνουν ότι η χρήση κάνναβης παρουσιάζει ενδοεβδομαδιαία διακύμανση, λιγότερο προβλέψιμη σε σχέση με άλλες ψυχοδραστικές ουσίες, όπως η κοκαΐνη.

Αμφεταμίνη

Η παρουσία της αμφεταμίνης στα λύματα της Αττικής παραμένει γενικά περιορισμένη σε σύγκριση με άλλες διεγερτικές ουσίες, με διακυμάνσεις ανά έτος. Το 2021 οι τιμές κυμάνθηκαν από 9,55 έως 13,99 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, ενώ το 2022 καταγράφηκαν χαμηλότερα επίπεδα, με εύρος 3,61–6,25 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους. Κατά τα έτη 2024 και 2025 παρατηρήθηκαν εκ νέου υψηλότερες τιμές, με εύρη 5,88–21,76 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους και 3,99–21,6 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, αντίστοιχα. Τα στοιχεία υποδηλώνουν περιορισμένη συνολικά επιβάρυνση, με διακυμάνσεις ωστόσο στον πληθυσμό.

Μεθαμφεταμίνη

Η μεθαμφεταμίνη εμφανίζει διακυμάνσεις διαχρονικά, διατηρώντας ωστόσο σταθερή παρουσία στα λύματα της Αττικής. Το 2020, οι τιμές κυμάνθηκαν από 15,89 έως 22,23 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, ενώ το 2021 καταγράφηκαν χαμηλότερα επίπεδα, με εύρος 8,98–12,09 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους. Το 2024 η ουσία επανεμφανίζεται σε υψηλότερες συγκεντρώσεις, με τιμές από 17,23 έως 23,2 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, ενώ το 2025 το εύρος διαμορφώθηκε από 9,58 έως 29,7 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, γεγονός που υποδηλώνει σταθερή χρήση μεθαμφεταμίνης.

MDMA

Η παρουσία του MDMA στα λύματα της Αττικής καταγράφεται σε σχετικά χαμηλά έως μέτρια επίπεδα το 2021 και το 2022, με σαφέστερη ενίσχυση και επεισοδιακές κορυφώσεις στα νεότερα δεδομένα του 2024 και 2025. Το 2021, οι τιμές κυμάνθηκαν από 2,81 έως 3,74 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, υποδηλώνοντας σχετικά σταθερή παρουσία της ουσίας μέσα στην εβδομάδα. Το 2022, οι συγκεντρώσεις διαμορφώθηκαν από 0,47 έως 3,23 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, παραμένοντας χαμηλές, αλλά με μεγαλύτερη μεταβλητότητα. Το 2023 καταγράφηκαν υψηλότερες τιμές, με εύρος 3,03–5,43 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, γεγονός που δείχνει ενίσχυση της παρουσίας της ουσίας σε σχέση με τα προηγούμενα έτη. Η τάση αυτή γίνεται ακόμη πιο εμφανής το 2024, όταν οι τιμές διαμορφώθηκαν από 3,93 έως 16,64 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους. Οι υψηλότερες συγκεντρώσεις καταγράφηκαν την Κυριακή, ενώ ιδιαίτερα αυξημένα επίπεδα παρατηρήθηκαν και τη Δευτέρα. Αντίστοιχη εικόνα προκύπτει και για το 2025, όταν το εύρος τιμών διαμορφώθηκε από 1,49 έως 14,8 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, επιβεβαιώνοντας τη διατήρηση επεισοδιακών κορυφώσεων της ουσίας. Συνολικά, τα ευρήματα για την Αττική δείχνουν ότι η παρουσία του MDMA εμφανίζεται ενισχυμένη κατά τη χρονική περίοδο 2024-2025 διατηρώντας το μοτίβο χρήσης τα σαββατοκύριακα.

Κεταμίνη

Στοιχεία για την κεταμίνη στα λύματα της Αττικής καταγράφονται για πρώτη φορά για το 2025. Οι τιμές κυμάνθηκαν από 0,63 έως 2,12 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, υποδηλώνοντας ανιχνεύσιμη αλλά σχετικά χαμηλή παρουσία της ουσίας στον υπό μελέτη πληθυσμό. Η υψηλότερη τιμή καταγράφηκε το Σάββατο, χωρίς ωστόσο να προκύπτει σαφές και σταθερό εβδομαδιαίο πρότυπο.

Κοκαΐνη

Η διαχρονική αποτίμηση της κοκαΐνης στα λύματα της Αττικής καταδεικνύει ενίσχυση της παρουσίας της ουσίας τα τελευταία έτη, καθώς και διαφοροποίηση του προτύπου κατανάλωσης εντός της εβδομάδας. Η εβδομαδιαία κατανομή υποδηλώνει αυξημένη επιβάρυνση κατά το Σαββατοκύριακο, εύρημα που συνάδει με χρήση περισσότερο συνδεδεμένη με περιστάσεις ψυχαγωγίας, μοτίβο που έχει περιγραφεί και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η κοκαΐνη όσο και ο κύριος μεταβολίτης της, η βενζοϋλεκγονίνη, ανιχνεύονται σε όλα τα δείγματα λυμάτων που αναλύονται στο εργαστήριο. Ωστόσο, η επιδημιολογική επιτήρηση της κοκαΐνης μέσω της επιδημιολογίας λυμάτων, πραγματοποιείται μέσω παρακολούθησης του ειδικού βιοδείκτη βενζοϋλεκγονίνη, καθώς είναι σταθερότερη σε σχέση με την μητρική της ένωση και αποτελεί ειδικό βιοδείκτη, καθώς προκύπτει αποκλειστικά ως μεταβολίτης της κοκαΐνης. Οι τιμές της βενζοϋλεκγονίνης διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι η παρουσία κοκαΐνης στα λύματα αντανακλά πράγματι ανθρώπινη χρήση. Ειδικότερα, στην Αθήνα η μέση τιμή της βενζοϋλεκγονίνης αυξήθηκε από 133,39 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους το 2023 σε 181,21 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους το 2024, καταγράφοντας αύξηση κατά 35,85%. Για το 2025, οι τιμές της βενζοϋλεκγονίνης κυμάνθηκαν περίπου από 239 έως 370 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, παραμένοντας σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα σε σχέση με τα προηγούμενα έτη.

Παράλληλα, η ανίχνευση κοκααιθυλενίου παρουσιάζει ιδιαίτερο τοξικολογικό ενδιαφέρον, καθώς πρόκειται για μεταβολίτη που σχηματίζεται κατά την ταυτόχρονη χρήση κοκαΐνης και αλκοόλης. Η παρουσία του υποδηλώνει ότι μέρος της κατανάλωσης σχετίζεται με συνδυαστική χρήση, παρατήρηση συμβατή και με το επαναλαμβανόμενο πρότυπο αυξημένων τιμών κατά το Σαββατοκύριακο.