Το πρόσφατο ατύχηµα στο 7ο Γυµνάσιο Χαϊδαρίου φέρνει ξανά στο προσκήνιο ένα ανησυχητικό φαινόµενο: τα περιστατικά τραυµατισµών σε σχολικούς χώρους φαίνεται να αυξάνονται, προκαλώντας έντονο προβληµατισµό σε γονείς, εκπαιδευτικούς και την κοινωνία συνολικά. Το πρωί της ∆ευτέρας, 20 Απριλίου, µια 13χρονη µαθήτρια της Α' Γυµνασίου τραυµατίστηκε σοβαρά όταν έπεσε από το µπαλκόνι του πρώτου ορόφου στο προαύλιο του σχολείου της. Σύµφωνα µε µαρτυρίες των συµµαθητών της, το κορίτσι καθόταν στην κουπαστή και, ύστερα από µια κίνηση µπρος-πίσω, έχασε την ισορροπία του και βρέθηκε στο κενό.

Διαβάστε: Πτώση 13χρονης από μπαλκόνι σχολείου στο Χαϊδάρι: "'Επαθε απανωτές ανακοπές μέσα στο χειρουργείο", είπε ο Γιαννάκος - Η τιτάνια "μάχη" των γιατρών για να τη σώσουν (Βίντεο)


Πόσο επαρκής είναι η επίβλεψη των µαθητών κατά τη διάρκεια των διαλειµµάτων;

Η κινητοποίηση υπήρξε άµεση: η διεύθυνση του σχολείου κάλεσε το ΕΚΑΒ, ενώ η µαθήτρια µεταφέρθηκε στο νοσοκοµείο «Αττικόν», όπου οι γιατροί έδωσαν µια δύσκολη µάχη για να τη διατηρήσουν στη ζωή, καθώς υπέστη επανειληµµένες ανακοπές κατά τη διάρκεια χειρουργικής επέµβασης. Το γεγονός ότι το παιδί κατάφερε να επιβιώσει χαρακτηρίστηκε «δώρο ζωής», υπογραµµίζοντας τη σοβαρότητα της κατάστασης.

Παρότι η διεύθυνση του σχολείου διευκρίνισε πως δεν υπήρχε κάποιο κατασκευαστικό πρόβληµα στο κτίριο, το περιστατικό εγείρει σηµαντικά ερωτήµατα σχετικά µε την ασφάλεια στους σχολικούς χώρους. Πόσο επαρκής είναι η επίβλεψη των µαθητών κατά τη διάρκεια των διαλειµµάτων; Υπάρχουν επαρκή µέτρα πρόληψης για επικίνδυνες συµπεριφορές; Και κυρίως, πόσο καλά ενηµερωµένα είναι τα παιδιά για τους κινδύνους που µπορεί να κρύβονται ακόµη και σε ένα φαινοµενικά ασφαλές περιβάλλον; Τα σχολεία δεν αποτελούν απλώς χώρους µάθησης, αλλά και καθηµερινής διαβίωσης για χιλιάδες παιδιά.

Χρίστος Λιάπης: "Τα σχολεία µας οφείλουν και πρέπει να είναι ασφαλή σε όλα τα επίπεδα υποδοµών"

Στο ζήτηµα της ασφάλειας των σχολείων παρεµβαίνει ο Χρίστος Λιάπης, επίκουρος καθηγητής στην Ψυχιατρική Σχολή του ∆ηµοκριτείου Πανεπιστηµίου Θράκης (∆ΠΘ) και αναπληρωτής πρόεδρος του Επιστηµονικού Συµβουλίου του Εθνικού Οργανισµού Πρόληψης και Αντιµετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ), ο οποίος επισηµαίνει ότι «τα σχολεία µας οφείλουν και πρέπει να είναι ασφαλή σε όλα τα επίπεδα υποδοµών, εγκαταστάσεων και επιτήρησης, αλλά και σε επίπεδο πρόληψης και αντιµετώπισης ατυχηµάτων, σχολικού εκφοβισµού, διακίνησης ναρκωτικών και εθισµών στους ανήλικους µαθητές».

Οπως αναφέρει, κατά τη διάρκεια της θητείας του ως προέδρου του ∆.Σ. του ΚΕΘΕΑ είχε καταρτιστεί και διανεµηθεί ο «Οδηγός για Ασφαλή Σχολεία», ένα εγκεκριµένο πρόγραµµα πρόληψης που στοχεύει στη δηµιουργία ενός ασφαλούς και συµπεριληπτικού σχολικού περιβάλλοντος, µε έµφαση στην πρόληψη της χρήσης ουσιών, στον εθισµό στο ∆ιαδίκτυο, στη σχολική βία, αλλά και στην έγκαιρη ανίχνευση προειδοποιητικών συµπεριφορών. Ο ίδιος τονίζει ότι «πρόληψη σηµαίνει κινητοποίηση πριν εµφανιστεί το πρόβληµα», µέσα από διαδικασίες που ενδυναµώνουν άτοµα και συστήµατα ώστε να αντιµετωπίζουν προκλήσεις και µεταβατικές φάσεις της ζωής, δηµιουργώντας υγιείς συµπεριφορές. Αναφερόµενος στη θεωρητική προσέγγιση της πρόληψης, εξηγεί ότι σύµφωνα µε το Institute of Medicine (IOM, 1994) αυτή διακρίνεται σε τρία επίπεδα:

  • Καθολική πρόληψη: απευθύνεται στο σύνολο του πληθυσµού.
  • Επιλεκτική πρόληψη: αφορά ευάλωτες υποοµάδες.
  • Ενδεδειγµένη πρόληψη: στοχεύει σε άτοµα µε πρώιµα προειδοποιητικά σηµάδια επικίνδυνων συµπεριφορών.

Κεντρική αρχή, όπως υπογραµµίζει, είναι ότι «η µάθηση βασίζεται στη σχέση» και ότι τα σχολικά συστήµατα πρέπει να φροντίζουν συνεχώς τις εσωτερικές και εξωτερικές τους συνδέσεις, ώστε να παραµένουν λειτουργικά και αποτελεσµατικά.

Οκτώ κοµβικά σηµεία για ασφαλές σχολείο

Σύµφωνα µε τον Χρίστο Λιάπη, το ασφαλές σχολείο:

  1. Λειτουργεί ως θεσµός πρόληψης της βίας, της παραβατικότητας και των εξαρτήσεων.
  2. Προσφέρει προστατευτικό περιβάλλον.
  3. Προωθεί τη µάθηση και εµπνέει τους µαθητές.
  4. Εντάσσει αντί να απορρίπτει.
  5. Καλλιεργεί αξίες, ελπίδα και δεξιότητες ζωής.
  6. Προάγει θετικές σχέσεις µεταξύ µαθητών, γονέων και προσωπικού.
  7. Ενθαρρύνει τη γονική συµµετοχή.
  8. Συνδέεται µε την τοπική κοινωνία. Ιδιαίτερη έµφαση δίνει στην έγκαιρη αναγνώριση προειδοποιητικών συµπεριφορών, όπως:
  • κοινωνική απόσυρση,
  • έντονο άγχος και ανασφάλεια,
  • χαµηλή σχολική επίδοση,
  • σχολική άρνηση και απουσίες,
  • εκδηλώσεις βίας σε γραπτά ή ζωγραφιές,
  • υπνηλία,
  • ανεξέλεγκτος θυµός.

Παράλληλα, υπογραµµίζει τη σηµασία της εκπαίδευσης του σχολικού προσωπικού από αρµόδιους φορείς, ώστε να αναγνωρίζει τα σηµάδια χωρίς στιγµατισµό και µε σεβασµό στο απόρρητο.

Σύγχρονη προσέγγιση Οπως επισηµαίνει, τα διεθνή επιστηµονικά δεδοµένα δείχνουν ότι οι πολλαπλές παρεµβάσεις στα σχολεία, µε έµφαση στην προαγωγή της υγείας και τη συµµετοχή της κοινότητας, συµβάλλουν καθοριστικά στη δηµιουργία ασφαλών συµπεριφορών.

Τα σχολεία, σηµειώνει, καλούνται πλέον να διαδραµατίσουν διευρυµένο ρόλο στην προαγωγή της υγείας, την πρόληψη ασθενειών και την προστασία από τραυµατισµούς. Στόχος είναι οι µαθητές να εκπαιδεύονται ώστε να αναγνωρίζουν επικίνδυνα περιβάλλοντα και συµπεριφορές, αλλά και να αντιλαµβάνονται ότι πολλά «ατυχήµατα» µπορούν να προληφθούν.

Τέλος, αναφέρεται ότι η εφαρµογή των προγραµµάτων «ασφαλούς σχολείου» έχει δείξει πως αποτελεί µια πολλά υποσχόµενη κατεύθυνση για τη σχολική πρόληψη, η οποία δεν περιορίζεται στις υποδοµές, αλλά επεκτείνεται στη σχολική κουλτούρα, στις σχέσεις και στη συνολική καθηµερινή λειτουργία της εκπαιδευτικής κοινότητας.

Δημοσιεύτηκε στην κυριακάτικη Απογευματινή