Το Πάντειο Πανεπιστήμιο συμπληρώνει έναν αιώνα ζωής το 2027, μια επέτειο-ορόσημο για το Ιδρυμα με τη διακριτή και ισχυρή φυσιογνωμία ως το μοναδικό μονοθεματικό πανεπιστήμιο στην Ελλάδα, αφιερωμένο αποκλειστικά στις κοινωνικές και πολιτικές επιστήμες. Η καθηγήτρια Φερενίκη Παναγοπούλου, πρόεδρος του Τμήματος Δημόσιας Διοίκησης του Παντείου, σε συνέντευξή της στα «ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ» αναλύει το όραμά της για το Τμήμα, που «αποτελεί τη γέφυρα ανάμεσα στην επιστημονική αριστεία και τον εκσυγχρονισμό του κράτους», όπως λέει, εκπαιδεύοντας στελέχη ως «ηγέτες με κριτική σκέψη, ψηφιακές δεξιότητες και βαθιά επίγνωση του δημοσίου συμφέροντος. Στόχος μας είναι το Τμήμα να λειτουργεί ως ένα “think tank” παραγωγής δημόσιας πολιτικής για μια σύγχρονη, ευρωπαϊκή Ελλάδα». Παράλληλα, αναφέρεται στη βαρύτητα που δίνεται στην επαγγελματική αποκατάσταση των αποφοίτων και των τελειοφοίτων, καθώς το στοίχημα είναι η εύρεση εργασίας πριν ακόμη από την αποφοίτησή τους - ένας επιπλέον λόγος που συντελεί στην επιλογή του από τους υποψηφίους των Πανελλαδικών Εξετάσεων.

Το Πάντειο Πανεπιστήμιο θα γιορτάσει έναν αιώνα λειτουργίας. Τι αναμένεται να αναδείξει αυτή η επέτειος για τη διαδρομή του Ιδρύματος και τι ετοιμάζετε για τα 100 χρόνια πορείας του;

Το Πάντειο Πανεπιστήμιο συμπληρώνει έναν αιώνα ζωής το 2027, καθώς ιδρύθηκε το 1927. Η επέτειος αυτή αποτελεί ορόσημο για το Ιδρυμα, το οποίο προετοιμάζεται να αναδείξει την ιστορική του διαδρομή και τη στρατηγική του για το μέλλον. Η επέτειος των 100 ετών στοχεύει να προβάλει τη διακριτή και ισχυρή φυσιογνωμία του Παντείου ως του μοναδικού μονοθεματικού πανεπιστημίου στην Ελλάδα, αφιερωμένου αποκλειστικά στις κοινωνικές και πολιτικές επιστήμες. Σύμφωνα με την πρύτανη, καθηγήτρια Χριστίνα Κουλούρη, η επέτειος αναμένεται να αναδείξει: α) Την ιστορική συνέχεια:

Ως το πέμπτο αρχαιότερο Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ιδρυμα της χώρας και η πρώτη Σχολή Πολιτικών Επιστημών στην Ελλάδα. β) Το κοινωνικό αποτύπωμα: Την παρέμβαση του Ιδρύματος στον δημόσιο βίο μέσω μεγάλων προσωπικοτήτων που υπήρξαν καθηγητές ή απόφοιτοί του. γ) Την καινοτομία και εξωστρέφεια: Τη μετάβαση σε μια σύγχρονη διοικητική δομή, με τον νέο οργανισμό του Ιδρύματος και ποικίλες δράσεις. Για τον εορτασμό ενός αιώνα λειτουργίας, το πανεπιστήμιο προετοιμάζει μια σειρά από εμβληματικές δράσεις, που στοχεύουν στην εξωστρέφεια. Μερικές από αυτές είναι η ψηφιοποίηση αρχείων, η ανάδειξη σπάνιου υλικού μέσω της Ψηφιακής Βιβλιοθήκης «Πάνδημος», που περιλαμβάνει την πνευματική παραγωγή του Ιδρύματος, η διοργάνωση ιστορικών εκθέσεων, όπως η παλαιότερη επιτυχημένη έκθεση «Παρακαλώ να ονομασθή Πάντειος», που εστιάζουν στη φοιτητική ζωή και την εξέλιξη του κεντρικού κτιρίου στη Λεωφόρο Συγγρού, επιστημονικά συνέδρια και εκδηλώσεις, καθώς και σειρές ομιλιών που αναλύουν την προσφορά διαπρεπών καθηγητών μας, όπως ο Στασινόπουλος, ο Παπαχατζής, ο Κόρσος και ο Τσάτσος, στη δημόσια ζωή της χώρας. Η επέτειος συμπίπτει με την απόκτηση του σύγχρονου οργανισμού του πανεπιστημίου, ενός έργου-ορόσημου, που σηματοδοτεί τη μετάβαση στη νέα εποχή διοικητικής δομής, με την ολοκλήρωση του έργου της φοιτητικής εστίας, με εμβληματικές διεθνείς συνεργασίες και με την ενεργοποίηση του δικτύου των αποφοίτων μας.

Είστε πρόεδρος του Τμήματος Δημόσιας Διοίκησης στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Περιγράψτε μας το όραμά σας για το Τμήμα αυτό.

Το όραμά μας είναι ένα Τμήμα που θα αποτελεί τη γέφυρα ανάμεσα στην επιστημονική αριστεία και τον εκσυγχρονισμό του κράτους. Θέλουμε να εκπαιδεύσουμε στελέχη που δεν θα είναι απλοί διεκπεραιωτές, αλλά ηγέτες με κριτική σκέψη, ψηφιακές δεξιότητες και βαθιά επίγνωση του δημοσίου συμφέροντος. Στόχος μας είναι το Τμήμα να λειτουργεί ως ένα «think tank» παραγωγής δημόσιας πολιτικής για μια σύγχρονη, ευρωπαϊκή Ελλάδα. Με στοχευμένες δράσεις επιδιώκουμε να καταστούμε ένα σύγχρονο Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης, εφάµιλλο των καλύτερων στον κόσµο. Παράλληλα µας ενδιαφέρει πολύ η επαγγελµατική αποκατάσταση των αποφοίτων και των τελειοφοίτων. Στοίχηµά µας είναι η εύρεση εργασίας πριν ακόµη από την αποφοίτησή τους.

Επειδή είµαστε στην αντίστροφη µέτρηση για τις Πανελλαδικές Εξετάσεις, γιατί να επιλέξει κάποιος νέος φοιτητής το Τµήµα;

Οι λόγοι είναι πολλοί: α) Μοναδικότητα: Είµαστε το µοναδικό Τµήµα ∆ηµόσιας ∆ιοίκησης στην Ελλάδα. β) ∆ιεπιστηµονικότητα: Είµαστε το µοναδικό Τµήµα που προσφέρει µια ολοκληρωµένη σύνθεση Νοµικής, Οικονοµικής και ∆ιοικητικής Επιστήµης. Αυτό το «πολυεργαλείο» γνώσεων δίνει ένα συγκριτικό πλεονέκτηµα στην αγορά εργασίας. γ) Εξειδικευµένες κατευθύνσεις: Με τις δύο βασικές κατευθύνσεις µας -τους ∆ηµόσιους Θεσµούς και τη ∆ηµόσια Οικονοµική (µετά το πέρας της οποίας οι φοιτητές µπορούν να εγγραφούν στο Οικονοµικό Επιµελητήριο)- οι φοιτητές έχουν τη δυνατότητα να διαµορφώσουν το προφίλ τους ανάλογα µε τα ενδιαφέροντά τους, είτε αυτά αφορούν τη χρηµατοοικονοµική διοίκηση είτε τη θεσµική οργάνωση του κράτους. δ) Σύνδεση µε την αγορά εργασίας: Μέσω της πρακτικής άσκησης και των ισχυρών συνεργασιών µας µε δηµόσιους φορείς και τις µεγαλύτερες επιχειρήσεις στον κόσµο, οι φοιτητές µας έρχονται σε επαφή µε τον επαγγελµατικό στίβο πριν καν αποφοιτήσουν. ε) Κύρος και προοπτικές: Οι πτυχιούχοι µας στελεχώνουν σήµερα καίριες θέσεις στον δηµόσιο τοµέα, σε διεθνείς οργανισµούς, αλλά και σε µεγάλες ιδιωτικές επιχειρήσεις και τράπεζες

Ποια θεωρείτε ότι πρέπει να είναι τα κριτήρια για τη σωστή συµπλήρωση του µηχανογραφικού από τους υποψηφίους;

Σηµαντικότατη παράµετρος είναι η επαγγελµατική αποκατάσταση και οι προοπτικές. Ενας άλλος παράγοντας είναι η αναζήτηση Τµηµάτων που προσφέρουν ευρύ φάσµα γνώσεων και επιλογές για διαφορετικά µεταπτυχιακά αργότερα. Σε προπτυχιακό επίπεδο, είναι προτιµότερη η επιλογή ενός ευρέος γνωστικού αντικειµένου, ενώ η εστίαση σε κάτι ειδικότερο µπορεί να λάβει χώρα σε µεταπτυχιακό επίπεδο, όταν ο φοιτητής θα έχει κατασταλάξει.

Ως νοµικός µε µεταπτυχιακό και στη Φιλοσοφία, πώς βλέπετε το µέλλον των ανθρωπιστικών σπουδών;

Παρά την κυριαρχία της τεχνολογίας, οι ανθρωπιστικές σπουδές είναι πιο απαραίτητες από ποτέ. Η Φιλοσοφία και η Νοµική µάς µαθαίνουν να θέτουµε τα «γιατί» πίσω από τα «πώς». Σε έναν κόσµο αυτοµατοποίησης, η ικανότητα σύνθεσης, η ηθική κρίση και η ενσυναίσθηση είναι οι µόνες δεξιότητες που δεν µπορούν να αντιγραφούν από τους αλγορίθµους. Το µέλλον είναι διεπιστηµονικό: η τεχνολογία χρειάζεται τις ανθρωπιστικές σπουδές για να παραµείνει «ανθρώπινη».

Πώς αποφασίσατε να λάβετε δεύτερο διδακτορικό στη Φιλοσοφία σε προχωρηµένη ηλικία;

Πρώτον, ήθελα να µελετήσω τα φιλοσοφικά θεµέλια του Συνταγµατικού ∆ικαίου, της βιοηθικής και του ∆ικαίου Προσωπικών ∆εδοµένων, που υπηρετώ. Θεωρώ έλλειψη για έναν νοµικό να στερείται φιλοσοφικής παιδείας. Παράλληλα, προσπάθησα να παντρέψω τη νοµική επιστήµη µε τη φιλοσοφία. Είναι ευκαιρία να φέρουµε τη φιλοσοφική σκέψη στο επίκεντρο της νοµοθεσίας· οι φιλόσοφοι να νοµοθετήσουν. ∆εύτερον, όταν είσαι στην έδρα, ελλοχεύει ο κίνδυνος να λησµονήσεις τη βάσανο µιας εξεταστικής διαδικασίας. Νοµίζω ότι είναι επιβεβληµένο για τον διδάσκοντα να υφίσταται σε τακτά χρονικά διαστήµατα µια τέτοιου είδους βάσανο, για να µην αποµακρύνεται από την αγωνία του φοιτητή.

Η επέτειος αυτή αποτελεί ορόσηµο για το Ίδρυμα, το οποίο προετοιμάζεται να αναδείξει την ιστορική του διαδρομή και τη στρατηγική του για το μέλλον.


Βλέπετε κάθε χρόνο πολλούς νέους φοιτητές που µπαίνουν στο πανεπιστήµιο. Με τι εφόδια από το Λύκειο εισέρχονται και κατά πόσο το πανεπιστήµιο τα προετοιµάζει για την αγορά εργασίας - ή ο ρόλος του είναι καθαρά επιστηµονικός;

Είναι αλήθεια ότι το Λύκειο είναι συχνά προσανατολισµένο στην αποστήθιση, γεγονός που στερεί από τους φοιτητές την πρωτοβουλία. Στο Πάντειο, ο ρόλος µας είναι διττός: Πρώτον, να δώσουµε ένα πλούσιο θεωρητικό υπόβαθρο. ∆εύτερον, να προετοιµάσουµε τους φοιτητές για την αγορά εργασίας καλλιεργώντας τις λεγόµενες «ήπιες δεξιότητες» και την αναλυτική σκέψη.

Γνωρίζω πάντως ότι πραγµατοποιείτε δράσεις για να φέρετε σε επαφή τους φοιτητές µε την αγορά εργασίας. Πείτε µας περισσότερα γι’ αυτό.
∆εν µένουµε µόνο στις αίθουσες. ∆ιοργανώνουµε ηµέρες καριέρας, σεµινάρια µε στελέχη της αγοράς και ενισχύουµε τον θεσµό της πρακτικής άσκησης. Συνεργαζόµαστε µε φορείς όπως το Εθνικό Κέντρο ∆ηµόσιας ∆ιοίκησης και Αποκέντρωσης, αλλά και µε µεγάλες εταιρείες, ώστε οι φοιτητές µας να δουν στην πράξη πώς εφαρµόζεται η διοίκηση πριν καν αποφοιτήσουν. Στην κατεύθυνση αυτή δηµιουργήσαµε ψηφιακό Αποθετήριο Βιογραφικών, µια νέα πλατφόρµα, στην οποία οι τελειόφοιτοι και οι απόφοιτοι αναρτούν το βιογραφικό τους προς αξιολόγηση από εγκεκριµένους εργοδότες για πρακτική άσκηση ή πρόσληψη.

Αποστολή του πανεπιστηµίου είναι να εκπαιδεύει µόνον τους φοιτητές;

Όχι, η γνώση πρέπει να διαχέεται σε όλη την κοινωνία. Πρέπει να κατεβούµε από την επιστηµονική µας έδρα και να εξηγήσουµε µε απλά λόγια στην κοινωνία σηµαντικά θέµατα. Καθοριστική στην κατεύθυνση αυτή είναι η παροχή λαϊκής παιδείας. Οφείλουµε επίσης να ακούµε την κοινωνία και να µην είµαστε αποκλεισµένοι στον δικό µας, επιστηµονικό µικρόκοσµο. Παράλληλα, οι ακαδηµαϊκοί έχουµε µια σπουδαία αποστολή: να ασκούµε εποικοδοµητική κριτική για όλα όσα συµβαίνουν.

Ποια ήταν η µεγαλύτερή σας πρόκληση ως καθηγήτριας στο Τµήµα;

Να πείσω έναν φοιτητή που αντιµετώπιζε πολλά προβλήµατα να µην εγκαταλείψει τις σπουδές του. Η χαρά που λαµβάνω όταν έρχεται να µε επισκεφθεί ως επιτυχηµένο στέλεχος τώρα είναι ανείπωτη.

Τι συµβουλεύετε τους φοιτητές σας;

Να εκµεταλλεύονται τις ευκαιρίες που τους προσφέρουµε, να έχουν τα µάτια τους ανοικτά και το µυαλό τους σφουγγάρι, να ταξιδεύουν και να µην αποµονώνονται στον δικό τους µικρόκοσµο. Στην τελετή ορκωµοσίας κλείνω πάντα τον λόγο µου µε έναν στίχο του Καβάφη από το ποίηµα «∆υνάµωσις»: «Το σπίτι το µισό πρέπει να γκρεµισθεί». O στίχος συµβολίζει την αναγκαιότητα ριζικών αλλαγών, την αποτίναξη παλιών συνηθειών ή περιορισµών και τη διατήρηση µόνο των καλών στοιχείων του παρελθόντος.


Ψηφιακή εκπαίδευση και Τεχνητή Νοηµοσύνη

Η καθηγήτρια Φερενίκη Παναγοπούλου αναφέρθηκε και σε κάποιες επιµέρους πρωτοβουλίες, αναφορικά µε µια νέα εκδοτική σειρά, το Εργαστήριο ∆ηµοσιονοµικής ∆ιακυβέρνησης, ενώ αναφορικά µε τη χρήση της Τεχνητής Νοηµοσύνης σηµείωσε χαρακτηριστικά: «Στη ∆ηµόσια ∆ιοίκηση µπορεί να εκµηδενίσει τη γραφειοκρατία.
Ωστόσο, η χρήση της απαιτεί την κατάλληλη ρύθµιση και δεοντολογία».

Μιλήστε µας για την εκδοτική σειρά του Τµήµατος ∆ηµόσιας ∆ιοίκησης.

Εγκαινιάστηκε η νέα εκδοτική σειρά «∆ηµόσια ∆ιοίκησηAdministration Publica» (σε συνεργασία µε το ΕΚΤ), η οποία φιλοξενεί επιστηµονικές µονογραφίες και συλλογικούς τόµους (hZps:// ebooks.epublishing.ekt.gr/index.php/bookspub/index, Email: books- pubadmin@panteion.gr).

Τι άλλο καινούργιο παρουσιάζει το Τµήµα ∆ηµόσιας ∆ιοίκησης;

∆ηµιουργήθηκε το Εργαστήριο ∆ηµοσιονοµικής ∆ιακυβέρνησης. Ήδη οργανώθηκε εκδήλωση για επίκαιρα θέµατα κοινωνικής ασφάλισης. Λειτουργεί ήδη το Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Βιοηθικής, Τεχνοηθικής και ∆ικαίου, το οποίο διοργάνωσε εκδήλωση για:
α) τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την τροποποίηση διατάξεων προστασίας προσωπικών δεδοµένων (Digital Omnibus),
β) τη χρήση της Τεχνητής Νοηµοσύνης για έλεγχο των συνόρων και
γ) τη χρήση της Τεχνητής Νοηµοσύνης στην πανεπιστηµιακή εκπαίδευση. Εγκαινιάστηκαν το Εργαστήριο Κυβερνητικής Πολιτικής και Τοπικής Αυτοδιοίκησης & Αποκέντρωσης και το Εργαστήριο ∆ιοικητικού ∆ικαίου. Πραγµατοποιείται εξειδικευµένο σεµινάριο υποψήφιων διδακτόρων για την υποστήριξη και ανατροφοδότηση των ερευνητών ∆ηµοσίου ∆ικαίου. ∆ιοργανώθηκε το µάθηµα «Παίγνιο επιχειρήσεων µε τεχνολογίες πληροφορικής»: Οι φοιτητές συµµετέχουν σε «οµάδες-επιχειρήσεις», «περιόδους παιγνίου», «συνελεύσεις µετόχων». Θεσπίστηκαν ρητορικοί διαγωνισµοί και οι φοιτητές που συµµετείχαν αξιολογήθηκαν από δικαστές του Συµβουλίου της Επικρατείας, δηµοσιογράφους, εκπροσώπους της αγοράς και καθηγητές άλλων πανεπιστηµίων.

Στο πλαίσιο του προγράµµατος σπουδών προσφέρεται σε όλους τους φοιτητές των Τµηµάτων ∆ηµόσιας ∆ιοίκησης ∆ιεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών το µάθηµα Introduction to Digital Law, ενισχύοντας τις ψηφιακές και γλωσσικές δεξιότητες.

Μετά την ενασχόλησή σας µε την Τεχνητή Νοηµοσύνη, σε ποια συµπεράσµατα καταλήξατε σε σχέση µε τη χρήση του νέου αυτού εργαλείου;

Η Τεχνητή Νοηµοσύνη δεν είναι απειλή· είναι ο «νέος ηλεκτρισµός». Στη ∆ηµόσια ∆ιοίκηση µπορεί να εκµηδενίσει τη γραφειοκρατία. Ωστόσο, η χρήση της απαιτεί την κατάλληλη ρύθµιση και δεοντολογία. Μπορεί να κάνει τη διοίκηση πιο γρήγορη, αλλά µόνο ο άνθρωπος µπορεί να την κάνει δίκαιη. Πρέπει να µάθουµε να συνεργαζόµαστε µε τη µηχανή, χωρίς να εκχωρούµε την κριτική µας απόφαση σε αυτήν. Αυτό σηµαίνει ότι η Τ.Ν. είναι εργαλείο υποβοήθησης του ανθρώπου και όχι υποκατάστασής του. Η τελική απόφαση πρέπει να λαµβάνεται από τον άνθρωπο. Ο ανθρωποκεντρικός χαρακτήρας της ∆ηµόσιας ∆ιοίκησης δεν δύναται να θυσιαστεί στον βωµό της επιτάχυνσής της.


Δημοσιεύθηκε στα «Παραπολιτικά».