EnΠόσο κινδυνεύουμε από επίθεση καρχαρία στην Ελλάδα; Όλες οι καταγεγραμμένες επιθέσεις (Βίντεο)
Μύθοι και αλήθειες για τους καρχαρίες
Μόνο 10 περιστατικά σε 160 χρόνια - Ειδικοί απαντούν για τους καρχαρίες στις ελληνικές θάλασσες, τι να κάνετε αν συναντήσετε έναν και γιατί δεν πρέπει να ανησυχείτε
Η αυξημένη κυκλοφορία βίντεο με καρχαρίες στα social media έχει προκαλέσει ανησυχία στους λουόμενους σχετικά με το πόσο κινδυνεύουμε από επίθεση καρχαρία στην Ελλάδα. Πρόσφατα περιστατικά εμφάνισης καρχαριών στον Κορινθιακό κόλπο, τη Χαλκιδική, τη Ζάκυνθο και το Γύθειο έχουν εντείνει τον προβληματισμό.
Διαβάστε: Αυτοί οι καρχαρίες έχουν καταγραφεί στην Ελλάδα: Πόσο επικίνδυνοι είναι
Ωστόσο, οι επιστήμονες είναι κατηγορηματικοί: δεν υπάρχει λόγος πανικού για τις ελληνικές θάλασσες.
Στην ιστορία της χώρας μας καταγράφεται μόνο ένα επιβεβαιωμένο θανατηφόρο περιστατικό επίθεσης καρχαρία. Το 1951, η 16χρονη Βάντα Πιέρι έχασε τη ζωή της στην Κέρκυρα, ενώ κολυμπούσε στην παραλία του Μον Ρεπό. Σύμφωνα με τους ειδικούς, όλα τα υπόλοιπα περιστατικά που έχουν αναφερθεί ανήκουν στην κατηγορία του αστικού μύθου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Προστασίας Αρχιπέλαγος, στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί μόλις 10 με 11 περιστατικά επιθέσεων τα τελευταία 160 χρόνια, χωρίς να είναι όλα 100% επιβεβαιωμένα. Αυτό σημαίνει ότι η πιθανότητα να κινδυνεύουμε από επίθεση καρχαρία παραμένει εξαιρετικά χαμηλή.
Στη Μεσόγειο και ειδικότερα στην Ελλάδα απαντώνται τουλάχιστον 36 διαφορετικά είδη καρχαριών και καρχαριοειδών. Μάλιστα, στην ανατολική πλευρά του Αιγαίου συναντάμε τα περισσότερα είδη καρχαριών στην Ελλάδα. Μαζί με τα συγγενικά τους σαλάχια, ο αριθμός των ειδών ξεπερνά τα 70. Τα περισσότερα από αυτά τα είδη είναι μικρού μεγέθους και ζουν σε μεγάλα βάθη, συνήθως στα 500 με 600 μέτρα. Η εμφάνισή τους στα ρηχά νερά είναι σπάνια και συμβαίνει κυρίως όταν ακολουθούν τη λεία τους, που αποτελείται από μικρά ψάρια. Νέα είδη καρχαριών δεν έχουν καταγραφεί στην περιοχή μας, παρά τις φήμες για εισβολικά είδη από τη διώρυγα του Σουέζ.
Η αίσθηση ότι αυξήθηκαν οι εμφανίσεις καρχαριών οφείλεται αποκλειστικά στην τεχνολογία. Κάθε πολίτης διαθέτει πλέον smartphone με κάμερα και μπορεί να καταγράψει και να μοιραστεί άμεσα οποιοδήποτε περιστατικό στα social media όπως το TikTok. Πληροφορίες που παλαιότερα θα τις γνώριζαν λίγοι άνθρωποι, σήμερα γίνονται viral και φτάνουν σε εκατομμύρια χρήστες.
Όπως εξηγούν οι ειδικοί, σε καμία περίπτωση δεν μπορούμε να μιλάμε για αύξηση παρουσίας καρχαριών στα ελληνικά νερά. Τα βίντεο από το Γύθειο με καρχαριοειδές μήκους 5 με 6 μέτρων ή ο καρχαρίας Mako δύο μίλια ανοιχτά του Ακρωτηρίου Ζακύνθου αποτελούν φυσιολογικές εμφανίσεις που απλώς τώρα καταγράφονται και διαδίδονται ευρύτερα.
Ένας καρχαρίας δεν έχει κανένα πλεονέκτημα στην επιφάνεια του νερού. Βασίζεται κυρίως στην οσμή και την ακοή του, ενώ η όρασή του είναι περιορισμένη. Όταν βλέπει έναν άνθρωπο, αντιλαμβάνεται έναν μεγάλο και σκοτεινό όγκο που δεν του προκαλεί ενδιαφέρον ως πιθανή τροφή. Παγκοσμίως, οι άνθρωποι που πεθαίνουν κάθε χρόνο από επίθεση καρχαρία δεν υπερβαίνουν τους 4 με 5, ενώ σκοτώνονται πάνω από 100 εκατομμύρια καρχαρίες από τον άνθρωπο.
Η πιθανότητα να συναντήσετε καρχαρία στα ρηχά νερά είναι εξαιρετικά σπάνια και θεωρείται μεγάλη τύχη από επιστημονική άποψη. Αν όμως συμβεί, οι ειδικοί συστήνουν να διατηρήσετε την ψυχραιμία σας και να αποφύγετε απότομες κινήσεις που θα μπορούσαν να προκαλέσουν την περιέργεια του ζώου.
Το ζώο συνήθως φεύγει μόνο του, καθώς φοβάται περισσότερο από εσάς. Αποκλείεται να έρθει προς το μέρος σας. Αντίθετα με ό,τι ακούγεται, δεν πρέπει να κάνετε θόρυβο ή να φωνάζετε, γιατί αυτό μπορεί να προκαλέσει πανικό σε άλλους λουόμενους με επικίνδυνες συνέπειες. Η ήρεμη αποχώρηση από την περιοχή είναι η καλύτερη λύση.
Οι ψαροντουφεκάδες βρίσκονται σε υψηλότερο κίνδυνο σε σχέση με τους απλούς λουόμενους. Όταν κάποιος είναι φορτωμένος με ψάρια, αναδύει έντονες οσμές που μπορούν να προσελκύσουν καρχαρίες. Ο καρχαρίας δεν μπορεί να ξεχωρίσει τι ακριβώς βλέπει και αντιλαμβάνεται μια εν δυνάμει τροφή.
Επίσης, όσοι κολυμπούν σε απόμερα νερά, σπηλιές, μικρές νησίδες ή απόκρημνα βράχια αντιμετωπίζουν μεγαλύτερους κινδύνους, όχι τόσο από καρχαρίες, αλλά από άλλα επικίνδυνα είδη όπως σκορπίνες, λεοντόψαρα και λαγόψαρα. Το 75% των θανατηφόρων περιστατικών στη θάλασσα συμβαίνουν μακριά από οργανωμένες παραλίες και είναι ανθρωπογενή, όχι από επιθέσεις θαλάσσιων ζώων.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι οι λουόμενοι πρέπει να ανησυχούν περισσότερο για τα jet ski, τα σκάφη και τους απρόσεκτους χειριστές παρά για τους καρχαρίες. Κάθε χρόνο καταγράφονται δεκάδες ατυχήματα και θάνατοι από αυτές τις αιτίες. Πέρυσι σημειώθηκαν 40 με 50 θανατηφόρα περιστατικά στις ελληνικές θάλασσες, κανένα από επίθεση καρχαρία.
Οι εποχιακοί επιδρομείς, όπως χαρακτηρίζονται οι λουόμενοι, φτάνουν τα 80 εκατομμύρια άτομα στις δύο όχθες του Αιγαίου κάθε καλοκαίρι. Η ζημιά που προκαλείται στο θαλάσσιο οικοσύστημα είναι τεράστια και απαιτεί υπεύθυνη συμπεριφορά και σεβασμό στο περιβάλλον.
Η πρόσφατη θανατηφόρα επίθεση καρχαρία τίγρη σε λουόμενο στην Αίγυπτο προκάλεσε ανησυχία και στην Ελλάδα. Ωστόσο, η κατάσταση εκεί διαφέρει ριζικά. Χώρες όπως η Αίγυπτος και η Αυστραλία ασχολούνται με καρχαριοτουρισμό, ρίχνοντας παράτυπα δολώματα και φερομόνες για να προσελκύσουν καρχαρίες στα ρηχά νερά προς τέρψη των τουριστών.
Ο καρχαρίας τίγρης μπορεί να απαντηθεί νότια της Κρήτης ή της Πελοποννήσου, αλλά η πιθανότητα συνάντησής του με άνθρωπο είναι μηδαμινή. Στην Ελλάδα δεν εφαρμόζονται τέτοιες πρακτικές καρχαριοτουρισμού, οπότε οι συνθήκες παραμένουν φυσιολογικές και ασφαλείς για τους λουόμενους.
Η κλιματική κρίση σε συνδυασμό με την υπεραλίευση και τη ρύπανση έχει επιφέρει σημαντικές αλλαγές στο θαλάσσιο οικοσύστημα. Οι θερμοκρασίες των ελληνικών θαλασσών έχουν αυξηθεί ανησυχητικά, με 22 βαθμούς στην επιφάνεια και 19 βαθμούς στα 100 μέτρα βάθος. Το θερμοκλινές έχει εξαλειφθεί, κάτι που προβληματίζει την επιστημονική κοινότητα.
Περίπου ένα εισβολικό είδος την ημέρα μπαίνει στη Μεσόγειο. Επιβιώνουν αυτά που βρίσκουν τις κατάλληλες συνθήκες, ιδιαίτερα σε υπεραλιευμένες περιοχές όπου η ανταγωνιστικότητα είναι μειωμένη. Το λεοντόψαρο και το λαγοκέφαλο αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα επιθετικών εισβολικών ειδών που έχουν εγκατασταθεί μόνιμα στις ελληνικές θάλασσες και αποτελούν μεγαλύτερο κίνδυνο από τους καρχαρίες.
Το Ινστιτούτο Αρχιπέλαγος συστήνει στους πολίτες να επιλέγουν οργανωμένες παραλίες με ναυαγοσώστες και να αποφεύγουν απόμερα σημεία. Η γνώση και η ενημέρωση αποτελούν τα καλύτερα εργαλεία προστασίας. Η εκπαίδευση σχετικά με τη θαλάσσια ζωή θα έπρεπε να ξεκινά από το σχολείο, ώστε οι νέες γενιές να κατανοούν και να σέβονται το θαλάσσιο περιβάλλον.
Η πραγματικότητα είναι ότι δεν κινδυνεύουμε από επίθεση καρχαρία στην Ελλάδα περισσότερο από ό,τι κινδυνεύαμε τα προηγούμενα 160 χρόνια. Οι καρχαρίες αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του οικοσυστήματός μας και χρειάζονται προστασία, όχι φόβο. Η αληθινή απειλή προέρχεται από την ανθρώπινη δραστηριότητα και την έλλειψη σεβασμού προς τη φύση.
Διαβάστε: Αυτοί οι καρχαρίες έχουν καταγραφεί στην Ελλάδα: Πόσο επικίνδυνοι είναι
Ωστόσο, οι επιστήμονες είναι κατηγορηματικοί: δεν υπάρχει λόγος πανικού για τις ελληνικές θάλασσες.
Η μοναδική θανατηφόρα επίθεση καρχαρία στην Ελλάδα
Στην ιστορία της χώρας μας καταγράφεται μόνο ένα επιβεβαιωμένο θανατηφόρο περιστατικό επίθεσης καρχαρία. Το 1951, η 16χρονη Βάντα Πιέρι έχασε τη ζωή της στην Κέρκυρα, ενώ κολυμπούσε στην παραλία του Μον Ρεπό. Σύμφωνα με τους ειδικούς, όλα τα υπόλοιπα περιστατικά που έχουν αναφερθεί ανήκουν στην κατηγορία του αστικού μύθου.Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Προστασίας Αρχιπέλαγος, στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί μόλις 10 με 11 περιστατικά επιθέσεων τα τελευταία 160 χρόνια, χωρίς να είναι όλα 100% επιβεβαιωμένα. Αυτό σημαίνει ότι η πιθανότητα να κινδυνεύουμε από επίθεση καρχαρία παραμένει εξαιρετικά χαμηλή.
Πόσα είδη καρχαριών υπάρχουν στις ελληνικές θάλασσες
Στη Μεσόγειο και ειδικότερα στην Ελλάδα απαντώνται τουλάχιστον 36 διαφορετικά είδη καρχαριών και καρχαριοειδών. Μάλιστα, στην ανατολική πλευρά του Αιγαίου συναντάμε τα περισσότερα είδη καρχαριών στην Ελλάδα. Μαζί με τα συγγενικά τους σαλάχια, ο αριθμός των ειδών ξεπερνά τα 70. Τα περισσότερα από αυτά τα είδη είναι μικρού μεγέθους και ζουν σε μεγάλα βάθη, συνήθως στα 500 με 600 μέτρα. Η εμφάνισή τους στα ρηχά νερά είναι σπάνια και συμβαίνει κυρίως όταν ακολουθούν τη λεία τους, που αποτελείται από μικρά ψάρια. Νέα είδη καρχαριών δεν έχουν καταγραφεί στην περιοχή μας, παρά τις φήμες για εισβολικά είδη από τη διώρυγα του Σουέζ.
Γιατί βλέπουμε περισσότερα βίντεο με καρχαρίες τελευταία
Η αίσθηση ότι αυξήθηκαν οι εμφανίσεις καρχαριών οφείλεται αποκλειστικά στην τεχνολογία. Κάθε πολίτης διαθέτει πλέον smartphone με κάμερα και μπορεί να καταγράψει και να μοιραστεί άμεσα οποιοδήποτε περιστατικό στα social media όπως το TikTok. Πληροφορίες που παλαιότερα θα τις γνώριζαν λίγοι άνθρωποι, σήμερα γίνονται viral και φτάνουν σε εκατομμύρια χρήστες.Όπως εξηγούν οι ειδικοί, σε καμία περίπτωση δεν μπορούμε να μιλάμε για αύξηση παρουσίας καρχαριών στα ελληνικά νερά. Τα βίντεο από το Γύθειο με καρχαριοειδές μήκους 5 με 6 μέτρων ή ο καρχαρίας Mako δύο μίλια ανοιχτά του Ακρωτηρίου Ζακύνθου αποτελούν φυσιολογικές εμφανίσεις που απλώς τώρα καταγράφονται και διαδίδονται ευρύτερα.
@fishingingreece #Ψάρεμα με... παρέα!!! #Καρχαρίας 5-6 μέτρων γύρω από #βάρκα 🫣 Λακωνικός κόλπος #Γύθειο, Γιαννης Λαμπριανιδης #sharkgreece #sharks ♬ Creepy and simple horror background music(1070744) - howlingindicator
@fishingingreece Ολόκληρο το βίντεο του καρχαρία που έκανε την εμφάνιση του 2 μίλια ανοιχτά από το Ακρωτήρι Ζακύνθου. #ζάκυνθος #καρχαρίας "Ο πρώτος #καρχαρίας Mako (ρυγχοκαρχαρίας) αυτού του μεγέθους που έχω συναντήσει ποτέ στα δικά μας νερά. Κανονικά έχουμε τα δελφίνια να παίζουν στην πλώρη μας, αλλά αυτή ήταν μια ωραία εμπειρία" ΓΕΛΑΔΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ, BIG GAME FISHING
♬ original sound - Fishing in Greece
Τι τρώνε οι καρχαρίες και γιατί δεν μας επιτίθενται
Οι άνθρωποι δεν αποτελούν μέρος της διατροφής των καρχαριών. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, είμαστε πολύ μεγάλοι σε μέγεθος και διαφορετικό είδος, οπότε δεν τους ενδιαφέρουμε καθόλου. Οι καρχαρίες τρέφονται κυρίως με μικρά ψάρια και λειτουργούν ως καθαριστές των θαλασσών, καταναλώνοντας αδύναμα ή άρρωστα ψάρια και διατηρώντας την υγεία του θαλάσσιου οικοσυστήματος.Ένας καρχαρίας δεν έχει κανένα πλεονέκτημα στην επιφάνεια του νερού. Βασίζεται κυρίως στην οσμή και την ακοή του, ενώ η όρασή του είναι περιορισμένη. Όταν βλέπει έναν άνθρωπο, αντιλαμβάνεται έναν μεγάλο και σκοτεινό όγκο που δεν του προκαλεί ενδιαφέρον ως πιθανή τροφή. Παγκοσμίως, οι άνθρωποι που πεθαίνουν κάθε χρόνο από επίθεση καρχαρία δεν υπερβαίνουν τους 4 με 5, ενώ σκοτώνονται πάνω από 100 εκατομμύρια καρχαρίες από τον άνθρωπο.
Τι να κάνετε αν συναντήσετε καρχαρία στη θάλασσα
Η πιθανότητα να συναντήσετε καρχαρία στα ρηχά νερά είναι εξαιρετικά σπάνια και θεωρείται μεγάλη τύχη από επιστημονική άποψη. Αν όμως συμβεί, οι ειδικοί συστήνουν να διατηρήσετε την ψυχραιμία σας και να αποφύγετε απότομες κινήσεις που θα μπορούσαν να προκαλέσουν την περιέργεια του ζώου.Το ζώο συνήθως φεύγει μόνο του, καθώς φοβάται περισσότερο από εσάς. Αποκλείεται να έρθει προς το μέρος σας. Αντίθετα με ό,τι ακούγεται, δεν πρέπει να κάνετε θόρυβο ή να φωνάζετε, γιατί αυτό μπορεί να προκαλέσει πανικό σε άλλους λουόμενους με επικίνδυνες συνέπειες. Η ήρεμη αποχώρηση από την περιοχή είναι η καλύτερη λύση.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο από επίθεση καρχαρία
Οι ψαροντουφεκάδες βρίσκονται σε υψηλότερο κίνδυνο σε σχέση με τους απλούς λουόμενους. Όταν κάποιος είναι φορτωμένος με ψάρια, αναδύει έντονες οσμές που μπορούν να προσελκύσουν καρχαρίες. Ο καρχαρίας δεν μπορεί να ξεχωρίσει τι ακριβώς βλέπει και αντιλαμβάνεται μια εν δυνάμει τροφή.Επίσης, όσοι κολυμπούν σε απόμερα νερά, σπηλιές, μικρές νησίδες ή απόκρημνα βράχια αντιμετωπίζουν μεγαλύτερους κινδύνους, όχι τόσο από καρχαρίες, αλλά από άλλα επικίνδυνα είδη όπως σκορπίνες, λεοντόψαρα και λαγόψαρα. Το 75% των θανατηφόρων περιστατικών στη θάλασσα συμβαίνουν μακριά από οργανωμένες παραλίες και είναι ανθρωπογενή, όχι από επιθέσεις θαλάσσιων ζώων.
Πραγματικοί κίνδυνοι στις ελληνικές παραλίες
Οι ειδικοί τονίζουν ότι οι λουόμενοι πρέπει να ανησυχούν περισσότερο για τα jet ski, τα σκάφη και τους απρόσεκτους χειριστές παρά για τους καρχαρίες. Κάθε χρόνο καταγράφονται δεκάδες ατυχήματα και θάνατοι από αυτές τις αιτίες. Πέρυσι σημειώθηκαν 40 με 50 θανατηφόρα περιστατικά στις ελληνικές θάλασσες, κανένα από επίθεση καρχαρία.Οι εποχιακοί επιδρομείς, όπως χαρακτηρίζονται οι λουόμενοι, φτάνουν τα 80 εκατομμύρια άτομα στις δύο όχθες του Αιγαίου κάθε καλοκαίρι. Η ζημιά που προκαλείται στο θαλάσσιο οικοσύστημα είναι τεράστια και απαιτεί υπεύθυνη συμπεριφορά και σεβασμό στο περιβάλλον.
Το παράδειγμα της Αιγύπτου και ο καρχαριοτουρισμός
Η πρόσφατη θανατηφόρα επίθεση καρχαρία τίγρη σε λουόμενο στην Αίγυπτο προκάλεσε ανησυχία και στην Ελλάδα. Ωστόσο, η κατάσταση εκεί διαφέρει ριζικά. Χώρες όπως η Αίγυπτος και η Αυστραλία ασχολούνται με καρχαριοτουρισμό, ρίχνοντας παράτυπα δολώματα και φερομόνες για να προσελκύσουν καρχαρίες στα ρηχά νερά προς τέρψη των τουριστών.Ο καρχαρίας τίγρης μπορεί να απαντηθεί νότια της Κρήτης ή της Πελοποννήσου, αλλά η πιθανότητα συνάντησής του με άνθρωπο είναι μηδαμινή. Στην Ελλάδα δεν εφαρμόζονται τέτοιες πρακτικές καρχαριοτουρισμού, οπότε οι συνθήκες παραμένουν φυσιολογικές και ασφαλείς για τους λουόμενους.
Κλιματική αλλαγή και εισβολικά είδη στις ελληνικές θάλασσες
Η κλιματική κρίση σε συνδυασμό με την υπεραλίευση και τη ρύπανση έχει επιφέρει σημαντικές αλλαγές στο θαλάσσιο οικοσύστημα. Οι θερμοκρασίες των ελληνικών θαλασσών έχουν αυξηθεί ανησυχητικά, με 22 βαθμούς στην επιφάνεια και 19 βαθμούς στα 100 μέτρα βάθος. Το θερμοκλινές έχει εξαλειφθεί, κάτι που προβληματίζει την επιστημονική κοινότητα.Περίπου ένα εισβολικό είδος την ημέρα μπαίνει στη Μεσόγειο. Επιβιώνουν αυτά που βρίσκουν τις κατάλληλες συνθήκες, ιδιαίτερα σε υπεραλιευμένες περιοχές όπου η ανταγωνιστικότητα είναι μειωμένη. Το λεοντόψαρο και το λαγοκέφαλο αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα επιθετικών εισβολικών ειδών που έχουν εγκατασταθεί μόνιμα στις ελληνικές θάλασσες και αποτελούν μεγαλύτερο κίνδυνο από τους καρχαρίες.
Συμβουλές ασφαλείας για τους λουόμενους
Το Ινστιτούτο Αρχιπέλαγος συστήνει στους πολίτες να επιλέγουν οργανωμένες παραλίες με ναυαγοσώστες και να αποφεύγουν απόμερα σημεία. Η γνώση και η ενημέρωση αποτελούν τα καλύτερα εργαλεία προστασίας. Η εκπαίδευση σχετικά με τη θαλάσσια ζωή θα έπρεπε να ξεκινά από το σχολείο, ώστε οι νέες γενιές να κατανοούν και να σέβονται το θαλάσσιο περιβάλλον.Η πραγματικότητα είναι ότι δεν κινδυνεύουμε από επίθεση καρχαρία στην Ελλάδα περισσότερο από ό,τι κινδυνεύαμε τα προηγούμενα 160 χρόνια. Οι καρχαρίες αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του οικοσυστήματός μας και χρειάζονται προστασία, όχι φόβο. Η αληθινή απειλή προέρχεται από την ανθρώπινη δραστηριότητα και την έλλειψη σεβασμού προς τη φύση.
