EnΛαγοκέφαλος: "Έχει δημιουργηθεί πανικός χωρίς λόγο" - Τι απαντούν οι επιστήμονες για το τοξικό ψάρι των ελληνικών θαλασσών
Μύθοι και αλήθειες
Καθησυχαστική για τους λαγοκέφαλους στις ελληνικές θάλασσες εμφανίστηκε μιλώντας στο parapolitika.gr η Διευθύντρια Ερευνών του ΕΛΚΕΘΕ Παρασκευή Καραχλέ. Τι ισχύει για τις επιθέσεις, πόσο επικίνδυνο είναι το δάγκωμά τους και γιατί δεν πρέπει να καταναλώνονται
Αννα Εμμεη
Ανησυχία έχουν προκαλέσει το τελευταίο διάστημα δημοσιεύματα και αναρτήσεις στα social media σχετικά με τον λαγοκέφαλο, το τοξικό ψάρι που έχει εγκατασταθεί εδώ και χρόνια στις ελληνικές θάλασσες. Αναφορές για επιθέσεις σε λουόμενους, βίντεο που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο και προειδοποιήσεις για την παρουσία του έχουν οδηγήσει πολλούς πολίτες να αναρωτιούνται αν μπορούν να κολυμπήσουν με ασφάλεια στα ελληνικά νερά.
Διαβάστε: Τι πρέπει να κάνουμε σε περίπτωση που μας τραυματίσει λαγοκέφαλος: Η Αθανασία Ζάγκα εξηγεί στα Παραπολιτικά 90,1 (Ηχητικό)
Ωστόσο, σύμφωνα με την Παρασκευή Καραχλέ, Διευθύντρια Ερευνών στο Ινστιτούτο Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων και Εσωτερικών Υδάτων του ΕΛΚΕΘΕ, η δημόσια συζήτηση γύρω από το είδος έχει λάβει διαστάσεις που δεν ανταποκρίνονται στα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα. «Έχει δημιουργηθεί πανικός χωρίς λόγο», αναφέρει χαρακτηριστικά στο parapolitika.gr, εξηγώντας ότι οι καταγεγραμμένες περιπτώσεις επιθέσεων ή δηλητηριάσεων είναι ελάχιστες.
Όπως σημειώνει, επιστήμονες από χώρες της Ανατολικής Μεσογείου αναζήτησαν στοιχεία για περιστατικά που σχετίζονται με τον λαγοκέφαλο, χωρίς να προκύπτει εικόνα που να δικαιολογεί τη σημερινή ανησυχία.
«Το 2024 δημοσιεύθηκε μία επιστημονική εργασία από ομάδα ερευνητών της Ανατολικής Μεσογείου, η οποία προσπάθησε να συγκεντρώσει δεδομένα σχετικά με επιθέσεις, δηλητηριάσεις και θανάτους από κατανάλωση λαγοκέφαλου. Επίσημο σύστημα καταγραφής δεν υπάρχει ούτε στην Ελλάδα ούτε σε άλλες χώρες και οι περιπτώσεις που εντοπίστηκαν ήταν πάρα πολύ λίγες», διευκρινίζει η κ. Καραχλέ.
Μάλιστα, η ίδια επικοινώνησε εκ νέου τις τελευταίες ημέρες με επιστήμονες από άλλες χώρες της περιοχής, προκειμένου να διαπιστώσει αν παρατηρείται αντίστοιχη ανησυχία. «Με όσους επικοινώνησα, όλοι χωρίς εξαίρεση μου είπαν ότι δεν έχουν καταγραφεί περιστατικά επιθέσεων στις χώρες τους. Μόνο ελάχιστα περιστατικά τραυματισμού επαγγελματιών αλιέων κατά το ξεψάρισμα».
Κατά την κ. Καραχλέ, η μεγαλύτερη απειλή που συνδέεται με τον λαγοκέφαλο δεν αφορά τους λουόμενους, αλλά το θαλάσσιο περιβάλλον και τους επαγγελματίες αλιείς. «Οι σημαντικότερες επιπτώσεις του λαγοκέφαλου αφορούν τη βιοποικιλότητα και την αλιεία. Πρόκειται για ξενικό είδος που επηρεάζει τα οικοσυστήματα. Παράλληλα, προκαλεί τεράστια προβλήματα στους παράκτιους αλιείς, ιδιαίτερα στην Κρήτη και στα Δωδεκάνησα, αλλά πλέον και σε περιοχές της Ανατολικής Πελοποννήσου».
Όπως λέει, τα ψάρια καταστρέφουν δίχτυα, τρώνε αλιεύματα και προκαλούν σημαντικές οικονομικές απώλειες. «Υπάρχουν περιπτώσεις όπου ολοκαίνουργια δίχτυα έχουν καταστραφεί πλήρως. Οι ψαράδες χάνουν δολώματα, παραγάδια και αλιεύματα, ενώ σε αρκετές περιοχές αναφέρουν ότι έχει μειωθεί αισθητά το χταπόδι. Σύμφωνα με έρευνες, το ετήσιο κόστος για έναν μικρής κλίμακας αλιέα μπορεί να φτάσει μέχρι και τα 8.500 ευρώ».
Η επιστήμονας υπογραμμίζει ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τον άνθρωπο προέρχεται από την κατανάλωση του ψαριού. «Ο λαγοκέφαλος είναι ιδιαίτερα τοξικός. Περιέχει τη νευροτοξίνη τετροδοτοξίνη, η οποία μπορεί να προκαλέσει παράλυση και σε σοβαρές περιπτώσεις θάνατο μέσα σε 24 ώρες. Γι’ αυτό είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζει ο κόσμος ότι δεν τρώμε ποτέ ένα ψάρι, αν δεν είμαστε απολύτως βέβαιοι για την ταυτότητά του και την ασφάλειά του».
Οι μεγαλύτεροι πληθυσμοί λαγοκέφαλου καταγράφονται στην Κρήτη και στα Δωδεκάνησα, ωστόσο τα τελευταία χρόνια η παρουσία του έχει επεκταθεί σημαντικά. «Έχουμε όλο και περισσότερες καταγραφές στον Σαρωνικό, στην Ανατολική Πελοπόννησο και σε άλλες περιοχές. Υπάρχουν ακόμη και σποραδικές εμφανίσεις στη Βόρεια Ελλάδα, και το Ιόνιο».
Αναφερόμενη στις επιθέσεις σε λουόμενους, η κ. Καραχλέ ξεκαθαρίζει ότι τα περιστατικά είναι σπάνια και συνήθως συνδέονται με ανθρώπινη παρέμβαση. «Το ψάρι δεν έρχεται να σε δαγκώσει. Κολυμπά στο φυσικό του περιβάλλον. Υπάρχουν κάποια βίντεο όπου λουόμενοι προσπαθούν να το πιάσουν ή να το χαϊδέψουν και τότε εκείνο αντιδρά. Δεν φταίει το ψάρι. Δεν πρέπει να ενοχλούμε ή να ταΐζουμε την άγρια ζωή».
Η ίδια θυμίζει, μάλιστα, περιστατικό στη Ρόδο, όπου τουρίστες τάιζαν λαγοκέφαλους σε παραλία. «Η θάλασσα είναι φύση. Την έχουμε συνδέσει με την ανεμελιά, αλλά παραμένει ένα φυσικό περιβάλλον. Όπως οποιοδήποτε ζώο, έτσι και ένα ψάρι μπορεί να αμυνθεί όταν αισθανθεί ότι απειλείται».
Σε αντίθεση με ό,τι πιστεύουν αρκετοί πολίτες, το δάγκωμα του λαγοκέφαλου δεν είναι δηλητηριώδες. «Η τοξίνη βρίσκεται στα όργανα του ψαριού και όχι στα δόντια του. Το δάγκωμά του δεν μεταφέρει δηλητήριο. Ωστόσο, επειδή διαθέτει πολύ ισχυρά δόντια, μπορεί να προκαλέσει σοβαρό τραυματισμό».
Καταλήγοντας, η κ. Καραχλέ υπογραμμίζει ότι δεν υπάρχει λόγος πανικού για τους λουόμενους, αρκεί να τηρούνται οι βασικοί κανόνες συμπεριφοράς απέναντι στην άγρια ζωή. «Δεν μπορώ να αποκλείσω ότι μπορεί να συμβεί κάποιο περιστατικό, όπως δεν μπορεί κανείς να αποκλείσει ότι θα τον τσιμπήσει μια τσούχτρα. Όμως οι πιθανότητες είναι εξαιρετικά μικρές».
Διαβάστε: Τι πρέπει να κάνουμε σε περίπτωση που μας τραυματίσει λαγοκέφαλος: Η Αθανασία Ζάγκα εξηγεί στα Παραπολιτικά 90,1 (Ηχητικό)
Ωστόσο, σύμφωνα με την Παρασκευή Καραχλέ, Διευθύντρια Ερευνών στο Ινστιτούτο Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων και Εσωτερικών Υδάτων του ΕΛΚΕΘΕ, η δημόσια συζήτηση γύρω από το είδος έχει λάβει διαστάσεις που δεν ανταποκρίνονται στα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα. «Έχει δημιουργηθεί πανικός χωρίς λόγο», αναφέρει χαρακτηριστικά στο parapolitika.gr, εξηγώντας ότι οι καταγεγραμμένες περιπτώσεις επιθέσεων ή δηλητηριάσεων είναι ελάχιστες.
Όπως σημειώνει, επιστήμονες από χώρες της Ανατολικής Μεσογείου αναζήτησαν στοιχεία για περιστατικά που σχετίζονται με τον λαγοκέφαλο, χωρίς να προκύπτει εικόνα που να δικαιολογεί τη σημερινή ανησυχία.
«Το 2024 δημοσιεύθηκε μία επιστημονική εργασία από ομάδα ερευνητών της Ανατολικής Μεσογείου, η οποία προσπάθησε να συγκεντρώσει δεδομένα σχετικά με επιθέσεις, δηλητηριάσεις και θανάτους από κατανάλωση λαγοκέφαλου. Επίσημο σύστημα καταγραφής δεν υπάρχει ούτε στην Ελλάδα ούτε σε άλλες χώρες και οι περιπτώσεις που εντοπίστηκαν ήταν πάρα πολύ λίγες», διευκρινίζει η κ. Καραχλέ.
Μάλιστα, η ίδια επικοινώνησε εκ νέου τις τελευταίες ημέρες με επιστήμονες από άλλες χώρες της περιοχής, προκειμένου να διαπιστώσει αν παρατηρείται αντίστοιχη ανησυχία. «Με όσους επικοινώνησα, όλοι χωρίς εξαίρεση μου είπαν ότι δεν έχουν καταγραφεί περιστατικά επιθέσεων στις χώρες τους. Μόνο ελάχιστα περιστατικά τραυματισμού επαγγελματιών αλιέων κατά το ξεψάρισμα».
Λαγοκέφαλοι: Για ποιους αποτελούν απειλή στην πραγματικότητα;
Κατά την κ. Καραχλέ, η μεγαλύτερη απειλή που συνδέεται με τον λαγοκέφαλο δεν αφορά τους λουόμενους, αλλά το θαλάσσιο περιβάλλον και τους επαγγελματίες αλιείς. «Οι σημαντικότερες επιπτώσεις του λαγοκέφαλου αφορούν τη βιοποικιλότητα και την αλιεία. Πρόκειται για ξενικό είδος που επηρεάζει τα οικοσυστήματα. Παράλληλα, προκαλεί τεράστια προβλήματα στους παράκτιους αλιείς, ιδιαίτερα στην Κρήτη και στα Δωδεκάνησα, αλλά πλέον και σε περιοχές της Ανατολικής Πελοποννήσου».Όπως λέει, τα ψάρια καταστρέφουν δίχτυα, τρώνε αλιεύματα και προκαλούν σημαντικές οικονομικές απώλειες. «Υπάρχουν περιπτώσεις όπου ολοκαίνουργια δίχτυα έχουν καταστραφεί πλήρως. Οι ψαράδες χάνουν δολώματα, παραγάδια και αλιεύματα, ενώ σε αρκετές περιοχές αναφέρουν ότι έχει μειωθεί αισθητά το χταπόδι. Σύμφωνα με έρευνες, το ετήσιο κόστος για έναν μικρής κλίμακας αλιέα μπορεί να φτάσει μέχρι και τα 8.500 ευρώ».
Γιατί δεν πρέπει να καταναλώνεται ο λαγοκέφαλος;
Η επιστήμονας υπογραμμίζει ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τον άνθρωπο προέρχεται από την κατανάλωση του ψαριού. «Ο λαγοκέφαλος είναι ιδιαίτερα τοξικός. Περιέχει τη νευροτοξίνη τετροδοτοξίνη, η οποία μπορεί να προκαλέσει παράλυση και σε σοβαρές περιπτώσεις θάνατο μέσα σε 24 ώρες. Γι’ αυτό είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζει ο κόσμος ότι δεν τρώμε ποτέ ένα ψάρι, αν δεν είμαστε απολύτως βέβαιοι για την ταυτότητά του και την ασφάλειά του».
Πού συναντάται στην Ελλάδα ο λαγοκέφαλος;
Οι μεγαλύτεροι πληθυσμοί λαγοκέφαλου καταγράφονται στην Κρήτη και στα Δωδεκάνησα, ωστόσο τα τελευταία χρόνια η παρουσία του έχει επεκταθεί σημαντικά. «Έχουμε όλο και περισσότερες καταγραφές στον Σαρωνικό, στην Ανατολική Πελοπόννησο και σε άλλες περιοχές. Υπάρχουν ακόμη και σποραδικές εμφανίσεις στη Βόρεια Ελλάδα, και το Ιόνιο».
«Το ψάρι δεν έρχεται να σε δαγκώσει»
Αναφερόμενη στις επιθέσεις σε λουόμενους, η κ. Καραχλέ ξεκαθαρίζει ότι τα περιστατικά είναι σπάνια και συνήθως συνδέονται με ανθρώπινη παρέμβαση. «Το ψάρι δεν έρχεται να σε δαγκώσει. Κολυμπά στο φυσικό του περιβάλλον. Υπάρχουν κάποια βίντεο όπου λουόμενοι προσπαθούν να το πιάσουν ή να το χαϊδέψουν και τότε εκείνο αντιδρά. Δεν φταίει το ψάρι. Δεν πρέπει να ενοχλούμε ή να ταΐζουμε την άγρια ζωή».Η ίδια θυμίζει, μάλιστα, περιστατικό στη Ρόδο, όπου τουρίστες τάιζαν λαγοκέφαλους σε παραλία. «Η θάλασσα είναι φύση. Την έχουμε συνδέσει με την ανεμελιά, αλλά παραμένει ένα φυσικό περιβάλλον. Όπως οποιοδήποτε ζώο, έτσι και ένα ψάρι μπορεί να αμυνθεί όταν αισθανθεί ότι απειλείται».
Είναι δηλητηριώδες το δάγκωμά του;
Σε αντίθεση με ό,τι πιστεύουν αρκετοί πολίτες, το δάγκωμα του λαγοκέφαλου δεν είναι δηλητηριώδες. «Η τοξίνη βρίσκεται στα όργανα του ψαριού και όχι στα δόντια του. Το δάγκωμά του δεν μεταφέρει δηλητήριο. Ωστόσο, επειδή διαθέτει πολύ ισχυρά δόντια, μπορεί να προκαλέσει σοβαρό τραυματισμό».Καταλήγοντας, η κ. Καραχλέ υπογραμμίζει ότι δεν υπάρχει λόγος πανικού για τους λουόμενους, αρκεί να τηρούνται οι βασικοί κανόνες συμπεριφοράς απέναντι στην άγρια ζωή. «Δεν μπορώ να αποκλείσω ότι μπορεί να συμβεί κάποιο περιστατικό, όπως δεν μπορεί κανείς να αποκλείσει ότι θα τον τσιμπήσει μια τσούχτρα. Όμως οι πιθανότητες είναι εξαιρετικά μικρές».
