Σε κατάσταση καύσωνα θα είναι η Ελλάδα μέχρι και την Τετάρτη (22/7), σύμφωνα με τα προγνωστικά στοιχεία του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών / meteo.gr. Η Τρίτη (21/7) και η Τετάρτη (22/7) απαιτούν αυξημένη προσοχή, καθώς σε αρκετές περιοχές ο δείκτης θερμικής καταπόνησης περνά τοπικά στην κίτρινη κατηγορία,όπως αναφέρει ο μετεωρολόγος, Θοδωρής Κολυδάς, για τον καιρό, από την πλευρά του. Τα δεδομένα για καύσωνα και τις επόμενες ημέρες οδήγησαν, μάλιστα, στην έκδοση έκτακτης εγκυκλίου από το υπουργείο Υγείας, ενώ οδηγίες δόθηκαν και από τη ΓΣΕΕ.

Διαβάστε: Καιρός: Με καύσωνα ξεκινάει η εβδομάδα, πού θα φτάσει η θερμοκρασία τους 41 βαθμούς - Πώς θα είναι οι επόμενες ημέρες (Βίντεο)

Καιρός: Καύσωνας μέχρι την Τετάρτη

Σύμφωνα με τα προγνωστικά στοιχεία του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών / meteo.gr, μέχρι την Τετάρτη 22/07 θα επικρατήσουν συνθήκες καύσωνα.

Ενδεικτικά, οι μέγιστες θερμοκρασίες:

  • Τη Δευτέρα 20/07 θα φτάσουν τοπικά στους 40-41 βαθμούς Κελσίου.
  • Την Τρίτη 21/07 θα φτάσουν τοπικά στους 41-42 βαθμούς και ενδεχομένως τοπικά στους 43 βαθμούς Κελσίου.
  • Tην Τετάρτη 22/07 η θερμοκρασία θα σημειώσει πτώση στην Κεντρική και Βόρεια Ελλάδα, ωστόσο στη νότια χώρα ο καύσωνας θα επιμείνει.

 Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, από την Πέμπτη 23/07 αναμένεται σημαντική πτώση της θερμοκρασίας , η οποία θα συνοδευτεί από τοπικά ισχυρές βροχές και καταιγίδες.

Τα δεδομένα του Θοδωρή Κολυδά

Σύμφωνα με τα προγνωστικά στοιχεία που παραθέτει ο Θοδωρής Κολυδάς, δεν διαφαίνεται ακραία θερμική καταπόνηση σε μεγάλη γεωγραφική έκταση. Ωστόσο, η Τρίτη και η Τετάρτη απαιτούν αυξημένη προσοχή, καθώς σε αρκετές περιοχές ο δείκτης περνά τοπικά στην κίτρινη κατηγορία.

Την Τρίτη η επιβάρυνση είναι περισσότερο αισθητή στην Αττική και σε τμήματα της ηπειρωτικής Ελλάδας, ενώ την Τετάρτη οι υψηλότερες τιμές εντοπίζονται κυρίως στην ανατολική Στερεά, στη νότια Πελοπόννησο και τοπικά στην Κρήτη. Την Πέμπτη προβλέπεται αισθητή αποκλιμάκωση στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας, με σχετικά αυξημένες τιμές να διατηρούνται μόνο σε ορισμένες νότιες και νοτιοανατολικές περιοχές.

Λαγουβάρδος: "Η θερμοκρασία ξεπέρασε τους 41 βαθμούς"

Μιλώντας στο Orange Press Agency, ο μετεωρολόγος και διευθυντής ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Κώστας Λαγουβάρδος, αποτύπωσε την εικόνα της σημερινής ημέρας. «Η θερμοκρασία ξεπέρασε τους 41 βαθμούς σε κάποιες περιοχές, οι οποίες είναι κλασικά θερμές. Αναφέρομαι σε περιοχές της Θεσσαλίας, ανατολικής Στερεάς αλλά και της Πελοποννήσου. Και όσον αφορά το όριο των 37 βαθμών, έχει ξεπεραστεί τουλάχιστον σε 150 σταθμούς σήμερα. Πολλές περιοχές της χώρας, σχεδόν όλες δηλαδή, με εξαίρεση τα νησιά, είχαν θερμοκρασίες που ξεπέρασαν τους 37 βαθμούς», ανέφερε.

Μέτρα προστασίας από τον καύσωνα από το υπουργείο Υγείας

Ομάδες σε αυξημένο κίνδυνο

Το υπουργείο Υγείας εντάσσει στις ευπαθείς ομάδες ηλικιωμένους, βρέφη και μικρά παιδιά, εγκύους και θηλάζουσες, υπέρβαρα και παχύσαρκα άτομα, όσους εργάζονται ή ασκούνται έντονα σε ζεστό περιβάλλον, καθώς και χρόνια πάσχοντες (καρδιαγγειακά νοσήματα, υπέρταση, διαβήτη, πνευμονοπάθειες, νεφροπάθειες, ψυχική νόσο) και άτομα υπό φαρμακευτική αγωγή με διουρητικά, ψυχοφάρμακα ή ινσουλίνη.

Οδηγίες προφύλαξης

  • Παραμονή σε κλιματιζόμενους χώρους
  • Ελαφρύ, ανοιχτόχρωμο ρούχο από πορώδες υλικό
  • Αποφυγή έκθεσης στον ήλιο και βαριάς σωματικής εργασίας
  • Αποφυγή πολύωρων μετακινήσεων χωρίς κλιματισμό
  • Άφθονα υγρά, αποφυγή αλκοόλ, ελαφρά γεύματα με φρούτα και λαχανικά
  • Συχνά χλιαρά ντους και δροσερά επιθέματα στο κεφάλι και τον λαιμό
  • Καθημερινή φροντίδα για ηλικιωμένους που ζουν μόνοι

Ο ρόλος δήμων και εργοδοτών

Η εγκύκλιος καλεί τους δήμους να οργανώσουν δροσερούς και κλιματιζόμενους χώρους για το κοινό, με έμφαση στις ευάλωτες ομάδες, και να εξετάσουν έκτακτες αλλαγές ωραρίων ώστε να περιοριστεί η μετακίνηση κατά τις πιο ζεστές ώρες. Ιδιαίτερη μέριμνα ζητείται για εργαζόμενους σε βαριά σωματική εργασία και εργασία υπαίθρια.

Συμπτώματα προς αναγνώριση

Ως πρώτα σημάδια αναφέρονται πονοκέφαλος, αδυναμία, τάση λιποθυμίας, πτώση πίεσης, ναυτία και ταχυπαλμία. Η θερμοπληξία εκδηλώνεται με ξαφνική άνοδο της θερμοκρασίας σώματος πάνω από 40,5°C, ξηρό και κόκκινο δέρμα, σύγχυση και, σε σοβαρές περιπτώσεις, απώλεια συνείδησης.

ΓΣΕΕ: Τα μέτρα για την προστασία των εργαζομένων

Παράλληλα, η ΓΣΕΕ και η Γραμματεία Υγείας και Ασφάλειας της Συνομοσπονδίας έδωσαν στη δημοσιότητα οδηγίες για να προληφθεί η επιβάρυνση της υγείας εργαζομένων από τον καύσωνα και η πρόκληση εργατικών ατυχημάτων, καθώς και να διασφαλιστεί η έγκαιρη απεύθυνση στις αρμόδιες Αρχές για τους απαιτούμενους ελέγχους στους χώρους εργασίας.

Όπως επισημαίνεται σε ανακοίνωση της ΓΣΕΕ: «Η θερμική καταπόνηση αποτελεί κίνδυνο για τους εργαζομένους τόσο σε εσωτερικούς όσο και σε εξωτερικούς χώρους σε όλους τους κλάδους. Η σοβαρότητά της εξαρτάται από τον τόπο εργασίας, αλλά και από ατομικά χαρακτηριστικά, όπως η ηλικία, η υγεία, η κοινωνικοοικονομική κατάσταση και ακόμη και το φύλο. Σημειώνεται ότι στη χώρα μας το διάστημα των θερινών μηνών χαρακτηρίζεται και από ισχυρούς ανέμους, που δημιουργούν σύνθετη περιβαλλοντική επιβάρυνση και αυξάνουν τον κίνδυνο εργατικών ατυχημάτων. Το σύνολο των παραγόντων αυτών πρέπει να συνεκτιμάται έγκαιρα, ώστε να λαμβάνονται τα κατάλληλα μέτρα πρόληψης και αντιμετώπισης, με σκοπό την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων.

Η ΓΣΕΕ επισημαίνει για μία ακόμα φορά ότι απαιτείται από το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης να αξιοποιήσει το πλαίσιο συμφωνίας εργαζομένων και εργοδοτών και τα πορίσματα της ειδικής ομάδας εργασίας (2018) για τη διαμόρφωση μέτρων πρόληψης της θερμικής καταπόνησης των εργαζομένων κατά το θέρος, ώστε να προωθήσει την υιοθέτηση ρητών δεσμευτικών διατάξεων. Ο επιχειρησιακός σχεδιασμός της Επιθεώρησης Εργασίας, με αντίστοιχη δέσμευση και λοιπών συναρμόδιων αρχών συντονισμού, όπως του υπουργείου Ανάπτυξης, οφείλει να στηρίζεται σε σαφές πλαίσιο νομοθετικών κανόνων και εφαρμοστικών υπουργικών Αποφάσεων και όχι Εγκυκλίων και ανακοινώσεων.

Με αφορμή τις προβλέψεις για επικράτηση ιδιαίτερα υψηλών θερμοκρασιών και μέχρι την έκδοση των σχετικών ανακοινώσεων από τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας, την Εθνική Μετεωρολογική  Υπηρεσία, το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, η ΓΣΕΕ υπενθυμίζει το πλέγμα των αναγκαίων μέτρων:

1. Οργανωτικά και Τεχνικά Μέτρα στους Χώρους Εργασίας

  • Πόσιμο Νερό: Πρέπει να χορηγείται στους εργαζόμενους άφθονο δροσερό πόσιμο νερό, σε θερμοκρασία 10-15°C.
  • Παρεμβάσεις στις Εγκαταστάσεις: Απαιτούνται τεχνικά μέτρα προστασίας με παρεμβάσεις στα δομικά στοιχεία των κτιρίων, σε τμήματα της παραγωγικής διαδικασίας και προσαρμογή του μικροκλίματος του εργασιακού χώρου.
  • Χρόνος Εργασίας & Διαλείμματα: Επιβάλλεται οργάνωση του χρόνου εργασίας με προγραμματισμό διαλειμμάτων και εκτέλεση των επιβαρυντικών εργασιών σε ώρες εκτός θερμοκρασιακών αιχμών. Απαιτείται μείωση της απασχόλησης ή παύση εργασιών σε επιβαρυμένους θερμικά χώρους μεταξύ 12:00 και 17:00.
  • Χώροι Ανάπαυσης: Πρέπει να διαμορφώνονται κατάλληλοι, σκιεροί ή κλιματιζόμενοι χώροι για την ανάπαυση των εργαζομένων κατά τα διαλείμματα.
  • Υγιεινή Κλιματισμού: Όπου χρησιμοποιούνται κλιματιστικά, πρέπει να τηρούνται αυστηρά μέτρα διασφάλισης της δημόσιας υγείας (αποφυγή ιογενών ή άλλων λοιμώξεων) και σωστή συντήρηση των μονάδων για την αποτροπή δημιουργίας εστιών μόλυνσης.
  • Αξιολόγηση Παραγόντων: Πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ατομικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες (π.χ. έλλειψη εγκλιματισμού, αφυδάτωση, εντατική σωματική εργασία, βαριά/μη διαπερατά ρούχα).

2. Υπαίθριες Εργασίες και Μέσα Ατομικής Προστασίας (ΜΑΠ)

Για τις εργασίες σε εξωτερικούς χώρους, επιπλέον των παραπάνω, προβλέπονται τα εξής:

  • Διαμόρφωση ή επιλογή σκιερού μέρους και κατασκευή κατάλληλων στεγάστρων για την εκτέλεση των εργασιών και τα διαλείμματα.
  • Χορήγηση και χρήση κατάλληλου καλύμματος κεφαλής (όπου δεν προβλέπεται χρήση κράνους).
  • Παροχή προστατευτικών μέσων του δέρματος (αντηλιακά) και καλυμμάτων αυχένα, ύστερα από γνώμη του Ιατρού Εργασίας και του Τεχνικού Ασφαλείας.

3. Υποχρεωτική Παύση Εργασιών (12:00 – 17:00) & Ειδικές Κατηγορίες

Καθίσταται υποχρεωτική η παύση εργασιών κατά το διάστημα 12:00 - 17:00 για χειρωνακτικές εργασίες σε εξωτερικούς χώρους όταν ισχύει μία από τις εξής συνθήκες:

  • Η θερμοκρασία διαμορφώνεται άνω των 40°C με ταυτόχρονη υγρασία τουλάχιστον 20%.
  • Η θερμοκρασία διαμορφώνεται άνω των 42°C με ταυτόχρονη υγρασία τουλάχιστον 14%.
  • Η τιμή του βιοκλιματικού δείκτη (WBGT) υπερβαίνει το 32,2.

Ειδικές Αναφορές ανά Κλάδο:

  • Τεχνικά και Οικοδομικά Έργα - Εργοτάξια: Η εργασία διακόπτεται υποχρεωτικά κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα 12:00 έως 17:00 στα υπαίθρια εργοτάξια, καθώς η θερμική καταπόνηση εντείνεται σημαντικά λόγω της απουσίας φυσικής σκίασης, της έντονης σωματικής καταβολής (χειρωνακτική εργασία) και της συσσώρευσης θερμότητας από τα δομικά υλικά (π.χ. σκυρόδεμα, ασφαλτάμιγες, μεταλλικές κατασκευές).
  • Διανομείς (Delivery) & Πλατφόρμες: Στην υποχρεωτική παύση εντάσσονται όλοι οι διανομείς προϊόντων και αντικειμένων με δίτροχο, συμπεριλαμβανομένων των ψηφιακών πλατφορμών, ανεξαρτήτως του είδους της εργασιακής σύμβασης.
  • Ναυπηγοεπισκευαστική Ζώνη: Βάσει ειδικών ρυθμίσεων (ΣΣΕ), το ωράριο διαμορφώνεται 07:00 - 13:00 (με παύση έως τις 19:00 χωρίς περικοπή ημερομισθίου) όταν η θερμοκρασία φτάσει τους 38°C. Στους 36°C και 37°C η εργασία διακόπτεται από τις 14:00 έως τις 18:00.
  • Ορυχεία και Λατομεία: Προβλέπεται η διακοπή υπαίθριων εργασιών για την αποφυγή έκθεσης στην ηλιακή ακτινοβολία σε συνθήκες υπέρβασης των ορίων θερμοκρασίας.

4. Προστασία Ευπαθών Ομάδων (Ομάδες Υψηλού Κινδύνου)

  • Παρέχεται η δυνατότητα εξ αποστάσεως εργασίας (τηλεργασίας) στους εργαζόμενους που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου, εφόσον η φύση της εργασίας το επιτρέπει.
  • Στις ευπαθείς ομάδες ανήκουν άτομα με υψηλό κίνδυνο για την υγεία τους από τις υψηλές θερμοκρασίες, όπως είναι οι καρδιοπαθείς, οι πνευμονοπαθείς, οι πάσχοντες-ουσες από χρόνια νοσήματα (πχ σακχαρώδης διαβήτης, χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, διαταραχές αρτηριακής πίεσης κοκ), οι λαμβάνοντες-ουσες συγκεκριμένα φάρμακα (πχ ινσουλίνη, αντιδιαβητικά, διουρητικά, αντιχολιεργικά κοκ), οι γυναίκες κατά την κύηση, οι εργαζόμενοι άνω των 60 ετών, καθώς επίσης και τα άτομα που εργάζονται σε ζεστό περιβάλλον.
  • Η ένταξη στις ομάδες αυτές πιστοποιείται με ιατρική βεβαίωση ή από τον Ιατρό Εργασίας της επιχείρησης.

5. Έλεγχοι και Κυρώσεις

  • Η Επιθεώρηση Εργασίας έχει την ευθύνη για εντατικούς προληπτικούς ελέγχους, δίνοντας προτεραιότητα σε χώρους με μεγάλη επιβάρυνση, όπως στους  υπαίθριους χώρους ή όταν η εργασία παρέχεται σε εξωτερικούς χώρους (πχ οικοδομές, οδικά ή άλλα τεχνικά έργα, ταχυμεταφορές με δίκυκλο, παροχή υπηρεσιών σε εξωτερικούς χώρους, αγροτικές εργασίες, κ.ά), στους στεγασμένους με ειδική παραγωγική δραστηριότητα (πχ χυτήρια, χαλυβουργίες, υαλουργίες, μεταλλουργίες, βιομηχανίες πλαστικών, κεραμοποιίες, εκκοκκιστήρια, ναυπηγικές εργασίες, υπαίθριες εργασίες, πλυντήρια - στεγνωτήρια - σιδερωτήρια, ψητοπωλεία - μαγειρεία κλπ), σε χειρωνακτικές εργασίες (πχ χειρωνακτική διακίνηση βαρέων φορτίων στις μεταφορές, οικοδομές κλπ).
  • Σε περίπτωση παραβίασης της υποχρέωσης παύσης εργασιών ή μη συμμόρφωσης με τα μέτρα κατά τη διάρκεια καύσωνα, επιβάλλεται στην επιχείρηση χρηματικό πρόστιμο ύψους 2.000 ευρώ ανά εργαζόμενο. Πέραν των χρηματικών κυρώσεων, οι ελεγκτές της Επιθεώρησης Εργασίας έχουν τη δικαιοδοσία και την υποχρέωση να διατάξουν την προσωρινή διακοπή της παραγωγικής διαδικασίας ή της συγκεκριμένης εργασίας, εφόσον διαπιστώσουν ότι τίθεται σε άμεσο κίνδυνο η ζωή ή η υγεία των εργαζομένων, με δυνατότητα λήψης περαιτέρω μέτρων αν η επιχείρηση, μετά την προσωρινή διακοπή ή την επιβολή διοικητικών κυρώσεων, εξακολουθεί να παραβαίνει συστηματικά τις διατάξεις της νομοθεσίας με άμεσο κίνδυνο για τους εργαζόμενους

6. Επίκαιρη ενημέρωση και χρηστικές πληροφορίες για τη θερμική καταπόνηση

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA) δημοσίευσε τον οδηγό Heat at work – Guidance for workplaces («Ζέστη στην εργασία - Καθοδήγηση για τους χώρους εργασίας») που παρέχει πρακτικές οδηγίες για τον τρόπο διαχείρισης των κινδύνων που συνδέονται με την εργασία σε συνθήκες ζέστης. Ο Οδηγός διατίθεται και στα ελληνικά.

Σημαντική ενημέρωση διατίθεται στην ιστοσελίδα του Ελληνικού Ινστιτούτου για την Υγεία και την Ασφάλεια της Εργασίας (ΕΛΙΝΥΑΕ), όπου διατίθεται η πρόσφατα δημοσιευμένη και εκτενώς ενημερωμένη έκδοση για τη θερμική καταπόνηση στην εργασία, παράλληλα με τις χρηστικές πληροφορίες για την προστασία των εργαζομένων από τον καύσωνα.

Στην ιστοσελίδα της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας, πέραν των προγνωστικών πληροφοριών για τον καιρό στο σύνολο της χώρας, στις επιμέρους περιφέρειες και πόλεις αναρτώνται και προγνωστικοί χάρτες με τα εύρη τιμών του δείκτη WBGT/ΘΥΜΒΑΣ (βιοκλιματικός δείκτης θερμικής καταπόνησης) για εξωτερικούς χώρους πανελλαδικά. Συλλογικές συμβάσεις εργασίας μπορούν να αναζητηθούν στην ιστοσελίδα του Οργανισμού Μεσολάβησης & Διαιτησίας και του υπουργείου Εργασίας & Κοινωνικής Ασφάλισης.

7. Συνδικαλιστική Δράση & Καταγγελίες

Ο προσδιορισμός των μέτρων και η εκτίμηση του επαγγελματικού κινδύνου πρέπει να γίνονται με την ενεργό συμμετοχή του Τεχνικού Ασφαλείας και του Ιατρού Εργασίας, σε συνεργασία με τους εκπροσώπους των εργαζομένων. Τα σωματεία και οι επιτροπές υγείας και ασφάλειας έχουν δικαίωμα διαβούλευσης και υπογραφής συλλογικών ρυθμίσεων.

Σε κάθε περίπτωση αποτελεί πάγιο αίτημα της ΓΣΕΕ προς το υπουργείο Εργασίας η εισαγωγή στην ισχύουσα νομοθεσία για την Υγεία και Ασφάλεια των εργαζομένων ρητών ρυθμίσεων για τις υποχρεώσεις των εργοδοτών και κυρίως απαγορεύσεων για την πρόληψη της καταπόνησης των εργαζομένων και ρύθμισης των συνθηκών εργασίας τους στις περιπτώσεις έκθεσης σε έντονα καιρικά φαινόμενα (καύσωνας, ψύχος κλπ), οι οποίες να συνοδεύονται με αυστηρές κυρώσεις και εντατικοποίηση των έγκαιρων ελέγχων από την Επιθεώρηση Εργασίας.

Επίσης, η ΓΣΕΕ και η Ένωση Εργαζόμενων Καταναλωτών Ελλάδας (ΕΕΚΕ) απευθύνουμε έκκληση προς όλους τους καταναλωτές να αποφύγουν τις επόμενες ημέρες και για όσο χρόνο διαρκούν οι ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες στη χώρα μας, παραγγελίες- μεταφορές προϊόντων για τις οποίες απαιτείται η μετακίνηση εργαζομένων με δίτροχο όχημα, προκειμένου να προληφθεί ο κίνδυνος σοβαρού εργατικού ατυχήματος.

Οι εργασίες διανομής (delivery) που εκτελούνται σε εξωτερικό χώρο με δίτροχο όχημα καθίστανται άκρως επικίνδυνες για την υγεία των εργαζομένων και πρέπει να διακοπούν, χωρίς φυσικά απώλεια των αποδοχών τους. Οι καταναλωτές είμαστε και εργαζόμενοι και ως εκ τούτου οφείλουμε να προστατεύσουμε και με τη δική μας συμπεριφορά την υγεία και ασφάλεια των συναδέλφων μας, αξιοποιώντας εναλλακτικές μεθόδους παραλαβής των παραγγελιών, όπως απευθείας από τα καταστήματα/σημεία παραλαβής (take away), είτε μέσω άλλων οχημάτων κλιματιζόμενων, εκτός δικύκλων και μοτοποδηλάτων».