Ο «κόκκινος θησαυρός» της Μεσογείου βρίσκεται στο επίκεντρο μιας πρωτοφανούς υπόθεσης οργανωμένου περιβαλλοντικού εγκλήματος. Στη Σκόπελο, οι Αρχές εξάρθρωσαν καλά οργανωμένο κύκλωμα που αφαιρούσε παράνομα προστατευόμενα κοράλλια από τον βυθό, με την αξία του φορτίου να φτάνει τις 800.000 ευρώ. Η υπόθεση αναδεικνύει γιατί όλοι κυνηγούν αυτά τα κοράλλια και ποιες είναι οι καταστροφικές συνέπειες για τα θαλάσσια οικοσυστήματα της χώρας μας.

Η επιχείρηση που αποκάλυψε τον "κόκκινο θησαυρό" της Σκοπέλου

Η ΔΕΟΣ της ΑΑΔΕ, σε συντονισμένη δράση με το Λιμενικό Σώμα, εντόπισε σκάφος αναψυχής που μετέφερε τεράστιες ποσότητες κόκκινου κοραλλιού στα ανοιχτά της Σκοπέλου. Οι Ιταλοί υπήκοοι που είχαν μισθώσει το σκάφος μετέφεραν το φορτίο με τελικό προορισμό την Ιταλία. Οι έρευνες συνεχίζονται για τον εντοπισμό των παραληπτών και του ευρύτερου δικτύου συνεργών που εμπλέκονται στη διακίνηση του «κόκκινου θησαυρού» της Μεσογείου.


Γιατί το κόκκινο κοράλλι θεωρείται θησαυρός της Μεσογείου

Το κόκκινο κοράλλι αποτελεί ένα από τα πιο πολύτιμα προστατευόμενα είδη που απαντώνται στις ελληνικές θάλασσες. Ο θαλάσσιος βιολόγος Χρήστος Τακλής εξηγεί στο protothema.gr ότι πρόκειται για μία από τις ακριβότερες πρώτες ύλες στη βιομηχανία κοσμηματοποιίας παγκοσμίως. Όταν η πρώτη ύλη αποτιμάται στις 800.000 ευρώ, τα τελικά κοσμήματα που κατασκευάζονται μπορούν να φτάσουν σε αξία τα εκατομμύρια ευρώ. Αυτός είναι και ο λόγος που οργανωμένα κυκλώματα στοχεύουν συστηματικά τον «κόκκινο θησαυρό» της Μεσογείου, παρά τις αυστηρές απαγορεύσεις.


Η οικολογική καταστροφή που κρύβεται πίσω από το παράνομο εμπόριο

Πέρα από τη διάσταση του οργανωμένου εγκλήματος, η υπόθεση της Σκοπέλου φέρνει στο φως μια σοβαρότατη οικολογική απειλή. Τα κοραλλιογενή οικοσυστήματα στις ελληνικές θάλασσες λειτουργούν ως hotspots βιοποικιλότητας, παρέχοντας καταφύγιο σε πολλά θαλάσσια είδη για αναπαραγωγή και επιβίωση. Το κόκκινο κοράλλι εντοπίζεται σε βάθη από 15 έως 300 μέτρα και αποτελεί ζωτικό στοιχείο αυτών των οικοσυστημάτων.

Όπως τονίζει ο κ. Τακλής, όταν καταστρέφεται μια κοραλλιογενής περιοχή, μπορεί να χρειαστούν ακόμη και αιώνες για να επανέλθει στην αρχική της κατάσταση. Τα κόκκινα κοράλλια αναπτύσσονται εξαιρετικά αργά, μόλις λίγα χιλιοστά κάθε χρόνο. Κάθε κοραλλιογενής οικότοπος είναι μοναδικός, καθώς διαφορετικά είδη απαιτούν συγκεκριμένες συνθήκες φωτισμού, υποστρώματος και συμβίωσης με άλλους οργανισμούς, γεγονός που καθιστά την αποκατάστασή του σχεδόν αδύνατη.

Το νομικό πλαίσιο προστασίας και οι ζώνες αλιείας

Η συλλογή κοραλλιών δεν είναι απολύτως παράνομη, ωστόσο επιτρέπεται αποκλειστικά υπό εξαιρετικά αυστηρό θεσμικό πλαίσιο. Απαιτούνται ειδικές άδειες από αρμόδιες αρχές, συγκεκριμένες ποσοστώσεις, πλήρης καταγραφή της αλιευτικής δραστηριότητας και όλα τα απαραίτητα έγγραφα ιχνηλασιμότητας που προβλέπει η διεθνής νομοθεσία.

Στην Ελλάδα υπάρχουν καθορισμένες ζώνες αλιείας κόκκινου κοραλλιού. Η Ζώνη Ι περιλαμβάνει τη θαλάσσια περιοχή των Βορείων Σποράδων, όπου απαγορεύεται αυστηρά κάθε αλιευτική δραστηριότητα. Οι υπόλοιπες ζώνες εκμεταλλεύονται εκ περιτροπής, με πενταετή εναλλαγή στο πλαίσιο διαχείρισης των αποθεμάτων. Η ανεξέλεγκτη αφαίρεση, όπως συνέβη στην υπόθεση της Σκοπέλου, συνιστά σοβαρό περιβαλλοντικό έγκλημα.

Το πρόβλημα της ελλιπούς χαρτογράφησης

Παρά την παρουσία κόκκινων κοραλλιών σε πολλές περιοχές της χώρας, η Ελλάδα δεν διαθέτει ακόμη ολοκληρωμένη χαρτογράφηση των κοραλλιογενών οικοσυστημάτων. Συχνά πρόκειται για μεμονωμένες αποικίες χωρίς συστηματική καταγραφή. Ο κ. Τακλής υπογραμμίζει ότι πολλές από αυτές τις θέσεις δεν πρέπει να δημοσιοποιούνται όσο δεν υπάρχει επαρκής προστασία, καθώς αυτό θα τις καθιστούσε ευάλωτες στόχους για παράνομη εκμετάλλευση.

Μια πρωτοφανής υπόθεση για την Ελλάδα

Αναφερόμενος στην επιχείρηση των Αρχών, ο θαλάσσιος βιολόγος χαρακτηρίζει την υπόθεση πρωτοφανή. Είναι η πρώτη φορά που εξαρθρώνεται τέτοιο κύκλωμα στη χώρα μας, γεγονός που αποτελεί σημαντικό βήμα για την προστασία των προστατευόμενων ειδών. Δυστυχώς, πολλές καταγγελίες μέχρι σήμερα δεν είχαν αποτέλεσμα, καθιστώντας αυτή την επιτυχημένη επιχείρηση ακόμη πιο σημαντική.

Οι προτάσεις για αποτελεσματική προστασία του "κόκκινου θησαυρού"

Για την αποτελεσματική προστασία του «κόκκινου θησαυρού» της Μεσογείου, απαιτείται ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών σε όλα τα στάδια διακίνησης. Χρειάζονται αυστηρότατοι έλεγχοι από το Λιμενικό, τα τελωνεία και όλες τις αρμόδιες υπηρεσίες, καθώς και πλήρης ιχνηλασιμότητα σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες για να αποτραπεί το ξέπλυμα παράνομων φορτίων μέσω τρίτων κρατών.

Παράλληλα, οι κυρώσεις πρέπει να είναι ιδιαίτερα αυστηρές και αποτρεπτικές. Τα πρόστιμα θα πρέπει να είναι πολλαπλάσια του παράνομου κέρδους. Στην περίπτωση της Σκοπέλου, όπου το φορτίο αποτιμάται στις 800.000 ευρώ, η οικονομική ζημιά για τους δράστες θα πρέπει να είναι τετραπλάσια ή πενταπλάσια, ώστε να αποτρέπονται μελλοντικές παρόμοιες ενέργειες που απειλούν τον «κόκκινο θησαυρό» της Μεσογείου και τα μοναδικά οικοσυστήματα των ελληνικών θαλασσών.