EnΗ "κατάρα της μούμιας": Οι σημαντικοί κίνδυνοι από το παγκόσμιο εμπόριο ανθρώπινων λειψάνων
Γίνεται λόγος για "ημιπαράνομο" ή "παράνομο" δίκτυο
Επιστήμονες τονίζουν ότι το παγκόσμιο εμπόριο μουμιοποιημένων ανθρώπινων λειψάνψν εγκυμονεί κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία
Η πραγματική «κατάρα της μούμιας» είναι, για τους ακαδημαϊκούς, το παγκόσμιο εμπόριο μουμιοποιημένων ανθρώπινων λειψάνων, το οποίο, μάλιστα, βαίνει διαρκώς αυξανούμενο. Σύμφωνα με τους ίδιους, υπάρχουν σοβαροί κίνδυνοι που αφορούν σε όσους εμπλέκονται, εκόντες ακόντες. Δηλαδή, τους αγοραστές, τους πωλητές, αλλά ακόμα και τους εργαζόμενους στις μεταφορικές, που φροντίζουν για τη διακίνησή τους. Αυτό, μαζί με επιπλέον κινδύνους, δείχνει έρευνα για την αγορά και την πώληση ανθρώπινων μελών, κυρίως κεφαλιών, ποδιών και χεριών που μουμιοποιήθηκαν. Συγκεκριμένα, ανιχνεύθηκαν αδρανείς μικροοργανισμοί και τοξικές ουσίες, που στο παρελθόν χρησιμοποιούνταν για τη συντήρησή τους.
Διαβάστε: Σουηδία: Λείψανα εγκύου γυναίκας 9.000 ετών εντοπίστηκαν σε σπηλιά
Από τους ερευνητές προκύπτει πως ένα «ημι-παράνομο και συχνά παράνομο» δίκτυο εμπορίας έχει ενισχυθεί τα τελευταία χρόνια από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τις προσωπικές ιστοσελίδες, τα ηλεκτρονικά καταστήματα, τις πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου και οίκων δημοπρασιών. Δεν φαίνεται, όμως, πως καταλαβαίνουν τους κινδύνους που ελλοχεύουν από τη συμμετοχή τους. Συγκεκριμένα, οι ερευνητές εξέτασαν 128 διαδικτυακές αγγελίες και αναρτήσεις δημοπρασιών.
Σε πολλές περιπτώσεις εντόπισαν μουμιοποιημένα ανθρώπινα λείψανα που παρουσίαζαν εμφανή σημάδια βιολογικής αποσύνθεσης. Παράλληλα, οι πωλητές δεν παρείχαν οδηγίες για το πως μπορεί κανείς να έχει στην κατοχή του κάτι τέτοιο με ασφάλεια, ενώ συχνά τα λείψανα στέλνονται ακόμα και με... ταχυδρομείο.
Πάνω από τα μισά από τα ευρήματα, συγκεκριμένα το 51,6%, αποτελούσαν ειδικότερα ολόκληρα κεφάλια ή τμήματα μουμιοποιημένων κεφαλών, κρανία με μαλακούς ιστούς ή μαλλιά, αλλά και οι λεγόμενες tsantsas, δηλαδή τα γνωστά συρρικνωμένα κεφάλια που δημιουργούσαν, από τη σορό, παραδοσιακά οι Σουάρ, στη σημερινή περιοχή του βόρειου Περού και του ανατολικού Ισημερινού.
Παρά το γεγονός ότι τα λείψανα μπορεί να έχουν παραμείνει αφυδατωμένα για εκατοντάδες χρόνια, είναι δυνατό να εξακολουθούν να φιλοξενούν μεγάλη ποικιλία αδρανών μικροοργανισμών. Τα αδρανή σπόρια μυκήτων, τα οποία μπορούν να μεταφερθούν από τον αέρα όταν τα λείψανα μετακινούνται ή διαταράσσονται, είναι που κεντρίζουν περισσότερο το ενδιαφέρον
Η εισπνοή σπορίων του μύκητα Aspergillus έχει συνδεθεί με τον θάνατο 10 εκ των 12 επιστημόνων που άνοιξαν τον τάφο του βασιλιά Καζίμιρ Δ' της Κρακοβίας, στη σημερινή Πολωνία, τη δεκαετία του 1970, σύμφωνα με τη μελέτη. Παράλληλα, θεωρείται ότι μια σοβαρή μορφή ασπεργίλλωσης, η οποία προκλήθηκε από την εισπνοή σπορίων, ενδέχεται να συνέβαλε στον θάνατο του λόρδου Κάρναρβον, βασικού χρηματοδότη της εξερεύνησης του τάφου του Τουταγχαμών στην Κοιλάδα των Βασιλέων στην Αίγυπτο. Ο θάνατος του Κάρναρβον το 1923 έχει συνδεθεί έκτοτε με τον μύθο ότι όσοι ανοίγουν αρχαίους τάφους καταδικάζονται σε κακοτυχία, ασθένεια ή θάνατο — τη γνωστή «κατάρα της μούμιας».
Επίσης, σημείωσε πως κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας της μελέτης εντοπίστηκαν εικόνες ιδιαίτερα αλλοιωμένων λειψάνων τοποθετημένων απλώς πάνω σε βάσεις, χωρίς γυάλινο κάλυμμα και χωρίς εμφανείς συνθήκες ελεγχόμενης θερμοκρασίας ή τα κατάλληλα μέτρα που απαιτούνται για τη διατήρηση ανθρώπινων λειψάνων.
Οι κίνδυνοι, δε, αφορούν σε όλους τους εμπλεκόμενους. Καίρια είναι η σημείωση των ερευνητών, πως, καθώς τα μουμιοποιημένα ανθρώπινα λείψανα μεταφέρονται μέσω ταχυδρομικών και κούριερ υπηρεσιών, εκτίθενται σε κίνδυνο δυνητικά και εργαζόμενοι σε αποθήκες, οδηγοί, προσωπικό κέντρων διαλογής και τελωνειακοί υπάλληλοι. Οι συγκεκριμένοι εργαζόμενοι, σύμφωνα με τη μελέτη, είναι απίθανο να φορούν τον απαραίτητο ατομικό προστατευτικό εξοπλισμό όταν έρχονται για πρώτη φορά σε επαφή με τέτοιες αποστολές.
Οι ακαδημαϊκοί προειδοποιούν έτσι ότι η αυξανόμενη διαδικτυακή εμπορία μουμιοποιημένων ανθρώπινων λειψάνων δεν αποτελεί μόνο ζήτημα πολιτιστικής κληρονομιάς ή ηθικής, αλλά και ένα ζήτημα που θέτει σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία χωρίς να αξιολογείται κατάλληλα.
Διαβάστε: Σουηδία: Λείψανα εγκύου γυναίκας 9.000 ετών εντοπίστηκαν σε σπηλιά
Η "κατάρα της μούμιας": Τι αναφέρει η έρευνα
Ο ΣΚΑΪ αναπαρήγαγε τη μελέτη, με τίτλο «Η πραγματική κατάρα της μούμιας: Κίνδυνοι για την υγεία που συνδέονται με την πώληση και το εμπόριο μουμιοποιημένων λειψάνων», που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό «International Journal of Cultural Property» από το Cambridge University Press. Τονίζεται πως αυτή είναι που περιγράφει μια ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα.Από τους ερευνητές προκύπτει πως ένα «ημι-παράνομο και συχνά παράνομο» δίκτυο εμπορίας έχει ενισχυθεί τα τελευταία χρόνια από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τις προσωπικές ιστοσελίδες, τα ηλεκτρονικά καταστήματα, τις πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου και οίκων δημοπρασιών. Δεν φαίνεται, όμως, πως καταλαβαίνουν τους κινδύνους που ελλοχεύουν από τη συμμετοχή τους. Συγκεκριμένα, οι ερευνητές εξέτασαν 128 διαδικτυακές αγγελίες και αναρτήσεις δημοπρασιών.
Σε πολλές περιπτώσεις εντόπισαν μουμιοποιημένα ανθρώπινα λείψανα που παρουσίαζαν εμφανή σημάδια βιολογικής αποσύνθεσης. Παράλληλα, οι πωλητές δεν παρείχαν οδηγίες για το πως μπορεί κανείς να έχει στην κατοχή του κάτι τέτοιο με ασφάλεια, ενώ συχνά τα λείψανα στέλνονται ακόμα και με... ταχυδρομείο.
Πάνω από τα μισά από τα ευρήματα, συγκεκριμένα το 51,6%, αποτελούσαν ειδικότερα ολόκληρα κεφάλια ή τμήματα μουμιοποιημένων κεφαλών, κρανία με μαλακούς ιστούς ή μαλλιά, αλλά και οι λεγόμενες tsantsas, δηλαδή τα γνωστά συρρικνωμένα κεφάλια που δημιουργούσαν, από τη σορό, παραδοσιακά οι Σουάρ, στη σημερινή περιοχή του βόρειου Περού και του ανατολικού Ισημερινού.
Ο θάνατος του Κάρναρβον
Η διαδικασία της μουμιοποίησης, είτε πραγματοποιείται τεχνητά είτε προκύπτει φυσικά, περιλαμβάνει σύνθετες χημικές και φυσικές διαδικασίες που επιβραδύνουν την αποσύνθεση των ιστών. Ανά τους αιώνες έχουν χρησιμοποιηθεί διάφορες τοξικές ουσίες για τη διατήρησή τους, μεταξύ των οποίων βαρέα μέταλλα όπως το αρσενικό, ο υδράργυρος και ο μόλυβδος.Παρά το γεγονός ότι τα λείψανα μπορεί να έχουν παραμείνει αφυδατωμένα για εκατοντάδες χρόνια, είναι δυνατό να εξακολουθούν να φιλοξενούν μεγάλη ποικιλία αδρανών μικροοργανισμών. Τα αδρανή σπόρια μυκήτων, τα οποία μπορούν να μεταφερθούν από τον αέρα όταν τα λείψανα μετακινούνται ή διαταράσσονται, είναι που κεντρίζουν περισσότερο το ενδιαφέρον
Η εισπνοή σπορίων του μύκητα Aspergillus έχει συνδεθεί με τον θάνατο 10 εκ των 12 επιστημόνων που άνοιξαν τον τάφο του βασιλιά Καζίμιρ Δ' της Κρακοβίας, στη σημερινή Πολωνία, τη δεκαετία του 1970, σύμφωνα με τη μελέτη. Παράλληλα, θεωρείται ότι μια σοβαρή μορφή ασπεργίλλωσης, η οποία προκλήθηκε από την εισπνοή σπορίων, ενδέχεται να συνέβαλε στον θάνατο του λόρδου Κάρναρβον, βασικού χρηματοδότη της εξερεύνησης του τάφου του Τουταγχαμών στην Κοιλάδα των Βασιλέων στην Αίγυπτο. Ο θάνατος του Κάρναρβον το 1923 έχει συνδεθεί έκτοτε με τον μύθο ότι όσοι ανοίγουν αρχαίους τάφους καταδικάζονται σε κακοτυχία, ασθένεια ή θάνατο — τη γνωστή «κατάρα της μούμιας».
Επηρεάζει τους πάντες
Η Κίρστι Σκουάιρς, καθηγήτρια ανθρώπινης βιοαρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Στάφορντσαϊρ, η οποία πραγματοποίησε την έρευνα μαζί με τους Ντάριο Πιομπίνο-Μασκάλι, Κλάρα Ούρσι και Ντάμιεν Χάφερ, υπογράμμισε ότι οι έμποροι φαίνεται να έχουν ελάχιστη επίγνωση των κινδύνων. Όπως ανέφερε, σε ορισμένα σχόλια αγοραστών γίνεται αναφορά στη χαρακτηριστική «μυρωδιά μούμιας», η οποία θυμίζει μυρωδιά αποσύνθεσης. Ωστόσο, σε αρκετές περιπτώσεις οι μουμιοποιημένες κεφαλές εκτίθενται ως διακοσμητικά χωρίς προστατευτική θήκη, ακόμα και μέσα σε σαλόνια ή άλλους χώρους κατοικιών. «Αυτό θα μπορούσε να είναι πραγματικά επικίνδυνο», σημείωσε.Επίσης, σημείωσε πως κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας της μελέτης εντοπίστηκαν εικόνες ιδιαίτερα αλλοιωμένων λειψάνων τοποθετημένων απλώς πάνω σε βάσεις, χωρίς γυάλινο κάλυμμα και χωρίς εμφανείς συνθήκες ελεγχόμενης θερμοκρασίας ή τα κατάλληλα μέτρα που απαιτούνται για τη διατήρηση ανθρώπινων λειψάνων.
Οι κίνδυνοι, δε, αφορούν σε όλους τους εμπλεκόμενους. Καίρια είναι η σημείωση των ερευνητών, πως, καθώς τα μουμιοποιημένα ανθρώπινα λείψανα μεταφέρονται μέσω ταχυδρομικών και κούριερ υπηρεσιών, εκτίθενται σε κίνδυνο δυνητικά και εργαζόμενοι σε αποθήκες, οδηγοί, προσωπικό κέντρων διαλογής και τελωνειακοί υπάλληλοι. Οι συγκεκριμένοι εργαζόμενοι, σύμφωνα με τη μελέτη, είναι απίθανο να φορούν τον απαραίτητο ατομικό προστατευτικό εξοπλισμό όταν έρχονται για πρώτη φορά σε επαφή με τέτοιες αποστολές.
Οι ακαδημαϊκοί προειδοποιούν έτσι ότι η αυξανόμενη διαδικτυακή εμπορία μουμιοποιημένων ανθρώπινων λειψάνων δεν αποτελεί μόνο ζήτημα πολιτιστικής κληρονομιάς ή ηθικής, αλλά και ένα ζήτημα που θέτει σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία χωρίς να αξιολογείται κατάλληλα.
