Για τις επιπτώσεις που έχει η υπερβολική χρήση των social media στην ψυχολογία και τη συμπεριφορά των παιδιών, αλλά και για την ανάγκη να τεθούν σαφή όρια στη χρήση των κινητών και των άλλων ψηφιακών συσκευών, μίλησε στα Παραπολιτικά 90,1 και την Έρη Πανάγου ο σύμβουλος ψυχικής υγείας διαδικτύου Νίκος Βασιλάκος. Με αφορμή τις διεθνείς εξελίξεις γύρω από τη λειτουργία των μεγάλων πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης, ο κ. Βασιλάκος στάθηκε ιδιαίτερα στον τρόπο με τον οποίο τα social media επηρεάζουν τα παιδιά και τους εφήβους, υποστηρίζοντας ότι απαιτούνται ισχυρότερες δικλίδες προστασίας.

Διαβάστε: Μαρινάκης για την προστασία ανηλίκων στα social media: Όριο ηλικίας τα 15 έτη για την πρόσβαση - Στις πλατφόρμες η ευθύνη για την επαλήθευση

«Τα παιδιά δεν μπορούν να διαχειριστούν τον καταιγισμό αποδοχής και απόρριψης»

Όπως ανέφερε, ένα από τα βασικά ζητήματα είναι η επίδραση των likes στους ανηλίκους, καθώς τα παιδιά και οι έφηβοι δεν έχουν πάντοτε την ψυχική και συναισθηματική ωριμότητα για να διαχειριστούν τον συνεχή καταιγισμό αποδοχής και απόρριψης που προκαλεί η διαδικτυακή αλληλεπίδραση. Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη οι χρήστες να έχουν μεγαλύτερο έλεγχο στο περιεχόμενο που καταναλώνουν, αναφερόμενος ειδικότερα στην αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο κατά την περιήγηση στις πλατφόρμες. Σύμφωνα με τον ίδιο, η συνεχής έκθεση των ανηλίκων σε ακατάλληλο ή προβληματικό περιεχόμενο μπορεί να συμβάλει στην αναπαραγωγή συμπεριφορών που στη συνέχεια μεταφέρονται στην πραγματική ζωή.

Η «βιομηχανία» των influencers

Ο κ. Βασιλάκος αναφέρθηκε επίσης στην εικόνα που δημιουργείται στα παιδιά γύρω από το επάγγελμα του influencer και του δημιουργού περιεχομένου. Όπως τόνισε, το πρόβλημα δεν είναι η δημιουργία περιεχομένου καθαυτή, αλλά η αντίληψη ότι κάποιος μπορεί να αποκτήσει εύκολα χρήματα και αναγνωρισιμότητα χωρίς προσπάθεια. «Δεν είναι απλό ως δουλειά», σημείωσε, εξηγώντας ότι πίσω από έναν επιτυχημένο influencer ή content creator μπορεί να υπάρχει μια ολόκληρη ομάδα ανθρώπων που εργάζεται για την παραγωγή και την προώθηση του περιεχομένου.

«Πάμε στη δύση της εποχής των social media»

Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν σχετικά με το μέλλον των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, εκτιμώντας ότι το σημερινό μοντέλο λειτουργίας τους έχει φτάσει στα όριά του. Όπως είπε χαρακτηριστικά, η εποχή των social media οδηγείται προς το τέλος της, κυρίως λόγω των προβλημάτων που δημιουργούνται από την παραπληροφόρηση, την έλλειψη εποπτείας και την ανεξέλεγκτη έκθεση των χρηστών σε περιεχόμενο. Στο επίκεντρο της συζήτησης έθεσε και την οικογένεια, τονίζοντας τον καθοριστικό ρόλο των γονέων στην οριοθέτηση της χρήσης των ψηφιακών συσκευών.

«Όταν ανοίγει ένα κινητό, κλείνει μια παρέα»

Μία από τις χαρακτηριστικότερες φράσεις του κ. Βασιλάκου ήταν: «Όταν ανοίγει ένα κινητό, κλείνει μια παρέα». Όπως εξήγησε, η υπερβολική χρήση του κινητού περιορίζει την πραγματική επικοινωνία και μπορεί να οδηγήσει τα παιδιά σε κοινωνική απομόνωση. Για τον λόγο αυτό, όπως είπε, οι γονείς πρέπει να θέτουν κανόνες και να τους εφαρμόζουν με συνέπεια. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο οικογενειακό τραπέζι, υποστηρίζοντας ότι τα κινητά δεν θα πρέπει να βρίσκονται δίπλα στα μέλη της οικογένειας την ώρα του φαγητού. Το παράδειγμα των γονέων, όπως σημείωσε, είναι καθοριστικό, καθώς οι ίδιοι δεν μπορούν να ζητούν από τα παιδιά να περιορίσουν τη χρήση του κινητού όταν το χρησιμοποιούν διαρκώς μπροστά τους.

Ο χρόνος οθόνης και οι επιπτώσεις στα παιδιά

Ο χρόνος που περνούν τα παιδιά μπροστά στις οθόνες αποτέλεσε ένα ακόμη βασικό θέμα της συζήτησης. Ο κ. Βασιλάκος ανέφερε ότι, κατά την εμπειρία του, ορισμένα παιδιά φτάνουν να περνούν πολλές ώρες καθημερινά σε TikTok, Instagram και YouTube, με αποτέλεσμα να περιορίζεται σημαντικά ο χρόνος που αφιερώνουν σε άλλες δραστηριότητες και στην κοινωνική τους ζωή. Για τα μικρότερα παιδιά υποστήριξε ότι χρειάζεται ακόμη αυστηρότερος περιορισμός. Ενδεικτικά, ανέφερε ως κανόνα περίπου μία ώρα ημερήσιου συνολικού χρόνου μπροστά σε οθόνες κατά τη διάρκεια της σχολικής περιόδου, συμπεριλαμβάνοντας τηλεόραση, κινητό, tablet και παιχνιδομηχανές.

Ο ρόλος των γονέων

Ο σύμβουλος ψυχικής υγείας διαδικτύου υπογράμμισε ότι οι γονείς δεν πρέπει να φοβούνται να θέσουν όρια στα παιδιά τους. «Σαν γονείς δεν έχουμε υποχρέωση να είμαστε ευχάριστοι. Έχουμε υποχρέωση να είμαστε σωστοί», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι οι κανόνες πρέπει να είναι σαφείς και σταθεροί. Παράλληλα, επισήμανε ότι η αστυνομία δεν μπορεί να υποκαταστήσει τον παιδαγωγικό ρόλο της οικογένειας. Όπως είπε, οι γονείς χρειάζεται να αναλαμβάνουν την ευθύνη της οριοθέτησης και να μην καταφεύγουν στην αστυνομία ως λύση κάθε φορά που υπάρχει σύγκρουση με το παιδί.

Τα πρότυπα που δημιουργούν τα social media

Τέλος, ο κ. Βασιλάκος στάθηκε στα πρότυπα που προβάλλονται μέσα από τις ψηφιακές πλατφόρμες και στην εικόνα του «εύκολου χρήματος» που, όπως υποστήριξε, μπορεί να υιοθετήσουν τα παιδιά. Όπως ανέφερε, είναι ενδεικτικό ότι πολλά παιδιά δηλώνουν πλέον πως θέλουν να γίνουν influencer ή YouTuber, έχοντας συνδέσει την επιτυχία με την προβολή, τα χρήματα και την αναγνωρισιμότητα. Κατά τον ίδιο, χρειάζεται να αλλάξει αυτή η αντίληψη και να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην προσπάθεια, στην εκπαίδευση, στην κοινωνική επαφή και στην καλλιέργεια υγιών προτύπων. Η συζήτηση ολοκληρώθηκε με τον Νίκο Βασιλάκο να επισημαίνει την ανάγκη οι γονείς να βοηθήσουν τα παιδιά να επιστρέψουν στην πραγματική κοινωνική ζωή, περιορίζοντας την υπερβολική ενασχόληση με την οθόνη και ενισχύοντας την επικοινωνία και τη συμμετοχή τους σε δραστηριότητες έξω από αυτήν.