Με την παρουσίαση του Turkic World Vision Document, ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, φαίνεται να επιχειρεί όχι απλώς να ενισχύσει τη διατλαντική θέση της χώρας του, αλλά να θέσει τις βάσεις για έναν νέο περιφερειακό ενεργειακό και εμπορικό διάδρομο, που θα ανταγωνιστεί υπάρχουσες γεωπολιτικές και ενεργειακές πρωτοβουλίες - όπως ο Κάθετος Διάδρομος και ο India-Middle East-Europe Economic Corridor (IMEC).

Διαβάστε: Τζον Συτιλίδης στο parapolitika.gr: Πώς η Ουάσινγκτον επαναχαράσσει τον γεωπολιτικό χάρτη με άξονα την Ελλάδα - Από την Αλεξανδρούπολη στην Ελευσίνα, οι νέοι διάδρομοι ισχύος των ΗΠΑ

Turkic World Vision: Το νέο όραμα του Ερντογάν

Το Turkic World Vision Document, που παρουσιάστηκε από το κυβερνών AKP υπό την ηγεσία Ερντογάν, είναι ένα ευρύ στρατηγικό πλαίσιο 198 σελίδων, με στόχο τη βαθύτερη ενσωμάτωση των τουρκογενών κρατών -από την Κεντρική Ασία μέχρι την Τουρκία- σε μια κοινή πολιτική οικονομικής, ενεργειακής, εμπορικής και πολιτιστικής συνεργασίας. Στο ενεργειακό πεδίο, το έγγραφο προβλέπει κοινές πρωτοβουλίες σε αγωγούς, ενεργειακά δίκτυα και νέες υποδομές, ακόμα και την πιθανή δημιουργία μηχανισμών αγοραπωλησίας ενέργειας ανάμεσα στα συμμετέχοντα κράτη. Ουσιαστικά, η Τουρκία προσπαθεί να μετασχηματίσει τον γεωγραφικό της ρόλο σε ενεργειακό κόμβο για ένα ευρύτερο «τουρκικό ενεργειακό μπλοκ».

Αντί για το καθαρά διμερές ή εθνικό πλαίσιο συνεργασιών που κυριαρχούσε έως τώρα, τώρα επιδιώκεται μια περιφερειακή ενεργειακή στρατηγική με πολλαπλά επίπεδα: κοινοπραξίες παραγωγής/μεταφοράς, κοινές αγορές και πιθανώς μοιρασμένες υποδομές. Σε αυτό το πλαίσιο, η ενεργειακή στήλη του Turkic World Vision μοιάζει να «δανείζεται» στοιχεία από υπάρχουσες πρωτοβουλίες, όπως: - ο Κάθετος Διάδρομος στην Ευρώπη, που αποσκοπεί στη διαφοροποίηση ενεργειακών ροών και στη σύνδεση πηγών με αγορές καταναλωτών και- ο IMEC - ένα πολυεθνικό σχέδιο που στοχεύει να συνδέσει την Ινδία, τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη μέσω υποδομών μεταφορών, ενέργειας, τεχνολογίας και υπηρεσιών. Ο IMEC, που ανακοινώθηκε στο G20 του 2023 και υποστηρίζεται από την Ε.Ε., τις ΗΠΑ και χώρες της περιοχής, θεωρείται πλέον ένας από τους πιο συναφείς παγκόσμιους ενεργειακούς/εμπορικούς κόμβους - με αναμενόμενη παράδοση ηλεκτρισμού, πιθανή παραγωγή και διανομή πράσινου υδρογόνου και συνδυασμένα δίκτυα μεταφοράς.

Η τουρκική πρωτοβουλία επιχειρεί να αντιστρέψει ή τουλάχιστον να αντισταθμίσει αυτή τη δυναμική, δημιουργώντας πλέον μια δική της εκδοχή περιφερειακής ενεργειακής αυτονομίας. Από την ανάλυση του εγγράφου και των σχετικών δηλώσεων προκύπτουν τρεις στρατηγικές στοχεύσεις. Η Τουρκία θέλει να αναδειχθεί σε κεντρικό παίκτη πλάι σε Ρωσία, Ε.Ε. και ΗΠΑ στην ενεργειακή προβολή ισχύος, ιδιαίτερα με δεδομένη τη θέση της ως κόμβος μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Οπως γράφει η «Türkiye Today», με τον IMEC να προχωρά ανεξάρτητα (και με κριτική εκ μέρους τουρκικών κύκλων ότι αυτός παρακάμπτει την Τουρκία ως μεταφορικό και ενεργειακό κόμβο), η Αγκυρα φαίνεται να επιδιώκει να επαναπροσδιορίσει τις αλυσίδες αξίας προς ένα καθεστώς που να ενσωματώνει καλύτερα τα τουρκογενή κράτη. Η προοπτική ενός κοινού πλαισίου αγοράς, ακόμα και ψηφιακής ή χρηματοπιστωτικής υποδομής (Turkcoin ή παρόμοιων εργαλείων), όπως αναφέρει το ίδιο το έγγραφο, δείχνει ότι η Τουρκία φιλοδοξεί μεγαλύτερη ενδοπεριφερειακή αυτονομία ως προς την ενέργεια και το εμπόριο.

Η αντίδραση της Αθήνας

Στο ελληνικό πολιτικό και τεχνικό περιβάλλον έχει ανοίξει σταδιακά μια συζήτηση για το πώς έργα όπως ο Κάθετος Διάδρομος -η διασύνδεση ενεργειακών, μεταφορικών και ψηφιακών υποδομών, που θα ενισχύει τη θέση της Ελλάδας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη- μπορούν να απαντήσουν σε ανταγωνιστικές πρωτοβουλίες όπως αυτή του Turkic World Vision. Πηγές από το ελληνικό υπουργείο Ενέργειας, αλλά και ο ίδιος ο υπουργός, Σταύρος Παπασταύρου, έχουν επισημάνει ότι η Ελλάδα πρέπει να ενισχύσει τους δικούς της κόμβους ενέργειας και διαμετακόμισης. Αυτό σημαίνει ολοκλήρωση διασυνδέσεων με την Ε.Ε., αξιοποίηση του αερίου και των ανανεώσιμων πηγών και ενεργή συμμετοχή σε ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες ενεργειακής ασφάλειας και green corridors.

Η ελληνική προσέγγιση, σε συνδυασμό με την εμπλοκή σε IMEC και άλλα ευρωπαϊκά σχήματα, μπορεί να λειτουργήσει ως αντίβαρο στις τουρκικές φιλοδοξίες για έναν αποκλειστικό τουρκο-κεντρικό ενεργειακό διάδρομο. Οπως επισημαίνει σε ανάλυσή της η «Türkiye Today», η παρουσίαση του Turkic World Vision Document δείχνει ότι η Τουρκία δεν επιθυμεί να μείνει στους παραδοσιακούς ενεργειακούς ρόλους -όπως απλώς transit χώρα-, αλλά αναζητεί έναν ενεργειακό και εμπορικό ηγετικό ρόλο στην ευρύτερη περιφέρεια, αξιοποιώντας την κοινότητα των τουρκογενών κρατών για να προωθήσει κοινές υποδομές.

Και προσθέτει ότι, αν η Τουρκία καταφέρει να δημιουργήσει πραγματικές ενεργειακές και εμπορικές «ομπρέλες» συνεργασίας, τότε το σχέδιο μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο τις σχέσεις με την Ε.Ε. και την Ελλάδα, αλλά ακόμα και τη γεωστρατηγική ισορροπία ανάμεσα σε ανταγωνιστικά ενεργειακά δίκτυα όπως ο Κάθετος Διάδρομος και ο IMEC. Η επίδραση αυτής της πρωτοβουλίας θα εξαρτηθεί τελικά από την ικανότητα των εμπλεκόμενων κρατών -περιλαμβανομένης της Τουρκίαςνα μεταφράσουν διακηρύξεις στρατηγικών σε πραγματικά επενδυτικά έργα και λειτουργικές υποδομές, που να προσελκύσουν ιδιωτικό και δημόσιο κεφάλαιο.

Δημοσιεύθηκε στο Money Pro των Παραπολιτικών