Σε μια νέα εποχή φορολογικής διαφάνειας εισέρχεται η αγορά των κρυπτονομισμάτων, καθώς η Ελλάδα εντάσσεται στο διεθνές σύστημα αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών του ΟΟΣΑ για τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία. Με την κύρωση της πολυμερούς συμφωνίας για το Crypto-Asset Reporting Framework (CARF), η ΑΑΔΕ αποκτά πλέον τη δυνατότητα να παρακολουθεί συστηματικά τη δραστηριότητα των φορολογικών κατοίκων στις πλατφόρμες συναλλαγών crypto, τόσο εντός όσο και εκτός συνόρων.

ΑΑΔΕ: Το CRS επεκτείνεται στα κρυπτονομίσματα

Με την εφαρμογή του CARF τα κρυπτονομίσματα παύουν πλέον να αποτελούν «γκρίζα ζώνη» για τη φορολογική διοίκηση, καθώς το νέο πλαίσιο έρχεται να επεκτείνει ένα μοντέλο που εφαρμόζεται ήδη στις τράπεζες. Πρόκειται για το CRS (Common Reporting Standard), το διεθνές πρότυπο αυτόματης ανταλλαγής φορολογικών πληροφοριών για τραπεζικούς λογαριασμούς. Μέσω αυτού, οι χώρες ανταλλάσσουν στοιχεία για καταθέσεις, τόκους και εισοδήματα πολιτών που διατηρούν λογαριασμούς στο εξωτερικό. Η ίδια λογική μεταφέρεται πλέον και στον κόσμο των κρυπτονομισμάτων.

Στην πράξη, όπως οι τράπεζες στέλνουν δεδομένα για τις κινήσεις των πελατών τους, έτσι και τα ανταλλακτήρια κρυπτονομισμάτων θα υποχρεώνονται να διαβιβάζουν αναλυτικές πληροφορίες για τις συναλλαγές των χρηστών. Η ανταλλαγή θα γίνεται αυτόματα κάθε χρόνο μεταξύ των κρατών που συμμετέχουν στη συμφωνία, δημιουργώντας ένα παγκόσμιο δίκτυο φορολογικής πληροφόρησης για την ψηφιακή οικονομία.

Με τη συμφωνία, η ΑΑΔΕ ορίζεται ως η αρμόδια αρχή για τη συλλογή, επεξεργασία και διαβίβαση φορολογικών στοιχείων που αφορούν χρήστες κρυπτοστοιχείων. Από την 1η Ιανουαρίου 2026 και για κάθε επόμενο έτος, τα δεδομένα θα αποστέλλονται αυτόματα στις φορολογικές αρχές άλλων χωρών που συμμετέχουν στη συμφωνία, ενώ η Ελλάδα θα λαμβάνει αντίστοιχες πληροφορίες για Έλληνες φορολογικούς κατοίκους που δραστηριοποιούνται σε ξένες πλατφόρμες.

Στο στόχαστρο του νέου καθεστώτος βρίσκονται οι λεγόμενοι «δηλούντες πάροχοι υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων»: ανταλλακτήρια, μεσίτες, πλατφόρμες trading και ψηφιακά πορτοφόλια που διαχειρίζονται λογαριασμούς πελατών. Οι επιχειρήσεις αυτές θα πρέπει να εφαρμόζουν αυστηρές διαδικασίες ταυτοποίησης, να ζητούν από τους χρήστες στοιχεία φορολογικής κατοικίας και ΑΦΜ και να τηρούν αναλυτικά αρχεία για τουλάχιστον πέντε χρόνια.
Τα δεδομένα που θα διαβιβάζονται δεν περιορίζονται σε βασικές πληροφορίες. Περιλαμβάνουν το σύνολο των αγορών και πωλήσεων κρυπτονομισμάτων σε ευρώ ή άλλο νόμισμα, τις ανταλλαγές μεταξύ διαφορετικών ψηφιακών μονάδων, τις μεταφορές προς και από εξωτερικά πορτοφόλια, καθώς και τον αριθμό και την αξία των συναλλαγών ανά έτος. Στην ορολογία της αγοράς, πολλά από αυτά τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία αποκαλούνται «tokens», δηλαδή ψηφιακές μονάδες αξίας που εκδίδονται και διακινούνται σε δίκτυα blockchain και μπορεί να αντιπροσωπεύουν νόμισμα, επενδυτικό δικαίωμα ή πρόσβαση σε κάποια υπηρεσία.

Με τον τρόπο αυτό, οι φορολογικές αρχές θα έχουν μια συνολική εικόνα της επενδυτικής δραστηριότητας κάθε χρήστη, διευκολύνοντας τους ελέγχους και τις διασταυρώσεις με τις φορολογικές δηλώσεις. Για τους ιδιώτες επενδυτές, η αλλαγή σημαίνει ότι η δραστηριότητα στα οργανωμένα ανταλλακτήρια δεν θα είναι πλέον «αόρατη». Ένας φορολογικός κάτοικος Ελλάδας που συναλλάσσεται σε πλατφόρμα του εξωτερικού θα δηλώνεται αυτόματα στην ΑΑΔΕ, χωρίς να απαιτείται κάποιο επιπλέον αίτημα ή έρευνα. Αντίστοιχα, αλλοδαποί χρήστες ελληνικών παρόχων θα αναφέρονται στις χώρες τους. Στόχος των αρχών είναι ο περιορισμός της φοροδιαφυγής και η εξίσωση της φορολογικής μεταχείρισης των crypto με τα παραδοσιακά επενδυτικά προϊόντα.

Παράλληλα, το πλαίσιο αφήνει εκτός άμεσης εποπτείας τις καθαρά ιδιωτικές συναλλαγές μεταξύ χρηστών, εφόσον δεν παρεμβάλλεται κάποιος ρυθμιζόμενος πάροχος. Ωστόσο, μόλις τα κεφάλαια περάσουν από ανταλλακτήριο ή άλλη οργανωμένη υπηρεσία, καταγράφονται και καθίστανται ορατά στις αρχές.