Εντυπωσιακά είναι τα ποσά που κινήθηκαν στον κλάδο των προγραμμάτων κατάρτισης τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα. Τα προγράμματα κατάρτισης, που χρηματοδοτήθηκαν από ευρωπαϊκούς πόρους έφεραν στο προσκήνιο εταιρείες με κέρδη που ξεπερνούν τα 27 εκατομμύρια ευρώ. Οι αποκαλύψεις του Big Mouth του powergame.gr αποτελούν μόνο το ορατό κομμάτι ενός τεράστιου οικονομικού φαινομένου που αναδιαμορφώνει την αγορά επαγγελματικής εκπαίδευσης.


Οι νέοι κυρίαρχοι της αγοράς καταρτίσεων

Δύο αδέλφια, ο Χαράλαμπος και ο Διονύσης Ζαφειρόπουλος, βρίσκονται στην κορυφή της ελληνικής αγοράς καταρτίσεων. Ο πρώτος διευθύνει την εταιρεία «Άποψη» με έδρα τον Πειραιά, η οποία αναδείχθηκε ως η μεγαλύτερη ελληνική επιχείρηση του κλάδου. Το 2024 η εταιρεία σημείωσε κύκλο εργασιών 27 εκατομμυρίων ευρώ, παρότι το ποσό αυτό είναι μειωμένο σε σχέση με το 2023 όπου είχε φτάσει τα 47 εκατομμύρια ευρώ.

Τα οικονομικά αποτελέσματα της «Άποψη» εντυπωσιάζουν. Κατά τη διετία 2023 με 2024, η εταιρεία παρουσίασε καθαρά κέρδη μετά από φόρους ύψους 27 εκατομμυρίων ευρώ, επίδοση που θα ζήλευαν πολύ μεγαλύτερες επιχειρήσεις. Χαρακτηριστικό της επιτυχίας αποτελεί το γεγονός ότι η εταιρεία επέστρεψε στους μετόχους της σχεδόν 20 εκατομμύρια ευρώ με τη μορφή μερισμάτων. Η ανάπτυξη είναι εκρηκτική αν αναλογιστεί κανείς ότι το 2018 τα έσοδα ανέρχονταν σε 2,1 εκατομμύρια ευρώ και τα καθαρά κέρδη σε μόλις 40 χιλιάδες ευρώ.

Ο Διονύσης Ζαφειρόπουλος ελέγχει την εταιρεία «Σαρωνίς ΑΤΕΒΕ» με έδρα τη Σαλαμίνα, που λειτουργεί ως Κέντρο Δια Βίου Μάθησης. Η επιχείρηση συγκαταλέγεται στις τέσσερις μεγαλύτερες της χώρας και την τελευταία διετία παρουσίασε τζίρο 16 εκατομμυρίων ευρώ με καθαρά κέρδη 3,4 εκατομμυρίων ευρώ.


Η Master και η Universal στη μάχη της αγοράς

Στη δεύτερη θέση της αγοράς εδραιώνεται η «Master AE», εταιρεία με πολυετή παρουσία που τα τελευταία χρόνια αναπτύσσεται δυναμικά. Η επιχείρηση με έδρα την Αργυρούπολη παρουσίασε αύξηση μεγεθών το 2024, ενώ οι περισσότεροι ανταγωνιστές της υποχώρησαν. Τα έσοδα ανήλθαν σε 11 εκατομμύρια ευρώ έναντι 10 εκατομμυρίων το 2023.

Τα καθαρά κέρδη της Master έφτασαν τα 3,7 εκατομμύρια ευρώ το 2024, σημαντικά υψηλότερα από τα 2,8 εκατομμύρια του 2023. Η εταιρεία διένειμε 2 εκατομμύρια ευρώ από τα κέρδη του 2023 στους μετόχους της.

Την πρώτη τετράδα συμπληρώνει η Universal Εκπαιδευτική, η πρώην ΑΚΜΗ του Κωνσταντίνου Ροδόπουλου. Το 2024 η εταιρεία σημείωσε έσοδα 5,9 εκατομμυρίων ευρώ έναντι 11,3 εκατομμυρίων το 2023. Τα κέρδη μειώθηκαν από 1,7 εκατομμύρια σε 0,8 εκατομμύρια ευρώ. Παρά τη μείωση, τα οικονομικά μεγέθη παραμένουν εντυπωσιακά σε σχέση με το 2018, όταν το ΑΚΜΗ ΚΕΚ είχε τζίρο 272 χιλιάδες ευρώ και καθαρά κέρδη 26 χιλιάδες ευρώ. Τα μερίσματα της διετίας ξεπερνούν το 1,7 εκατομμύριο ευρώ.

Ο ρόλος του ΕΣΠΑ και του Ταμείου Ανάκαμψης

Τα οικονομικά στοιχεία των επιχειρήσεων αποκαλύπτουν ότι η αγορά σταθεροποιήθηκε το 2024 μετά από ραγδαία ανάπτυξη την περίοδο 2020 με 2023. Η πορεία αυτή οφείλεται αποκλειστικά στις κρατικές δράσεις καταρτίσεων ανέργων και εργαζομένων μέσω προγραμμάτων του Ταμείου Ανάκαμψης και του ΕΣΠΑ. Οι αρχικές απορροφήσεις ήταν ταχύτατες, αλλά στη συνέχεια τα διαθέσιμα ποσά εξαντλήθηκαν, παρόλο που υπάρχουν νέες συμβάσεις στον ορίζοντα όπως η Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση.

Ο καταλύτης της ανάπτυξης των προγραμμάτων καταρτίσεων είναι αναμφίβολα τα μεγάλα χρηματοδοτικά εργαλεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το Ταμείο Ανάκαμψης και το ΕΣΠΑ, τόσο της προηγούμενης περιόδου 2014 με 2020 όσο και της τρέχουσας 2021 με 2027, διοχέτευσαν τα τελευταία πέντε με έξι χρόνια πάνω από 300 εκατομμύρια ευρώ σε καταρτίσεις και εκπαιδεύσεις προσωπικού.

Τα μεγάλα συμβόλαια του δημοσίου

Από το 2019 έως σήμερα, σύμφωνα με το Κεντρικό Ηλεκτρονικό Μητρώο Δημοσίων Συμβάσεων, έχουν υπογραφεί πάνω από 36 συμβάσεις ύψους άνω του ενός εκατομμυρίου ευρώ η κάθε μία. Η μεγαλύτερη αφορά την Ολοκληρωμένη Παρέμβαση για Νέους 18 με 29 ετών που υλοποίησε το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος και ανήλθε σε 11,47 εκατομμύρια ευρώ.

Στόχος της σύμβασης ήταν η επαγγελματική κατάρτιση 4.160 ανέργων ηλικίας 18 με 29 ετών σε ψηφιακά επαγγέλματα, ενεργειακά και τεχνικά επαγγέλματα. Η μικρότερη σύμβαση αφορούσε τις Ολοκληρωμένες παρεμβάσεις ενδυνάμωσης του εργατικού δυναμικού για τη Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση ύψους 2,3 εκατομμυρίων ευρώ. Το έργο αφορούσε το τμήμα της Μεγαλόπολης και υλοποιήθηκε από το Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ.

Οι εννέα εταιρείες που κυριαρχούν

Το σύνολο των έργων άνω του ενός εκατομμυρίου ευρώ ανατέθηκε σε δύο ντουζίνες επιχειρήσεις. Ωστόσο, εννέα από αυτές έλαβαν τη μερίδα του λέοντος στα προγράμματα καταρτίσεων:

Η ΑΠΟΨΗ ΑΕ αναλαμβάνει ή συμμετέχει σε έργα συνολικού ύψους 135,2 εκατομμυρίων ευρώ. Ακολουθεί η ΣΑΡΩΝΙΣ ABETE με έργα 110,5 εκατομμυρίων ευρώ και η UNIVERSAL ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΑΕ με 104,3 εκατομμύρια ευρώ. Η I.DE.A ΕΠΕ συμμετέχει σε έργα 84,1 εκατομμυρίων ευρώ, ενώ η ΤΕΧΝΟΠΟΛΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΕ σε έργα 74,9 εκατομμυρίων ευρώ. Η ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΑΕ με έδρα την Καβάλα αναλαμβάνει έργα 67,4 εκατομμυρίων ευρώ, η ΜΑΣΤΕΡ ΑΕ έργα 61,3 εκατομμυρίων ευρώ, η ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΑΘ. & ΣΙΑ ΕΕ έργα 39,2 εκατομμυρίων ευρώ και το ΔΙΑΒΑΛΚΑΝΙΚΟ Κέντρο Επιχειρηματικής Ανάπτυξης ΑΕ έργα 31,6 εκατομμυρίων ευρώ.

Αξιοσημείωτο είναι ότι μέχρι πρόσφατα, αρκετές από τις εταιρείες που συμμετέχουν σε έργα δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ ήταν είτε Ετερόρρυθμες είτε Ομόρρυθμες επιχειρήσεις. Ορισμένες δεν ανακοίνωναν καν ετήσια αποτελέσματα. Για τα έργα συνολικού ύψους 223 εκατομμυρίων ευρώ, η συνολική έκπτωση που επιτεύχθηκε ήταν μόλις 1,5 εκατομμύρια ευρώ, δηλαδή ποσοστό 1,1%.

Ο ανύπαρκτος ανταγωνισμός στους διαγωνισμούς

Με εξαίρεση μίας σύμβασης στην οποία συμμετείχαν τρεις διαγωνιζόμενοι, σε όλες τις υπόλοιπες 35 συμβάσεις ύψους άνω του ενός εκατομμυρίου ευρώ, οι διαγωνιζόμενοι ήταν μόλις ένας. Τα έργα μοιράζονταν οι ενδιαφερόμενοι που συμμετείχαν με τη μορφή ένωσης εταιρειών. Το φαινόμενο παρατηρείται σε όλες τις αναθέτουσες αρχές που προωθούν τέτοια έργα, μεταξύ των οποίων το ΙΝΕ ΓΣΕΕ, η ΕΣΕΕ, η ΚΕΕΕ, το ΤΕΕ, το ΙΝΣΕΤΕ και ο ΣΒΕ.

Οι εταιρείες του κλάδου καταρτίσεων μοιράζονται τις δουλειές, όπως ακριβώς συνέβη στα έργα τεχνολογίας και σε άλλους τομείς του Ταμείου Ανάκαμψης και του ΕΣΠΑ. Ο ανταγωνισμός είναι ανύπαρκτος και σπανίως οι εκπτώσεις στα προσφερόμενα τιμήματα ξεπερνούν το 2%. Στους επτά διαγωνισμούς του ΙΝΕ ΓΣΕΕ, η μέση έκπτωση που επιτεύχθηκε ήταν 0,5%.

Υπήρξε διαγωνισμός όπου η προσφορά που κατατέθηκε δεν είχε έκπτωση ούτε ένα λεπτό. Πρόκειται για τις Ολοκληρωμένες Παρεμβάσεις για την ενίσχυση γνώσεων και δεξιοτήτων ανέργων Πτυχιούχων νέων έως 29 ετών σε δυναμικούς τομείς του αναπτυξιακού μοντέλου της Οικονομίας με αναθέτουσα αρχή το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος. Το έργο αφορούσε την παροχή υπηρεσιών εκπαίδευσης και πιστοποίησης 1.840 νέων ανέργων πτυχιούχων από σχολές γεωτεχνικής κατεύθυνσης. Είχε προϋπολογισμό 5.975.400 ευρώ και η μοναδική προσφορά από την ένωση εταιρειών «Σαρωνίς» με «Τεχνόπολις» περιέλαβε το ίδιο ακριβώς ποσό.

Δημοσιεύτηκε στα Παραπολιτικά