Με «όπλα» τα προηγμένα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που εφαρμόζει η ομοσπονδιακή φορολογική αρχή των ΗΠΑ (IRS) και το νέο Ενιαίο Μητρώο Υποθέσεων Διαφθοράς, η κυβέρνηση ανεβάζει στροφές για την ενίσχυση της διαφάνειας και τον περιορισμό της φοροδιαφυγής. Στόχος είναι η μετάβαση από τους δειγματοληπτικούς ελέγχους σε ένα μοντέλο προληπτικής ανάλυσης κινδύνου με αυτοματοποιημένα εργαλεία. Κεντρικό στοιχείο της νέας στρατηγικής είναι η μαζική ανάλυση δεδομένων με την χρήση ειδικών αλγορίθμων και οι αυτόματες διασταυρώσεις στοιχείων, ώστε οι έλεγχοι να πιο στοχευμένοι και άμεσοι.

Τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να επεξεργάζονται εκατομμύρια φορολογικές δηλώσεις, να συγκρίνουν συμπεριφορές και να εντοπίζουν αποκλίσεις που δείχνουν αυξημένη πιθανότητα φοροδιαφυγής. Κάθε υπόθεση αποκτά βαθμό κινδύνου και προωθείται για έλεγχο με βάση συγκεκριμένα κριτήρια, αντί για τυχαία επιλογή.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε περιπτώσεις ελεύθερων επαγγελματιών και επιχειρήσεων με ασυνήθιστα υψηλές δαπάνες, επαναλαμβανόμενες ζημίες ή μεγάλες διαφορές μεταξύ δηλωθέντων εισοδημάτων και πραγματικής οικονομικής εικόνας. Οι αλγόριθμοι εντοπίζουν μοτίβα που ξεφεύγουν από τον μέσο όρο του κλάδου και χτυπούν τον συναγερμό για περαιτέρω διερεύνηση από τους ελεγκτές. Παράλληλα, στην πρώτη γραμμή βρίσκονται και οι αυτόματες διασταυρώσεις με την αξιοποίηση στοιχείων από τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες, επενδυτικά προϊόντα και διεθνείς οργανισμούς για την ανταλλαγή πληροφοριών. Με αυτόν τον τρόπο περιορίζονται τα περιθώρια απόκρυψης εισοδημάτων και ύποπτων συναλλαγών, ενώ δίνεται προτεραιότητα στις υποθέσεις με το μεγαλύτερο φορολογικό ενδιαφέρον.

Το νέο Ενιαίο Μητρώο υποθέσεων διαφθοράς

Την ίδια ώρα, συστήνεται νέο Ενιαίο Μητρώο υποθέσεων διαφθοράς με τη συνεργασία των υπουργείων Δικαιοσύνης, Εθνικής Οικονομίας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Το Μητρώο θα λειτουργεί ως κεντρική βάση καταγραφής της πορείας όλων των σχετικών δικογραφιών, από το αρχικό στάδιο διερεύνησης έως την αμετάκλητη περάτωση της υπόθεσης.

Όπως προβλέπει η σχετική διάταξη, στο Μητρώο θα εντάσσονται αδικήματα όπως δωροληψία και δωροδοκία πολιτικών και υπαλλήλων, απάτη και υπεξαίρεση σε βάρος του Δημοσίου ή των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατάχρηση εξουσίας, νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, καθώς και αδικήματα αλλοίωσης αποτελέσματος αγώνων. Προβλέπεται επίσης καταχώριση υποθέσεων που συνδέονται με επιχορηγήσεις, διασυνοριακή απάτη και ευθύνη νομικών προσώπων.

Τα στοιχεία θα εισάγονται από δικαστικές αρχές, ελεγκτικούς φορείς και υπηρεσίες, μεταξύ των οποίων η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, η Εθνική Αρχή Διαφάνειας και οι εισαγγελικές αρχές. Κάθε υπόθεση θα λαμβάνει μοναδικό κωδικό, ενώ όλα τα δεδομένα που θα τηρούνται θα είναι ανώνυμα. Μέσω του Μητρώου θα παράγονται στατιστικά δεδομένα για καθυστερήσεις, είδη αδικημάτων και αποτελέσματα ελέγχων, ώστε να εντοπίζονται αδυναμίες του συστήματος και να προτείνονται διορθωτικές παρεμβάσεις. Κυβερνητικά στελέχη εκτιμούν ότι ο συνδυασμός ψηφιακών εργαλείων και κεντρικής εποπτείας μπορεί να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα των ελέγχων και να επιταχύνει την απόδοση δικαιοσύνης. Το επόμενο βήμα θα είναι η διασύνδεση των επιμέρους βάσεων δεδομένων και η σταδιακή αυτοματοποίηση της επιλογής υποθέσεων υψηλής προτεραιότητας.