Η ετήσια έκδοση του Economist «Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΟ 2026» – ‘The World Ahead 2026’ αποτελεί έναν από τους πιο έγκυρους οδηγούς πρόβλεψης των παγκόσμιων τάσεων. Στην ελληνική ενότητα της φετινής έκδοσης, κορυφαίοι θεσμικοί παράγοντες, πολιτικοί ηγέτες και αναλυτές καταθέτουν τις εκτιμήσεις τους για την πορεία της χώρας.

Διαβάστε: Συνέδριο Economist: Οι τραπεζικές & χρηματοοικονομικές προοπτικές για Ελλάδα και Ευρώπη, η πράσινη μετάβαση, οι ενεργειακές προοπτικές και οι δυνάμεις που θα διαμορφώσουν το 2026 (Εικόνες & Βίντεο)

Σε μια συγκυρία, όπου η ελληνική οικονομία επιδεικνύει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, τα ερωτήματα που κυριαρχούν αφορούν τη βιωσιμότητα της ανάπτυξης, τη θωράκιση των θεσμών, την ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης των πολιτών και τις γεωπολιτικές ισορροπίες στην περιοχή. Ακολουθούν τα αποσπάσματα: 

Κυριάκος Μητσοτάκης, Πρωθυπουργός της Ελλάδας: Δεν έχουμε φτάσει στο τέλος της διαδρομής

Τρεις προϋποθέσεις για άνοδο του βιοτικού επιπέδου

“Η πατρίδα μας βρίσκεται στις πρώτες θέσεις των πιο ανθεκτικών και αναπτυσσόμενων οικονομιών παγκοσμίως –για τέταρτη συνεχή χρονιά– επαληθεύοντας ότι η ανάπτυξη δεν είναι συγκυριακό φαινόμενο. Ωστόσο, δεν έχουμε φτάσει στο τέλος της διαδρομής.

Είναι απαραίτητο να συνεχιστεί η άνοδος του βιοτικού επιπέδου των Ελληνίδων και των Ελλήνων μέσα από αυξήσεις μισθών και εισοδημάτων που στηρίζονται στην αύξηση της παραγωγικότητας, καθώς και να ενισχυθεί περαιτέρω η ανθεκτικότητα της οικονομίας έναντι εξωτερικών αναταράξεων.

Για να συμβεί αυτό, υπάρχουν τρεις προϋποθέσεις:

-Πρώτη, η διατήρηση της δημοσιονομικής, τραπεζικής και μακροοικονομικής σταθερότητας, την οποία με κόπο και θυσίες κατακτήσαμε.

-Δεύτερη, η συνέχιση μεταρρυθμίσεων οι οποίες αυξάνουν τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας και τις επενδύσεις.

-Και τρίτη, η πολιτική σταθερότητα – ειδικά στο σημερινό ρευστό γεωπολιτικό περιβάλλον.”

mitsotakis-economist

Νίκος Ανδρουλάκης, Πρόεδρος ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής: Κράτος υπέρ του δημοσίου συμφέροντος

Ανάγκη για ισχυρή διάκριση των εξουσιών

“Η χώρα αντιμετωπίζει βαθιά αξιακή και θεσμική κρίση. Το πολιτικό σύστημα, κουρασμένο και εγκλωβισμένο στον πελατειασμό, έχει χάσει την αξιοπιστία του. Η γενικευμένη απογοήτευση της κοινωνίας απειλεί να υπονομεύσει την ποιότητα λειτουργίας της δημοκρατίας.

Η «ευρωπαϊκή κανονικότητα» σημαίνει πάνω από όλα ποιοτική διακυβέρνηση. Χώρες με υψηλή θεσμική ποιότητα απολαμβάνουν αποτελεσματική διακυβέρνηση, διαφάνεια στους θεσμούς και τη δικαιοσύνη, εμπιστοσύνη στο κράτος και στη δημόσια διοίκηση, καθώς και χαμηλά επίπεδα διαφθοράς. Αυτό τους επιτρέπει να στηρίζουν δυναμικές οικονομίες με ισχυρή παραγωγικότητα, δημιουργία εγχώριας προστιθέμενης αξίας και ποιοτικές θέσεις εργασίας.

Στην καρδιά της θεσμικής κρίσης στην πατρίδα μας βρίσκεται η ανάγκη για ηθική στην πολιτική. Για εμάς, δεν είναι απλό σύνθημα, αλλά προϋπόθεση για την ευημερία της κοινωνίας και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών στο κράτος. Το επίδικο μιας νέας διακυβέρνησης στη χώρα είναι η ικανότητα του κράτους να λειτουργεί στα ευρωπαϊκά πρότυπα. Να αποκτήσει λειτουργίες που υπηρετούν τον πολίτη και το δημόσιο συμφέρον, όχι τους εκάστοτε κυβερνώντες.

Εμείς δεσμευόμαστε για ένα κράτος υπέρ του δημοσίου συμφέροντος και όχι λάφυρο στα χέρια της εκάστοτε εκτελεστικής εξουσίας. Τον στόχο αυτόν μπορούμε να τον πετύχουμε με εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις όπως το νέο ΑΣΕΠ, η πλήρης αξιοκρατία στους δημοσίους υπαλλήλους και η ισχυρή διάκριση των εξουσιών.”

androulakis-economist

Κυριάκος Πιερρακάκης, Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών: Πώς θα αυξήσουμε τους μισθούς

Τέσσερα βήματα για ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης

“Το κρίσιμο ερώτημα όμως, και αυτό που αφορά πρωτίστως τους πολίτες, είναι πώς αυτή η ανάπτυξη θα μεταφραστεί σε υψηλότερους μισθούς. Με άλλα λόγια, πώς η οικονομική επίδοση μετατρέπεται σε βελτίωση της καθημερινότητας. Η απάντηση δεν είναι μονοσήμαντη. Αποτελεί ένα συνεκτικό σχέδιο που στηρίζεται σε τέσσερις πυλώνες και μία κεντρική αρχή: Η χώρα πρέπει να επιταχύνει, όχι απλώς να συνεχίσει.

-Το πρώτο βήμα για τη δημιουργία νέου εισοδήματος είναι η εξασφάλιση ενός περιβάλλοντος σταθερότητας. Το 2024 η Ελλάδα ήταν μία από τις έξι χώρες της ΕΕ που παρήγαγε πλεονάσματα, τη στιγμή που πλέον έχουμε την πιο ταχεία αποκλιμάκωση δημοσίου χρέους στην Ευρώπη. Η ανάπτυξη προβλέπεται στο 2,4% για το 2026, με το 0,6% να προέρχεται από τις στοχευμένες παρεμβάσεις που ανακοινώθηκαν στη ΔΕΘ και ενισχύουν το διαθέσιμο εισόδημα των νέων και των οικογενειών.

 -Το δεύτερο στοιχείο έχει να κάνει με το αναπτυξιακό μοντέλο της χώρας. Το μοντέλο που κατέρρευσε το 2008 βασιζόταν στην υπερβολική κατανάλωση και στις χαμηλές εξαγωγές. Σήμερα τα στοιχεία μιλούν από μόνα τους: Οι εξαγωγές από το 20% του ΑΕΠ το 2008 έχουν φτάσει στο 42%. Οι επενδύσεις από το 11% το 2019 προβλέπεται να ανέβουν στο 18% το 2026.

 -Το τρίτο μέρος της στρατηγικής μας, η βελτίωση της παραγωγικότητας, συνιστά το κλειδί για διατηρήσιμες αυξήσεις. Κι αυτό διότι οι μισθοί αυξάνονται όταν αυξάνεται η αξία της εργασίας. Είναι ένα από τα μεγάλα στοιχήματα της δεκαετίας. Το αναγνωρίζουν όλοι οι θεσμικοί φορείς και οι κοινωνικοί εταίροι. Αυτό σημαίνει υιοθέτηση τεχνολογιών όπως η τεχνητή νοημοσύνη, επιχειρήσεις που ενσωματώνουν σύγχρονες πρακτικές, καθώς και κράτος που διευκολύνει αντί να εμποδίζει.

-Τελευταίο –αλλά ίσως το σημαντικότερο– είναι το δημογραφικό και η ανάγκη να στηρίξουμε τους νέους. Είναι αδιαμφισβήτητο ότι η οικονομική ανάπτυξη βρίσκεται σε άμεση συνάρτηση με το μέγεθος του οικονομικά ενεργού πληθυσμού. Γι’ αυτό η μεγάλη φορολογική μεταρρύθμιση για τη μεσαία τάξη και το δημογραφικό ήταν κρίσιμη: για πρώτη φορά αναγνωρίζεται ότι η οικογένεια πρέπει να έχει μικρότερο φορολογικό βάρος.”

arthro-pierrakaki-ston-economist

Γιάννης Στουρνάρας, Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος: Τιμές και αγοραστική δύναμη στην Ελλάδα

Τα εισοδήματα δεν έχουν ανακτήσει τις απώλειες της κρίσης

“Παρά τη βελτίωση, το ονομαστικό διαθέσιμο εισόδημα το 2024 παρέμενε κατά 9,3% χαμηλότερο σε σχέση με το 2009, ενώ σε πραγματικούς όρους η υστέρηση ήταν ακόμη μεγαλύτερη φθάνοντας στο 20,5%. Όμως, το 2009, με «δίδυμα» ελλείμματα (δηλαδή έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης και έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών κοντά στο 15% του ΑΕΠ) τα μεγέθη αυτά δεν ήταν βιώσιμα.

Η διατήρηση των πραγματικών εισοδημάτων σε επίμονα χαμηλό επίπεδο οφείλεται, σε μεγάλο βαθμό, στις απώλειες της περιόδου των προγραμμάτων οικονομικής προσαρμογής αλλά και στις μεταγενέστερες πληθωριστικές πιέσεις. Παρότι τα έσοδα των νοικοκυριών έχουν ενισχυθεί το τελευταίο διάστημα, δεν έχουν ανακτήσει πλήρως τις απώλειες που καταγράφηκαν την περίοδο της κρίσης, με το εισόδημα των αυτοαπασχολουμένων και μέρος των κοινωνικών μεταβιβάσεων να συνεχίζουν να υπολείπονται των προ της κρίσης επιπέδων τους. Ταυτόχρονα, οι συνολικές πληρωμές των νοικοκυριών, ιδίως οι φόροι εισοδήματος και περιουσίας, αυξήθηκαν σημαντικά, περιορίζοντας την άνοδο του διαθέσιμου εισοδήματος. Ως αποτέλεσμα, η αγοραστική δύναμη των ελληνικών νοικοκυριών παραμένει από τις χαμηλότερες στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σημαντικός παράγοντας πίεσης την πιο πρόσφατη περίοδο υπήρξε ο πληθωρισμός. Κύρια αιτία της επιμονής του πληθωρισμού στην Ελλάδα είναι το γεγονός ότι η οικονομία αναπτύσσεται τα τελευταία χρόνια με ρυθμό πάνω από τον δυνητικό, δημιουργώντας θετικό παραγωγικό κενό. Αυτό εξηγεί γιατί ο εγχώριος πληθωρισμός παρέμεινε υψηλότερος από τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ ακόμη και μετά την αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών της ενέργειας και του κόστους μεταφοράς.

Ωστόσο, οι προοπτικές είναι βελτιωμένες. Καθώς οι διεθνείς τιμές της ενέργειας παραμένουν συγκρατημένες, οι εφοδιαστικές αλυσίδες έχουν ομαλοποιηθεί και ο πληθωρισμός των υπηρεσιών αποκλιμακώνεται, αναμένεται περαιτέ ρω επιβράδυνση του πληθωρισμού στην Ελλάδα. Σε αυτό το περιβάλλον, η συνεχιζόμενη άνοδος της απασχόλησης και των μισθών το 2025-26 θα ενισχύσει εκ νέου τα πραγματικά εισοδήματα.”

stournatas-economist

Κίμπερλι Αν Γκίλφοϊλ, Πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ελληνική Δημοκρατία: Είμαι αισιόδοξη για τη σχέση Ελλάδας-ΗΠΑ

Γιατί θα πρέπει να είστε κι εσείς

“Aνυπομονούμε να καλωσορίσουμε επίσημα την Ελλάδα στο Πρόγραμμα Εταιρικής Σχέσης των Πολιτειών μας, να εδραιώσουμε μακροπρόθεσμες σχέσεις με την Εθνοφρουρά των ΗΠΑ και να αναπτύξουμε τις δυνατότητες των ενόπλων δυνάμεων και των δύο χωρών μας. Όμως, η εθνική ασφάλεια δεν περιορίζεται στη στρατιωτική ισχύ.

Η οικονομική ασφάλεια είναι επίσης εθνική ασφάλεια – και η ενέργεια βρίσκεται στον πυρήνα της. Το αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) μετασχηματίζει τον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης και η Ελλάδα βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της μετάβασης. Έχουμε σημειώσει εντυπωσιακή πρόοδο στην προώθηση του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου, που συνδέει την Ελλάδα προς βορρά μέσω Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Μολδαβίας και Ουκρανίας, και στη διασφάλιση της ύπαρξης κρίσιμων στρατηγικών υποδομών –όπως η Πλωτή Μονάδα Αποθήκευσης και Επαναεριοποίησης στην Αλεξανδρούπολη– ώστε να παρέχεται περισσότερο αμερικανικό LNG στην περιοχή από ποτέ.

Ο Κάθετος Διάδρομος έχει τη δυνατότητα να συνεισφέρει περίπου 2 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως σε νέες πωλήσεις για Αμερικανούς προμηθευτές φυσικού αερίου προς την Ευρώπη μέσω των ελληνικών τερματικών LNG. Αυτό θα αποτελέσει μια κρίσιμη εναλλακτική στο ρωσικό αέριο, το οποίο διατίθεται σε τεχνητά χαμηλές τιμές για να διατηρείται η ευρωπαϊκή εξάρτηση. Είμαι βέβαιη ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να αναδεικνύεται σε κόμβο διαφοροποιημένης και αξιόπιστης ενέργειας, που θα τροφοδοτεί σπίτια, επιχειρήσεις, καθώς και την τεχνολογική πρόοδο στη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη.

Ο στόχος του προέδρου Τραμπ για την επέκταση των πολιτικών, εμπορικών και πολιτιστικών δεσμών δεν είναι απλώς πολιτική – είναι ένα σχέδιο για διαρκή σταθερότητα και κοινή ευημερία. Το μέλλον της συμμαχίας μας είναι εξαιρετικά λαμπρό και αναμένεται να λάμψει ακόμη περισσότερο το 2026.”

gkilfoil-economist-energeia

Joan Hoey, Εditor of the Democracy Index, Europe consultant, Economist Intelligence: Τρίτη θητεία της Νέας Δημοκρατίας;

Είναι πιθανό, παρά την κόπωση της κοινής γνώμης

“Παρότι είναι δυσαρεστημένοι με την κυβέρνηση, οι πολίτες δεν έχουν μέχρι στιγμής πειστεί από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, τα οποία έχουν αποτύχει να αναπτύξουν μια πειστική εναλλακτική ατζέντα πολιτικής. Αυτό είναι απίθανο να αλλάξει το 2026. Η βασική άγνωστη παράμετρος είναι κατά πόσον ένα αουτσάιντερ όπως η κ. Καρυστιανού θα κατόρθωνε να συγκεντρώσει αρκετή υποστήριξη για να προωθήσει το κόμμα της στη δεύτερη θέση.

Πολλοί ψηφοφόροι παραμένουν δυσαρεστημένοι με την οικονομία, τις υψηλές τιμές και τα πρόσφατα σκάνδαλα διαφθοράς. Παρ’ όλα αυτά, οι Έλληνες φοβούνται μια επιστροφή στο οικονομικό χάος και την κοινωνική αναταραχή των χρόνων της κρίσης (2009-2018). Έχουν περισσότερη εμπιστοσύνη στη ΝΔ να διαχειριστεί την οικονομία από ό,τι στην αντιπολίτευση: το 27% επιλέγει τον κ. Μητσοτάκη ως το καταλληλότερο πρόσωπο για πρωθυπουργό, έναντι μόλις 8% για τον κ. Ανδρουλάκη, σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση της ALCO. Ο κ. Τσίπρας ίσως είναι πιο χαρισματικός ως ηγέτης από τον κ. Ανδρουλάκη, αλλά οι ψηφοφόροι πιθανώς θα είναι σκεπτικοί ως προς την υποστήριξη ενός νέου κόμματος του κ. Τσίπρα δεδομένου του ιστορικού του στην εξουσία.

Η μάχη για την καρδιά και το μυαλό των ψηφοφόρων θα ξεκινήσει στα σοβαρά το 2026. Στην ομιλία του στη Θεσσαλονίκη, ο κ. Μητσοτάκης θα παρουσιάσει μια δέσμη μέτρων που θα προσφέρουν χειροπιαστά οφέλη για τους ψηφοφόρους καθώς η Ελλάδα θα ετοιμάζεται να πάει στις κάλπες. Η ΝΔ πιθανώς θα κερδίσει μια τρίτη συνεχόμενη θητεία, παρότι αντιμετωπίζει την κόπωση της κοινής γνώμης έναντι των κυβερνώντων. Θα προσπαθήσει να σχηματίσει κυβέρνηση πλειοψηφίας αντί να πάει σε συνασπισμό. Αν αποτύχει να το κάνει με την πρώτη προσπάθεια, ενδέχεται να διεξαχθούν δεύτερες εκλογές."