Τα νέα της περασµένης εβδοµάδας από την Ουάσινγκτον είναι θετικά σε πρώτη ανάγνωση για τον Κάθετο ∆ιάδροµο - µε τη σειρά µακροχρόνιων συµφωνιών που υπέγραψε η Atlantic SEE LNG Trade µε κράτη και κρατικούς φορείς από Ουκρανία, Βουλγαρία, Αλβανία και Βοσνία-Ερζεγοβίνη για την προµήθεια αµερικανικού LΝG. Πρόκειται για συµφωνίες διάρκειας σχεδόν 25 ετών που ασφαλώς ενισχύουν τα οικονοµικά συµφέροντα των εταιρειών οι οποίες συµµετέχουν στην κοινοπραξία (δηλαδή του οµίλου AKTOR και της ∆ΕΠΑ Εµπορίας), αλλά και τον γεωπολιτικό χαρακτήρα του εγχειρήµατος.

Διαβάστε: Οι συμφωνίες για τον Κάθετο Διάδρομο, η εισβολή των "Αλβανών", ο πρωταγωνιστικός ρόλος των Τούρκων στο παιχνίδι και η επαγρύπνηση που απαιτείται...

Ψιλά γράμματα

Πλην όµως, επειδή -ως γνωστόν- συχνά ο διάβολος κρύβεται στις λεπτοµέρειες, οι πληροφορίες κάνουν λόγο για κάποια «ψιλά γράµµατα» που εγείρουν προβληµατισµό, ιδίως όσον αφορά την απαίτηση της Αλβανίας για κατασκευή πλωτού τερµατικού Αποθήκευσης και Αεριοποίησης LNG (FSRU) στο έδαφός της που φέρεται να έχει τεθεί ως όρος στη συµφωνία προµήθειας LNG της Atlantic SEE LNG Trade µε τη γειτονική χώρα.

Και τούτο, διότι -όπως σηµειώνουν πηγές µε άριστη γνώση των τεκταινόµενων- µε δεδοµένο ότι η κατανάλωση αερίου στην Αλβανία είναι ελάχιστη και σε καµία περίπτωση δεν δικαιολογεί ένα FSRU µε δυναµικότητα 4,5-5 δισ. κυβικά µέτρα αερίου (bcm) τον χρόνο, εγείρεται το ερώτηµα: τι ακριβώς το θέλει το τερµατικό αυτό η Αλβανία; Και περαιτέρω, µε ποιον αγωγό φυσικού αερίου θα το συνδέσει και για ποιον σκοπό; 

Αυτήν τη στιγµή, ο µοναδικός αγωγός φυσικού αερίου που διέρχεται από την Αλβανία είναι ο ∆ιαδριατικός Αγωγός ΤΑP που µεταφέρει αζερικό αέριο, για το οποίο υπάρχουν υποψίες ότι µπορεί στην πορεία του από τη Λεκάνη της Κασπίας στην Ευρώπη µέσω Τουρκίας -και του Νοτίου ∆ιαδρόµου Αερίου- να αναµειγνύεται µε ρωσικό αέριο. Με τον αγωγό αυτό, «κουµπώνει» ένα άλλο project για αγωγό φυσικού αερίου που είναι ευθέως ανταγωνιστικό προς τον Κάθετο ∆ιάδροµο, ο αγωγός Ιονίου - Αδριατικής (ΙonianAdriatic Pipeline - IAP) µε µεταφορική ικανότητα έως 5 δισ. κυβικά µέτρα/έτος που σχεδιάζεται να ξεκινά από το Fier (όπου υπάρχει σηµείο εξόδου του TAP) και να κατευθύνεται βόρεια µέσω Μαυροβουνίου και Βοσνίας-Ερζεγοβίνης έως την Κροατία.

Εποµένως, εύλογα θα µπορούσε να εικάσει κανείς ότι το εν λόγω FSRU θα µπορούσε να χρηµατοδοτηθεί από τους Αµερικανούς στο πλαίσιο µιας εναλλακτικής του ελληνικού Κάθετου ∆ιαδρόµου προς τα Βόρεια. Στην όλη εξίσωση θα πρέπει να ληφθεί υπόψη και το ότι η Αλβανία δεν δεσµεύεται από τους περιορισµούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κάτι που σίγουρα κάνει πιο εύκολα τα πράγµατα µε τη διοίκηση στην άλλη όχθη του Ατλαντικού.

Mega-deals της Άγκυρας

Την ίδια στιγµή, πρωταγωνιστικό ρόλο στο «παιχνίδι» της κάλυψης των ενεργειακών αναγκών της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης διεκδικούν και οι Τούρκοι, µε «όπλο» τα πέντε τερµατικά LNG που ήδη διαθέτουν και τις µακροχρόνιες συµφωνίες για προµήθεια LNG που έχουν υπογράψει, όπως αυτή της κρατικής εταιρείας Botas µε τη βουλγαρική Bulgargaz ήδη από το 2023 και αυτές µε τη Shell, την ExxonMobil και την Total Energies που ακολούθησαν.

Το συµπέρασµα είναι ένα: τίποτε δεν είναι και δεν πρέπει να θεωρείται δεδοµένο µε τη σηµερινή κυβέρνηση στην Ουάσινγκτον και απαιτείται διαρκής προσπάθεια και επαγρύπνηση για να προστατευθεί και να ενισχυθεί το όποιο ενεργειακό κεκτηµένο που κάθε άλλο παρά εγγυηµένο είναι. Και όσο εδώ κάποιοι διστάζουν να υπογράψουν µακροχρόνιες συµφωνίες σκεπτόµενοι το υψηλότερο κόστος (σε σχέση µε τις κατ’ επίφασιν «εναλλακτικές» που έχουν ηµεροµηνία λήξης, όπως το ρωσικό αέριο), χωρίς να λαµβάνουν υπόψη το premium που εµπεριέχει η ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασµού, η Ελλάδα κινδυνεύει να µείνει πίσω στο παιχνίδι της ενεργειακής κυριαρχίας στην Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη και να χάσει το πλεονέκτηµα από τους Αλβανούς, τους Τούρκους ή και τους δύο µαζί. Σίγουρα όχι το επιθυµητό σενάριο…

Δημοσιεύτηκε στην Απογευματινή