Με το βλέμμα στραμμένο στις διεθνείς αγορές ενέργειας και τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, η κυβέρνηση επεξεργάζεται εναλλακτικά σενάρια στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων σε περίπτωση παρατεταμένης ανάφλεξης. Στο επίκεντρο βρίσκεται η πορεία της τιμής του Brent, η οποία, εάν διατηρηθεί πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι για σημαντικό χρονικό διάστημα, θα πυροδοτήσει νέο κύμα ακρίβειας στην ελληνική οικονομία.

Διαβάστε: Οι 3 άξονες της στρατηγικής της Αθήνας για τη Μέση Ανατολή: Τι θα πουν Μητσοτάκης - Γεραπετρίτης σε πολιτικούς αρχηγούς και Εθνικό Συμβούλιο Εξωτερικής Πολιτικής για Belharra, F-16 στην Κύπρο και σχέδιο επαναπατρισμού

Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, στο τραπέζι βρίσκονται στοχευμένα μέτρα, τα οποία θα ενεργοποιηθούν μόνο εφόσον η κρίση λάβει μόνιμα χαρακτηριστικά και μεταφερθεί στις τελικές τιμές καυσίμων και ηλεκτρικής ενέργειας. Στόχος είναι να αποφευχθεί ένα νέο πληθωριστικό σοκ, που θα διαβρώσει το διαθέσιμο εισόδημα και θα ανατρέψει τις προβλέψεις του Προϋπολογισμού.


Fuel Pass ξανά στο προσκήνιο

Το πρώτο εργαλείο που εξετάζεται είναι η επαναφορά ενός τύπου Fuel Pass, δηλαδή επιδότησης καυσίμων με εισοδηματικά κριτήρια. Το μοντέλο θα είναι πιο στοχευμένο σε σχέση με το παρελθόν, προκειμένου να περιοριστεί το δημοσιονομικό κόστος και να κατευθυνθεί η ενίσχυση κυρίως σε χαμηλά εισοδήματα, επαγγελματίες οδηγούς και κατοίκους απομακρυσμένων περιοχών. Η εμπειρία των προηγούμενων ετών έδειξε ότι τέτοιου είδους παρεμβάσεις μπορούν να συγκρατήσουν μέρος της πίεσης, χωρίς όμως να εξαλείφουν πλήρως τις αυξήσεις στην αντλία, εφόσον η διεθνής τιμή του πετρελαίου παραμένει υψηλή.


Νέες επιδοτήσεις στο ρεύμα

Παράλληλα, στο οικονομικό επιτελείο εξετάζουν το ενδεχόμενο επαναφοράς επιδοτήσεων στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας, σε περίπτωση που η άνοδος του πετρελαίου συμπαρασύρει και τις τιμές χονδρικής στο ρεύμα. Το σενάριο προβλέπει μηχανισμό αυτόματης παρέμβασης με κρατική επιδότηση ανά κιλοβατώρα προκειμένου να απορροφάται μέρος της αύξησης. Η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από τις διεθνείς αγορές σημαίνει ότι οποιαδήποτε διαταραχή στη Μέση Ανατολή μεταφέρεται γρήγορα στις τιμές φυσικού αερίου και ηλεκτρισμού. Ήδη οι τιμές στα ολλανδικά Συμβόλαια Μελλοντικής Εκπλήρωσης Φυσικού Αερίου εκτινάχθηκαν τη Δευτέρα στα 43,6 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Το θέμα, πάντως, της ενέργειας θα είναι βασικό στο Eurogroup της προσεχούς Δευτέρας.


"Επιταγή ακρίβειας" για τα ευάλωτα νοικοκυριά

Τελευταίο μέτρο θα αποτελέσει το ενδεχόμενο χορήγησης νέας «επιταγής ακρίβειας» σε χαμηλοσυνταξιούχους και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, εφόσον αυξηθεί ο πληθωρισμός και υπάρξει νέο κύμα ανατιμήσεων που θα επηρεάσει τις τιμές σε βασικά αγαθά και τρόφιμα.

Στελέχη του υπουργείου Οικονομικών επισημαίνουν ότι η ενεργοποίηση τέτοιων παρεμβάσεων θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια και την ένταση της κρίσης, αλλά και από τα δημοσιονομικά περιθώρια. Προτεραιότητα παραμένει η διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας και της αναπτυξιακής τροχιάς της οικονομίας.
Για την ώρα, το μήνυμα από το οικονομικό επιτελείο είναι ότι δεν υπάρχει λόγος πανικού, καθώς, όπως τονίζουν αρμόδια στελέχη, «βρισκόμαστε ακόμη σε απόσταση από ένα τέτοιο ενδεχόμενο και από την ανάγκη λήψης νέων παρεμβάσεων».

Από την άλλη, τα σενάρια είναι έτοιμα και οι μηχανισμοί παρέμβασης σχεδιασμένοι, σε περίπτωση που η πολεμική σύρραξη στο Ιράν λάβει ανεξέλεγκτες διαστάσεις, προκαλώντας μία νέα ενεργειακή κρίση, όπως συνέβη το 2022 με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Το κόστος των μέτρων που ενεργοποιήθηκαν τότε από την κυβέρνηση (Fuel Pass, Market Pass και νέες επιδοτήσεις στο ρεύμα) ξεπέρασε τα 850 εκατ. ευρώ.