Η ελληνική ναυτιλιακή κοινότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα πρωτοφανές συνδυασμό προκλήσεων που απαιτούν άμεση προσαρμογή και στρατηγικό σχεδιασμό. Από τις γεωπολιτικές εντάσεις στον Αραβικό Κόλπο μέχρι την επιτάχυνση της ψηφιακής μετάβασης, οι ναυτιλιακοί ηγέτες καλούνται να διαχειριστούν ένα πολυσύνθετο περιβάλλον. Σε συζήτηση που φιλοξένησε το The Economist Shipping Summit, κορυφαία στελέχη του κλάδου μοιράστηκαν τις απόψεις τους για το παρόν και το μέλλον της ναυτιλίας.

Διαβάστε: Τhe Economist Shipping Summit: Τα μηνύματα για Ορμούζ και ενεργειακή μετάβαση - Τι είπαν Κικίλιας, Τζιτζικώστας, Φαφαλιός και Alasdair Ross


Gaby Bornheim, Πρόεδρος της Γερμανικής Ένωσης Πλοιοκτητών και Διευθύνουσα Σύμβουλος της Peter Döhle Schiffahrts-KG

Οι Ευρωπαίοι πλοιοκτήτες έχουμε πολλούς αγώνες να δώσουμε, επεσήμανε η πρόεδρος της Γερμανικής Ένωσης Πλοιοκτητών και Διευθύνουσα Σύμβουλος της Peter Döhle Schiffahrts-KG Gaby Bornheim, ενώ σημείωσε ότι η παγκόσμια ναυτιλία πολιτικοποιείται και αυτό είναι πρόβλημα. Μίλησε για την ανάγκη επαναπροσδιορισμού πολλών παραμέτρων της παγκόσμιας ναυτιλίας, κάτι που σημαίνει και αύξηση του κόστους. Τάχθηκε κατά του προστατευτισμού σημειώνοντας ότι για το καλό όλων –και ιδίως των καταναλωτών– η ναυτιλία πρέπει να παραμείνει παγκόσμια, να μην περιφερειοποιηθεί. Τέλος, τόνισε την ανάγκη να έρθουν στο επίκεντρο οι ίδιοι οι ναυτικοί, οι εργαζόμενοι του τομέα, και να παρασχθεί υποστήριξη στους ναυτικούς που βρίσκονται σε εμπόλεμες ζώνες.

Christian Johnsen, Γενικός Νομικός Σύμβουλος του Coast Guard Foundation, πρώην Πρόεδρος του USA Maritime

Δεδομένης της πολιτικής America First, υπάρχει μια επιθετική προσέγγιση όσον αφορά την ανοικοδόμηση την αμερικανικής ναυτιλιακής και ναυπηγικής βιομηχανίας, σύμφωνα με τον γενικό νομικό σύμβουλο του Coast Guard Foundation και πρώην πρόεδρο του USA Maritime R. Christian Johnsen. Πρόσθεσε ότι το κίνητρο για αυτό είναι η Κίνα, εξηγώντας ότι το μέγεθος του εμπορικού στόλου και της ναυπηγικής βιομηχανίας της Κίνας είναι μεγάλη πρόκληση για την Αμερική και για αυτό είναι προτεραιότητα εθνικής σημασίας να ανοικοδομηθεί η ναυτική βιομηχανική βάση της Αμερικής. Όπως είπε, μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο υπήρχαν 2.500 πλοία με αμερικανική σημαία, ενώ τώρα είναι λιγότερα από 100, και υπήρχαν περισσότερα από 70 ναυπηγεία στις ΗΠΑ, ενώ τώρα υπάρχουν μόνο 8 που μπορούν να χτίσουν ποντοπόρα πλοία. Αντίθετα, συνέχισε, σήμερα η Κίνα διαθέτει 6.700 εμπορικά πλοία και περισσότερα από 150 ναυπηγεία, που χτίζουν ετησίως 1.700-1.750 εμπορικά πλοία. Ο κ. Johnsen αναφέρθηκε σε ολοκληρωμένο πρόγραμμα του προέδρου Τραμπ προκειμένου να φτάσουν οι ΗΠΑ στη ναυπήγηση 250 πλοίων σε αμερικανικά ναυπηγεία μέσα σε 5 χρόνια και σημείωσε ότι θα δοθούν επιχορηγήσεις για αυτόν τον σκοπό, ενώ θα υπάρξει προτιμησιακό καθεστώς για εισαγωγές στις ΗΠΑ με αμερικανικά πλοία, ίσως και δασμοί εις βάρος πλοίων με άλλες σημαίες. Τέλος, τόνισε ότι λόγω του φόβου της Κίνας στην πολιτική για την ανάκτηση της θαλάσσιας ισχύος της Αμερικής υπάρχει διακομματική συναίνεση.

Robert Lawrence, Καθηγητής Διεθνούς Εμπορίου και Επενδύσεων (Έδρα Williams), John F. Kennedy School of Government at Harvard University

Βαθιές δομικές αλλαγές πραγματοποιούνται στην παγκόσμια ναυτιλία, τόνισε ο καθηγητής Διεθνούς Εμπορίου και Επενδύσεων (Έδρα Williams) από το John F. Kennedy School of Government του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ Robert Lawrence. Επεσήμανε ότι οι αμερικανικοί δασμοί είναι σύμπτωμα της θεμελιώδους επαναπροσέγγισης της παγκόσμιας τάξης από τις ΗΠΑ, εξηγώντας πως από το 2015 η Αμερική έχει αλλάξει ριζικά τη μέχρι τότε άποψή της ότι το πολυμερές εμπόριο λειτουργούσε υπέρ της. Σχολίασε ότι οι δασμοί του προέδρου Τραμπ δεν είναι απλώς υψηλοί, αλλά είναι και ιδιαίτερα ασταθείς, κάτι που σημαίνει μεγάλη αβεβαιότητα για τη ναυτιλία. Προκειμένου να επιτευχθεί αποφυγή δασμών, σημείωσε, υπάρχει ζήτηση που υπερβαίνει τη χωρητικότητα των λιμένων, με αποτέλεσμα να ανεβαίνουν και οι τιμές. Μια άλλη δομική αλλαγή στην οποία έδωσε έμφαση ο Robert Lawrence είναι η αναδρομολόγηση, εξηγώντας πώς τρίτες χώρες αναδρομολογούν προϊόντα μεταξύ Κίνας και Αμερικής. Τέλος, αναφέρθηκε στις επιπτώσεις της αύξησης των φορολογικών συντελεστών κυρίως όσον αφορά εμπορεύματα από την Κίνα καθώς και στις επιπτώσεις των πολεμικών κρίσεων.

Δωροθέα Ιωάννου, Διευθύνουσα Σύμβουλος, American P&I Club

Για ακραία αστάθεια τα δύο τελευταία χρόνια μίλησε η διευθύνουσα σύμβουλος του American P&I Club Δωροθέα Ιωάννου, σημειώνοντας ότι δεν μιλάμε απλώς για αστάθεια αλλά για δομικές αλλαγές στη ναυτιλιακή βιομηχανία. Μίλησε για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή την τελευταία εβδομάδα, που οδήγησαν στο πλήρες σταμάτημα του εμπορίου στην περιοχή, σχολιάζοντας ότι η κρίση εμπλέκει περισσότερες χώρες σε στρατιωτική δράση από ό,τι οποιαδήποτε άλλη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αναφέρθηκε συνοπτικά στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η ναυτιλία, όπως γεωπολιτικές, ασφαλείας, τεχνολογικές, βιομηχανικής πολιτικής, ρυθμιστικές καθώς και προκλήσεις σχετικές με τη διατάραξη της εφοδιαστικής αλυσίδας και την έλλειψη εργατικού δυναμικού.

Matthew Lodge, Πρέσβης του Ηνωμένου Βασιλείου στην Ελλάδα

Η ασφάλεια στη θάλασσα έχει επανέλθει δυναμικά στο επίκεντρο της διεθνούς συζήτησης, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις επηρεάζουν όλο και περισσότερο τις θαλάσσιες μεταφορές και το παγκόσμιο εμπόριο, υπογράμμισε ο πρέσβης του Ηνωμένου Βασιλείου στην Ελλάδα Matthew Lodge παρουσιάζοντας τη βρετανική οπτική για τις εξελίξεις στη ναυτιλία. Επίσης, αναφέρθηκε στις γεωπολιτικές εξελίξεις των τελευταίων ετών. Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, σημείωσε, έφερε άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις στη ναυτιλία, από τις ανατροπές στις εξαγωγές σιτηρών έως το κλείσιμο των Δαρδανελίων, δείχνοντας ότι ακόμη και συγκρούσεις στην ξηρά μπορούν να επηρεάσουν βαθιά το θαλάσσιο εμπόριο. Την ίδια περίοδο, πρόσθεσε, ενισχύθηκε η στρατηγική συνειδητοποίηση ότι η εξάρτηση από το ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο έπρεπε να μειωθεί, ενώ οι κυρώσεις χρησιμοποιήθηκαν ως εργαλείο πίεσης προς το Κρεμλίνο. Στο ίδιο πλαίσιο, αναφέρθηκε και στο φαινόμενο του λεγόμενου «σκιώδους στόλου».

Ο πρέσβης του Ηνωμένου Βασιλείου στάθηκε στις επιπτώσεις της σύγκρουσης στη Γάζα και στις επιθέσεις των Χούθι στην Υεμένη που επηρέασαν τη ναυσιπλοΐα, ενώ σημείωσε ότι μετά την πρόσφατη επίθεση στο Ιράν παρατηρούνται νέες μεταβολές στις θαλάσσιες μεταφορές, χωρίς να είναι σαφές πόσο θα διαρκέσει η αναστάτωση ή αν οι συγκρούσεις θα περιοριστούν τοπικά. Τόνισε ότι οι κίνδυνοι για τους ναυτικούς αυξάνονται, καθώς η ρωσοουκρανική σύγκρουση έχει επεκταθεί και στη θάλασσα, ενώ υπενθύμισε ότι πρόσφατα ιρανικό πλοίο βυθίστηκε στη Σρι Λάνκα. Αναφέρθηκε ακόμη στις εμπορικές εντάσεις και στα προστατευτικά μέτρα των ΗΠΑ, σημειώνοντας ότι τα εμπορικά εμπόδια και οι δασμοί ανακοινώνονται, αναθεωρούνται και επανέρχονται, δημιουργώντας ένα περιβάλλον αβεβαιότητας. Επικαλούμενος τον Θουκυδίδη, ο Matthew Lodge σημείωσε ότι «ο πόλεμος δεν είναι θέμα όπλων, αλλά χρημάτων που καθιστούν χρήσιμα τα όπλα». Υπογράμμισε ότι «δεν είναι ρεαλιστικό να θεωρείται πως τα συμφέροντα της ναυτιλίας και του εμπορίου δεν θα χρησιμοποιηθούν για πολιτικούς σκοπούς». Καταλήγοντας, τόνισε ότι οι προκλήσεις είναι αλληλένδετες και ότι η παγκόσμια ναυτιλία χρειάζεται στενή συνεργασία με τις κυβερνήσεις, «καθώς δεν υπάρχει περιθώριο να μην υπάρξει συντονισμένη δράση».

Ιωάννης Παυλόπουλος, πρώην Αντιναύαρχος, Επίτιμος Αρχηγός Στόλου (Πολεμικό Ναυτικό Ελλάδας), πρόεδρος της SEA GUARDIAN

Η διεθνής κοινότητα απέτυχε τις τελευταίες δεκαετίες να δώσει λύσεις σε σειρά προβλημάτων και το διεθνές σύστημα βρίσκεται πλέον σε φάση μετάβασης, υποστήριξε ο πρώην αντιναύαρχος, επίτιμος Αρχηγός Στόλου (Πολεμικό Ναυτικό Ελλάδας) και πρόεδρος της SEA GUARDIAN Ιωάννης Παυλόπουλος, επισημαίνοντας ότι από το 1990 και μετά ζητήματα όπως «η Μέση Ανατολή, η Κύπρος και άλλα» παραμένουν άλυτα. Όπως ανέφερε, πολλοί διεθνείς οργανισμοί κατέληξαν να λειτουργούν περισσότερο γραφειοκρατικά και «να μην εξυπηρετούν όπως πρέπει τους λαούς που τους δημιούργησαν». Στο περιβάλλον αυτό, τόνισε ότι η ναυτιλιακή κοινότητα πρέπει να βρίσκεται σε αυξημένη ετοιμότητα. «Να είμαστε προετοιμασμένοι για δύσκολο καιρό στη θάλασσα», σημείωσε, διευκρινίζοντας ότι η εγρήγορση αφορά τόσο τη θάλασσα όσο και τη στεριά, «από τα funds μέχρι τα γραφεία». Αναφερόμενος στις εξελίξεις γύρω από το Ιράν, υποστήριξε ότι παρατηρείται «δραστική μείωση» στα αποθέματα βαλλιστικών πυραύλων και drones της Τεχεράνης, γεγονός που κατά την εκτίμησή του σημαίνει ότι «δεν έχει τη δυνατότητα μακρού πολέμου». Εκτίμησε ότι ενδέχεται να εμφανιστούν «χερσαίες δυνάμεις σύντομα», ενώ σημείωσε ότι «το κουρδικό στοιχείο» μπορεί να παρέμβει στις εξελίξεις. Παράλληλα, ο κ. Παυλόπουλος εξέφρασε την εκτίμηση ότι «η ενέργεια του Ιράν θα εξέρχεται στην Ερυθρά Θάλασσα». Τέλος, δήλωσε αισιόδοξος ότι οι εξελίξεις ενδέχεται να οδηγήσουν «σε λύσεις που θα επαναπροσδιορίσουν το παγκόσμιο σύστημα».

Αθανάσιος Πλατιάς, Καθηγητής Στρατηγικής του Πανεπιστημίου Πειραιώς, Πρόεδρος του Συμβουλίου Διεθνών Σχέσεων

Η ναυτιλία και η γεωπολιτική «ιστορικά πάνε χέρι-χέρι», καθώς οι μεγάλες στρατηγικές αντιπαραθέσεις επηρεάζουν άμεσα το θαλάσσιο εμπόριο, είπε ο καθηγητής Στρατηγικής του Πανεπιστημίου Πειραιώς και πρόεδρος του Συμβουλίου Διεθνών Σχέσεων Αθανάσιος Πλατιάς, σημειώνοντας ότι η σημερινή συζήτηση επικεντρώνεται κυρίως στους κινδύνους, αλλά «τα ρίσκα συνδυάζονται με τις ευκαιρίες». Όπως ανέφερε, η άνοδος της Κίνας έχει επιφέρει βαθιές αλλαγές στο διεθνές σύστημα, καθώς η χώρα «έχει ξεπεράσει τις ΗΠΑ σε αγοραστική δύναμη». Ο ανταγωνισμός μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων, όπως είπε, είναι πολιτικός αλλά κυρίως «οικονομικός πόλεμος». «Στον ψυχρό πόλεμο ο ανταγωνισμός ήταν στη γη, τώρα είναι στη θάλασσα», σημείωσε, προσθέτοντας ότι «όλοι οι ανταγωνισμοί πλέον πραγματοποιούνται στη θάλασσα». Ο κ. Πλατιάς επεσήμανε ότι οι παγκόσμιες οικονομίες είναι στενά συνδεδεμένες, γεγονός που σημαίνει ότι μια διαταραχή σε κρίσιμα περάσματα μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπτώσεις. «Εύκολα προκαλείται μια ανατροπή στο εμπόριο», ανέφερε, φέρνοντας ως παραδείγματα «τα στενά του Ορμούζ» ή «τα περάσματα της Μαλάκκας». Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην «οπλοποίηση της ναυτιλίας». Όπως εξήγησε, κράτη όπως «η Ρωσία και το Ιράν» χρησιμοποιούν τεχνολογία, βαλλιστικούς πυραύλους και drones για να πλήξουν λιμένες και θαλάσσιες υποδομές, δημιουργώντας ένα περιβάλλον όπου συνυπάρχουν κίνδυνοι και ευκαιρίες.

Ιωάννης Κοτζιάς, Πρόεδρος του Συνδέσμου Μεσιτών Ναυτιλιακών Συμβάσεων (HSA) και συνιδρυτής της Xclusiv Shipbrokers

Η θαλάσσια ασφάλεια διαμορφώνει ένα περιβάλλον γεμάτο προκλήσεις αλλά και ευκαιρίες για τη ναυτιλία, ανέφερε ο πρόεδρος του Συνδέσμου Μεσιτών Ναυτιλιακών Συμβάσεων (HSA) και συνιδρυτής της Xclusiv Shipbrokers Ιωάννης Κοτζιάς, επισημαίνοντας ότι ο κλάδος κινείται πλέον «σε αχαρτογράφητα ύδατα». Όπως είπε, «14 κράτη δέχονται επίθεση», ενώ περιστατικά όπως «μια τορπίλη να βυθίζει ένα πλοίο» δείχνουν τη σοβαρότητα της κατάστασης. Την ίδια στιγμή, οι εξελίξεις αυτές έχουν οδηγήσει σε αύξηση των ναύλων και των κομίστρων. «Υπάρχουν δυσκολίες αλλά και ευκαιρίες», σημείωσε, τονίζοντας ότι ο κλάδος καλείται να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες. Υποστήριξε ότι «η μείωση του οπλοστασίου του Ιράν» αποτελεί στοιχείο στο οποίο ποντάρουν «Ισραήλ και ΗΠΑ». Παράλληλα, ο κ. Κοτζιάς επισήμανε ότι οι αλλαγές στο εμπόριο δημιουργούν απρόσμενες εξελίξεις, φέρνοντας ως παράδειγμα τη μεταφορά πετρελαίου από τη Βενεζουέλα. «Θα πιστεύατε ότι το αργό από τη Βενεζουέλα θα πήγαινε στο Ισραήλ;» διερωτήθηκε, προσθέτοντας ότι αυτή είναι πλέον «μια πραγματικότητα» που πρέπει να αναγνωριστεί. Καταλήγοντας, υπογράμμισε ότι «πλοηγούμαστε σε διαφορετικό περιβάλλον» και ότι η Ελλάδα διαθέτει «καλές γέφυρες με τους συμμάχους της».

Μάνος Λορέντζος, αντιπρόεδρος, Ελληνοβρετανικό Εμπορικό Επιμελητήριο, Διευθύνων Σύμβουλος, Seascope Hellas

Η ασφάλεια έχει επανέλθει ως βασική προϋπόθεση για τη λειτουργία της ναυτιλίας σε ένα περιβάλλον όπου οι κίνδυνοι συγκλίνουν και εντείνονται, σχολίασε ο αντιπρόεδρος του Ελληνοβρετανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου και διευθύνων σύμβουλος της Seascope Hellas Μάνος Λορέντζος. Όπως ανέφερε, παραμένει κρίσιμο το ζήτημα της προστασίας των θαλάσσιων μεταφορών, ενώ τόνισε ότι πριν από τις τελευταίες εξελίξεις υπήρχε μια σχετική «κανονικοποίηση της θαλάσσιας επιχειρηματικότητας». Σήμερα όμως η εικόνα έχει αλλάξει. «Δεν υπάρχουν πλέον προσωρινές ανωμαλίες», σημείωσε, εξηγώντας ότι πλέον υπάρχει «σύγκλιση των κινδύνων». Παράλληλα υπογράμμισε ότι «τα ασφάλιστρα πολέμου έχουν αυξηθεί» και ότι ο κλάδος είναι πιο ευάλωτος εξαιτίας των κυβερνοεπιθέσεων. Όπως είπε ο κ. Λορέντζος, το βασικό ερώτημα είναι «πώς μπορούμε να διαχειριστούμε τους πολέμους σε κρίσιμα σημεία για τη ναυτιλία και πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τις κυβερνοεπιθέσεις». Σύμφωνα με τον ίδιο, το πρόβλημα έχει πλέον «συστημικό χαρακτήρα, καθώς η ναυτιλία καλείται να αναλάβει μεγάλους κινδύνους χωρίς να υπάρχει προβλεψιμότητα».

Πάνος Ξενοκώστας, Ιδρυτής και Πρόεδρος, ONEX Shipyards & Technologies Group, Πρόεδρος ΔΣ, Ένωση Ελληνικών Ναυπηγείων

«Στην Ελευσίνα αναδιαρθρώσαμε μισό δις ευρώ χρέη, πετυχαίνοντας την αναγέννηση ενός νεκρού ναυπηγείου», τόνισε ο ιδρυτής και πρόεδρος της ONEX Shipyards & Technologies Group και πρόεδρος της Ένωσης Ελληνικών Ναυπηγείων Πάνος Ξενοκώστας, ο οποίος στάθηκε στη σημασία της συμμετοχής του αμερικανικού επενδυτικού ταμείου στην ανάπτυξη της υποδομής. Σε συνομιλία με τον διυθύνοντα σύμβουλο της Franman και πρόεδρο του The International Propeller Club, Port of Piraeus Κωστή Φραγκούλη και τον Alasdair Ross, ο κ. Ξενοκώστας αναφέρθηκε σε εξελίξεις όπως η έναρξη της γραμμής παραγωγής των ελληνικών ρυμουλκών και επεσήμανε ευρύτερα τη στρατηγική σημασία των ναυπηγείων διεθνώς. «Στην Ελευσίνα κάναμε το αυτονόητο και ανταποκρινόμαστε στην έκκληση του προέδρου Τραμπ», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας την κατασκευή πλοίων με δυνατότητες παραγωγής ενέργειας στη θάλασσα. Στο ίδιο πλαίσιο, περιέγραψε ως φυσικό χώρο των ναυπηγείων της Ελευσίνας τη ΝΑ Ευρώπη και τη Μαύρη Θάλασσα.

Γιάννης Ξυλάς, Πρόεδρος της Intercargo και Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Ariston Navigation Corp.

Στην πρόκληση για τη ναυτιλία να περάσει από τη φιλοδοξία της απανθρακοποίησης στην πράξη χωρίς να ανατρέψει την αγορά και χωρίς να επενδύσει πρόωρα και σε μη αποδοτική κατεύθυνση εστίασε ο πρόεδρος της Intercargo και πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Ariston Navigation Corp. Γιάννης Ξυλάς επισημαίνοντας ότι η ναυτιλία απαιτεί μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Επίσης αναφέρθηκε στις εναλλακτικές λύσεις που προτείνονται όσον αφορά τα καύσιμα της ναυτιλίας (αμμωνία, μεθάνιο, βιοκαύσιμα κ.ά.) σχολιάζοντας ότι υπάρχουν προβλήματα που δεν έχουν επιλυθεί ακόμα όσον αφορά την κλίμακα, την ασφάλεια, τη βιωσιμότητα, κινδύνους διαρροής κ.ά. Όσον αφορά την ηλεκτροκίνηση, ο κ. Ξυλάς επεσήμανε ότι υπάρχει προβληματισμός σχετικά με την επάρκεια –λαμβάνοντας υπ’ όψιν και τις ανάγκες των σπιτιών και των αυτοκινήτων– καθώς και σχετικά με το δίκτυο φόρτισης. Μίλησε επίσης για το θέμα του κόστους και σχολίασε ότι το κόστος των λύσεων εξοικονόμησης δεν μπορεί να υπερβαίνει το κέρδος του κλάδου. Έδωσε έμφαση σε τρεις επιλογές που χαρακτήρισε υποσχόμενες: α) μπαταρίες, β) μικροί, αρθρωτοί πυρηνικοί αντιδραστήριες και γ) συλλογή και αποθήκευση άνθρακα επί του πλοίου. Έδωσε επίσης έμφαση στην ανάγκη βελτιστοποίησης της ήδη υπάρχουσας τεχνολογίας και στο πλαίσιο αυτό τόνισε ότι η ένταση άνθρακα στη ναυτιλία μειώνεται, μεταξύ άλλων με μηχανές καλύτερης απόδοσης και χαμηλότερων εκπομπών.

Θωμάς Καζάκος, Γενικός Γραμματέας, Διεθνής Ένωση Ναυτιλίας

Δεν είμαστε αδιάφοροι για το περιβάλλον, όπως μας έχουν κατηγορήσει, αντίθετα η ναυτιλία ήταν από τις πρώτες βιομηχανίες που έκανε βήματα μπροστά σε αυτόν τον τομέα, επεσήμανε ο γενικός γραμματέας της Διεθνούς Ένωσης Ναυτιλίας Θωμάς Καζάκος. Τόνισε ότι το μεγάλο πρόβλημα δεν είναι η απανθρακοποίηση αυτή καθ’ εαυτήν αλλά η διάβρωση του διεθνούς ρυθμιστικού πλαισίου. Ανέφερε παραδείγματα στο πλαίσιο αυτό, όπως οι σκιώδεις στόλοι, οι συνέπειες των δασμών κ.ά. Αναφέρθηκε στις θέσεις της ΕΕ για την απανθρακοποίηση της ναυτιλίας και τις διαφορετικές σχολές σκέψης που υπάρχουν σε αυτό το πλαίσιο και τόνισε την ανάγκη παγκόσμιων λύσεων, καθώς η ναυτιλία είναι παγκόσμια, όπως είπε, καθώς και την ανάγκη να μην πολιτικοποιηθεί η όλη συζήτηση.

Theo Kourmpelis, Διευθυντής Παγκόσμιου Τομέα Δεξαμενόπλοιων, Αναδυόμενων Αγορών Πετρελαίου και Καυσίμων του Μέλλοντος, Lloyd’s Register

Στους στόχους του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO) για την απανθρακοποίηση αναφέρθηκε ο διευθυντής Παγκόσμιου Τομέα Δεξαμενόπλοιων, Αναδυόμενων Αγορών Πετρελαίου και Καυσίμων του Μέλλοντος της Lloyd’s Register Theo Kourmpelis και στο πλαίσιο αυτό σημείωσε ότι υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις μεταξύ των χωρών μελών του οργανισμού και ότι πρέπει να επικρατήσει πολυμέρεια και πραγματισμός. Αναφέρθηκε επίσης στις σχετικές θέσεις της ΕΕ και στο πλαίσιο αυτό είπε ότι τα χρήματα από το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) της ΕΕ πρέπει να εξασφαλιστεί ότι θα καταλήξουν στη ναυτιλιακή κοινότητα. Αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη να μην υπάρχουν κατακερματισμένα πρότυπα αλλά ένα παγκόσμιο πρότυπο απανθρακοποίησης στον τομέα. Τόνισε ότι η ναυτιλία χρειάζεται κίνητρα για την προσαρμογή σε νέα καύσιμα. Επεσήμανε επίσης ότι το διοικητικό βάρος που επωμίζονται οι εταιρείας λόγω κατακερματισμού των κανονισμών είναι τεράστιο.

Θεμιστοκλής Σαψής, Καθηγητής Μηχανολογίας και Ωκεάνιας Μηχανικής στην έδρα William I. Koch του ΜΙΤ και Διευθυντής του Κέντρου Ωκεάνιας Μηχανικής, ΜΙΤ

Υπάρχουν κάποιες επιλογές εναλλακτικών καυσίμων για τη ναυτιλία αλλά χρειάζεται προσπάθεια για να καταστούν αυτές βιώσιμες, τόνισε ο καθηγητής Μηχανολογίας και Ωκεάνιας Μηχανικής στην έδρα William I. Koch του ΜΙΤ Θεμιστοκλής Σαψής. Σχολίασε ότι η ναυτιλία πιέζεται να χρησιμοποιήσει καύσιμα τα οποία είναι ακόμα υπό εξέλιξη και δεν προσφέρουν την ασφάλεια που προσφέρουν τα συμβατικά καύσιμα. Αναφέρθηκε, επίσης, σε περιορισμούς όσον αφορά την κλίμακα και την αποθήκευση των εναλλακτικών καυσίμων καθώς και σε σχετικούς κινδύνους. Ο ίδιος χαρακτήρισε τον ηλεκτρισμό μια υποσχόμενη λύση, ενώ αναφέρθηκε σε προκλήσεις όσον αφορά την προσαρμογή των logistics και των λιμανιών σε νέα καύσιμα. Τέλος, σχολίασε τα πλεονεκτήματα των μικρών, αρθρωτών πυρηνικών αντιδραστήρων και είπε ότι στην αντιμετώπιση του όλου προβλήματος χρειάζεται διαφάνεια, αντικειμενικότητα και η κοινωνία να είναι πιο ανοιχτή σε νέες λύσεις.

Αριστείδης Πίττας, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος, Euroseas and EuroDry

Η χρηματοδότηση της ναυτιλίας δεν αποτελεί σήμερα το βασικό πρόβλημα για τον κλάδο, καθώς η ρευστότητα παραμένει διαθέσιμη, υποστήριξε ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Euroseas and EuroDry Αριστείδης Πίττας, επισημαίνοντας ότι «υπάρχει ρευστότητα». Όπως σημείωσε, το πραγματικό ζήτημα για τις ναυτιλιακές εταιρείες δεν είναι η πρόσβαση σε κεφάλαια αλλά «να βρουν οι πλοιοκτήτες καλό πρότζεκτ για να βάλουν τα λεφτά τους». Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η ρευστότητα είναι διαθέσιμη διεθνώς, τόσο για την ελληνική ναυτιλία όσο και μέσω αγορών όπως η Κίνα και η Ιαπωνία. «Μπορείς να βρεις χρηματοδότηση», ανέφερε, σημειώνοντας ωστόσο ότι το σημερινό περιβάλλον χαρακτηρίζεται από έντονη αβεβαιότητα. Αναφερόμενος στις αλλαγές των τελευταίων ετών, σημείωσε ότι η ναυτιλία παραδοσιακά λειτουργούσε με διεθνή χαρακτήρα, χωρίς ιδιαίτερη σημασία για την προέλευση του κεφαλαίου. Σήμερα όμως, όπως τόνισε, «έχουν προστεθεί και γεωπολιτικά ερωτήματα». Συμπλήρωσε ότι η ελληνική ναυτιλία καλείται να διατηρήσει σταθερή πορεία σε ένα περιβάλλον αυξημένων κινδύνων. «Δεν ξέρω τι θα συμβεί τους επόμενους δύο ή τρεις μήνες», είπε, σημειώνοντας ότι τα τελευταία δέκα χρόνια «όλα έχουν ανατραπεί και δεν υπάρχει μία σταθερά». Σύμφωνα με τον ίδιο, το ζητούμενο για μια ναυτιλιακή εταιρεία δεν είναι να προβλέψει το μέλλον αλλά «να προσαρμόζεται».

Θεοφάνης Μουστακάτος, Διευθυντής Ναυτιλιακών Εργασιών, Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος

Οι γεωπολιτικές εξελίξεις μπορεί να αλλάξουν ριζικά την εκτίμηση του κινδύνου για τη χρηματοδότηση της ναυτιλίας, είπε ο διευθυντής Ναυτιλιακών Εργασιών της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος Θεοφάνης Μουστακάτος, σημειώνοντας ότι οι πρόσφατες εξελίξεις δημιουργούν νέα δεδομένα για τον τραπεζικό τομέα. Όπως ανέφερε, «πριν από πέντε ημέρες η σκέψη ήταν διαφορετική». Η χρηματοδότηση της ναυτιλίας, όπως εξήγησε, έχει ως βασικό στόχο να καλύπτει τον χρηματοπιστωτικό κίνδυνο, ωστόσο οι πρόσφατες εξελίξεις δείχνουν ότι ορισμένοι κίνδυνοι μπορεί να καταστούν «μη ασφαλίσιμοι». Για τον λόγο αυτό, οι τράπεζες πρέπει να επανεκτιμήσουν «το κόστος του κινδύνου». Ο κ. Μουστακάτος σημείωσε ότι το βασικό ζήτημα δεν είναι η επάρκεια ρευστότητας, αλλά το πώς ο πόλεμος μπορεί να επηρεάσει την τιμολόγηση του κινδύνου. Αναφερόμενος στην ενεργειακή διάσταση, είπε ότι «μιλάμε για πετρελαϊκή κρίση μετά το 1973», ενώ έθεσε το ερώτημα εάν θα υπάρξει αύξηση της ζήτησης για άνθρακα και αν «επιστρέφει ο λιγνίτης». Τόνισε ότι η Εθνική Τράπεζα χρηματοδοτεί τη ναυτιλία για περισσότερα από 60 χρόνια και ότι σε δύσκολες περιόδους «επαφίεται στις τράπεζες να είναι μέρος του παιχνιδιού». Παράλληλα σημείωσε ότι «με πέντε ημέρες πολέμου αναγνωρίζουμε ότι ο γεωπολιτικός κίνδυνος είναι συστημικός και πιστωτικός».

Ιωάννης Αλεξόπουλος, Εταίρος του Eurofin Group και Μέλος του Διδακτικού Προσωπικού των Ναυτιλιακών Προγραμμάτων του ALBA Graduate Business School

Η ναυτιλία αποτελεί διαχρονικά έναν κλάδο έντασης κεφαλαίου, στον οποίο η χρηματοδότηση διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο, επισήμανε ο Ιωάννης Αλεξόπουλος, σημειώνοντας ότι ο κλάδος λειτουργεί σε μια ιδιαίτερα απαιτητική και ανταγωνιστική αγορά. Όπως ανέφερε, «δεν υπάρχει πρόβλημα να βρούμε το κεφάλαιο», υπογραμμίζοντας ότι το πραγματικό ζήτημα αφορά «την εκτίμηση του κόστους». Σύμφωνα με τον ίδιο, η ναυτιλιακή βιομηχανία έχει αποδείξει διαχρονικά ότι μπορεί να επιβιώνει μέσα από κρίσεις, καθώς «πάντα το κεφάλαιο υποστήριζε τη βιομηχανία της ναυτιλίας». Τόνισε ότι στο σημερινό ανταγωνιστικό περιβάλλον η στρατηγική των εταιρειών πρέπει να είναι μακροπρόθεσμη, προσθέτοντας ότι στην αγορά θα παραμείνουν κυρίως εκείνοι που «επενδύουν και χτίζουν σχέσεις μακράς προοπτικής». Στο πλαίσιο αυτό, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο ζήτημα της τιμολόγησης. «Το pricing είναι σημαντικό και πρέπει να το λάβουμε πολύ σοβαρά υπόψη», υπογράμμισε και επισήμανε ότι το ζήτημα της τιμολόγησης επηρεάζει καθημερινά τη λειτουργία του κλάδου. «Βλέπουμε καθημερινά το ζήτημα της τιμολόγησης να παίζει σημαντικό ρόλο σε αυτή την υπερβολικά ανταγωνιστική αγορά», ανέφερε.

Παναγιώτης Αναστασόπουλος, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του Οργανισμού Λιμένος Πατρών και Πρόεδρος της Ένωσης Λιμένων Ελλάδας (Ε.ΛΙΜ.Ε.)

"Aν υπάρχει πλαίσιο, θα δουλέψει τέλεια. Αρκεί να ορίσουμε ποιος κάνει τι", σημείωσε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Οργανισμού Λιμένος Πατρών και πρόεδρος της Ένωσης Λιμένων Ελλάδας (Ε.ΛΙΜ.Ε.) Παναγιώτης Αναστασόπουλος αναφερόμενος στο θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας της ναυτιλίας και των υποδομών της. Όπως είπε, στο λιμάνι της Πάτρας συγκεντρώνονται μαζί διαφορετικοί τύποι βιομηχανίας, οι οποίοι χρησιμοποιούν τεχνολογία. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στα τεχνολογικά clusters που φιλοξενούνται σε υποδομές όπως τα λιμάνια και τα οποία «δίνουν τη δυνατότητα να "μετράμε" την καινοτομία μέσα από τον διάλογο και τις συνέργειες».

Βασίλειος Πετούσης, energy and sustainability manager, Seanergy Maritime

Την εκτίμηση ότι η δύναμη όσων θα μπορεί να παραδώσει το ελληνικό cluster θα ενισχυθεί σημαντικά τα επόμενα χρόνια εξέφρασε ο energy and sustainability manager της Seanergy Maritime Βασίλειος Πετούσης, υπογραμμίζοντας ότι έχει πετύχει πολλά, αλλά μπορεί να κάνει περισσότερα. "Έχουμε 4 διαφορετικά εργαλεία ΑΙ που χρησιμοποιούμε και όλα έχουν δημιουργηθεί εδώ τοπικά στην Ελλάδα", σχολίασε ο κ. Πετούσης, αναφερόμενος στη δυναμική της ελληνικής καινοτομίας στον χώρο της ναυτιλίας.

Χάρης Βαφειάς, Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου Βαφειά

"Η ναυτιλία τα πήγαινε πολύ καλά πριν από την επίθεση στο Ιράν, η οποία αλλάζει την εξίσωση δραστικά, δεδομένου ότι λίγοι ανέμεναν έναν πόλεμο αυτής της έντασης. Οι μεσοπρόθεσμοι σχεδιασμοί μας πηγαίνουν τώρα στο καλάθι των αχρήστων, με το μεγάλο ερώτημα να είναι η διάρκεια αυτής της σύγκρουσης", ανέφερε χαρακτηριστικά ο διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου Βαφειά Χάρης Βαφειάς ως προς τον αντίκτυπο των τελευταίων γεωπολιτικών εξελίξεων στη ναυτιλία. "Εξάλλου, πώς μπορείς να σχεδιάσεις όταν, για παράδειγμα, οι περιβαλλοντικές προδιαγραφές αλλάζουν κάθε μήνα. Στην πραγματικότητα, δεν έχεις παρά να στοιχηματίζεις, μέσα σε αυτό το διεθνές πολυπαραγοντικό περιβάλλον των τελευταίων ετών", σημείωσε ο κ. Βαφειάς.

Αντώνιος Κανελλάκης, Γενικός Διευθυντής, Alpha Bulkers, Pantheon Tankers, Alpha Gas

"Δεν νομίζω ότι μπορεί να αισθανθεί κανείς ασφαλής στον Αραβικό Κόλπο αυτές τις ώρες", σχολίασε ο γενικός Διευθυντής της Alpha Bulkers, Pantheon Tankers, Alpha Gas Αντώνιος Κανελλάκης. "Οι εντάσεις δεν θα εξαφανιστούν μέσα σε μια νύχτα. Η νομοθεσία θα παίζει τον ρόλο της ευρύτερα στα ζητήματα που επιδρούν στη ναυτιλία. Η εταιρική διακυβέρνηση είναι φυσικά επίσης σημαντική σε αυτούς τους καιρούς", σημείωσε, ερωτηθείς για το σύνθετο σκηνικό το οποίο έχει διαμορφωθεί ως προς τη λειτουργία του διεθνούς εμπορίου.

Γιάννης Δράγνης, Διευθύνων Σύμβουλος, Golden Port Group

"Ένα drone παραλίγο να χτυπήσει πλοίο μας που βρισκόταν αυτές τις μέρες στον Αραβικό Κόλπο. Θα πρέπει να υπάρξει ένα πλέγμα προστασίας για τη διέλευση των πλοίων. Έχουμε μερικά βήματα ακόμη να διανύσουμε ώστε να αποκτήσει η περιοχή κάποια βασική προστασία, η οποία δεν θα εξαλείφει απολύτως τους κινδύνους, αλλά θα επιτρέπει έστω την προσεκτική διέλευση των πλοίων", τόνισε ο διευθύνων σύμβουλος του Golden Port Group Γιάννης Δράγνης. "Στο τέλος της ημέρας, το εμπόριο δεν εξαφανίζεται. Βρίσκει απλώς άλλους δρόμους", σχολίασε ευρύτερα, αναφερόμενος στις προκλήσεις με τις οποίες είναι αντιμέτωπη στη σημερινή εποχή η ναυτιλία.

Ελίνα Παπαγεωργίου, Ανώτερη Αντιπρόεδρος για την Ελλάδα και την Κύπρο, Lloyd’s Register

"Ασκείται πολλή πίεση από πολλούς παράγοντες και θα είναι σημαντική η ταχύτητα προσαρμογής της παγκόσμιας ναυτιλίας. Πάντως, σε περιόδους αβεβαιότητας ανακύπτουν και ευκαιρίες, για παράδειγμα, σε τομείς όπως η επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης και οι πιο μακροπρόθεσμες επενδύσεις", παρατήρησε η ανώτερη αντιπρόεδρος για την Ελλάδα και την Κύπρο της Lloyd’s Register Ελίνα Παπαγεωργίου.