Την ώρα που η πολεμική ένταση στη Μέση Ανατολή βαθαίνει, οι διεθνείς ενεργειακές αγορές κινούνται πλέον στον ρυθμό της γεωπολιτικής αβεβαιότητας. Οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου αντιδρούν σχεδόν σε πραγματικό χρόνο σε κάθε νέα εξέλιξη στο πεδίο, ενώ κυβερνήσεις, αγορές και θεσμοί επιχειρούν να αποτιμήσουν τις επιπτώσεις σε έναν από τους πιο κρίσιμους πυλώνες της παγκόσμιας οικονομίας: την ενέργεια. Στο επίκεντρο της ανησυχίας δεν βρίσκεται μόνο η φυσική επάρκεια καυσίμων, αλλά, κυρίως, η δυναμική των τιμών και η έντονη μεταβλητότητα που προκαλεί η κρίση στις διεθνείς αγορές.  

Διαβάστε: Στενά του Ορμούζ: Γιατί ένα πέρασμα 3 χλμ κρατά "όμηρο" την παγκόσμια οικονομία - Τι σημαίνει το κλείσιμο για βενζίνη και τρόφιμα (Εικόνες & Βίντεο)

Η στάση της Ευρώπης απέναντι στην ενεργειακή αβεβαιότητα λόγω πολέμου στη Μέση Ανατολή

Από την πλευρά της Ευρώπης, το βασικό μήνυμα που εκπέμπουν οι Βρυξέλλες είναι ότι, προς το παρόν, δεν διαφαίνεται άμεσος κίνδυνος για την ασφάλεια εφοδιασμού. Τα κράτη-μέλη εκτιμούν ότι το ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα παραμένει λειτουργικό χάρη στη διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας και την ενίσχυση των υποδομών LNG τα τελευταία χρόνια. Ιδιαίτερη προσοχή στρέφεται στα επίπεδα των ευρωπαϊκών αποθηκών φυσικού αερίου, οι οποίες βρίσκονται σήμερα κοντά στο 30% της συνολικής χωρητικότητας, ποσοστό δια χειρίσιμο για την εποχή, αλλά χαμηλότερο από το αντίστοιχο περσινό επίπεδο. Αυτό σημαίνει ότι η κρίσιμη φάση της αγοράς, δηλαδή η επαναπλήρωση των αποθεμάτων ενόψει του επόμενου χειμώνα, ενδέχεται να πραγματοποιηθεί σε ένα περιβάλλον μεγαλύτερης αβεβαιότητας και υψηλότερων τιμών. Ωστόσο, στις Βρυξέλλες αναγνωρίζουν ότι το πραγματικό ζήτημα δεν αφορά τόσο τις ποσότητες όσο το κόστος. Σε μια παγκοσμιοποιημένη αγορά LNG, οποιαδήποτε διαταραχή στις ενεργειακές ροές της Μέσης Ανατολής μπορεί να εντείνει τον ανταγωνισμό μεταξύ Ευρώπης και Ασίας για τα διαθέσιμα φορτία, οδηγώντας σε έντονες διακυμάνσεις και πιέσεις στις τιμές τους επόμενους μήνες.

Διαφορετικές αντιδράσεις στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου

Την ίδια στιγμή, οι αντιδράσεις των δύο βασικών αγορών ενέργειας δεν είναι ίδιες. Το πετρέλαιο εμφανίζεται προς το παρόν πιο ανθεκτικό, με το Brent να κινείται κοντά στα 85 δολάρια ανά βαρέλι. Πρόκειται για επίπεδο υψηλότερο από τα προ κρίσης επίπεδα. Οι αναλυτές αποδίδουν αυτήν τη συγκρατημένη αντίδραση στο γεγονός ότι η αγορά διαθέτει ακόμη «μαξιλάρια ασφαλείας». Οι αναλυτές του Bloomberg εκτιµούν ότι κάθε µείωση της παγκόσµιας προσφοράς πετρελαίου κατά 1% µπορεί να οδηγήσει σε αύξηση των τιµών περίπου κατά 4%, εντείνοντας τις πιέσεις στις αγορές. Σε ένα δυσµενές σενάριο παρατεταµένης κρίσης στον Περσικό Κόλπο, µε διαταραχές στις ενεργειακές ροές ή στα Στενά του Ορµούζ, οι τιµές θα µπορούσαν να φτάσουν ακόµα και τα 108 δολάρια ανά βαρέλι, προκαλώντας νέο κύµα πληθωρισµού και επιβράδυνση της παγκόσµιας οικονοµίας, µε ιδιαίτερα αισθητές επιπτώσεις στην Ευρώπη.

Η νευρικότητα στην αγορά φυσικού αερίου, ο ρόλος του LNG και οι επιπτώσεις στην Ελλάδα 

Αντίθετα, η αγορά φυσικού αερίου εµφανίζει πολύ µεγαλύτερη νευρικότητα. Η αναστολή παραγωγής LNG στο Κατάρ έχει αφαιρέσει σηµαντικές ποσότητες από την παγκόσµια αγορά. Το Κατάρ είναι ο δεύτερος µεγαλύτερος εξαγωγέας LNG στον κόσµο, µετά τις Ηνωµένες Πολιτείες, και καλύπτει περίπου το 20% της παγκόσµιας δυναµικότητας υγροποίησης φυσικού αερίου. Παράλληλα, σχεδόν το σύνολο των εξαγωγών του περνά από τα Στενά του Ορµούζ. Το φυσικό αέριο εξακολουθεί να καλύπτει σχεδόν το 40% του µείγµατος ηλεκτροπαραγωγής στην Ελλάδα, γεγονός που σηµαίνει ότι οι πιέσεις στις διεθνείς τιµές µεταφέρονται σχετικά γρήγορα και στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Οι όποιες αυξήσεις στη χονδρεµπορική αγορά αναµένεται να γίνουν αισθητές στους λογαριασµούς από τον Απρίλιο, µε εξαίρεση έναν µικρό αριθµό καταναλωτών που έχουν επιλέξει τα κυµαινόµενα «κίτρινα» τιµολόγια, τα οποία συνδέονται άµεσα µε τη χονδρεµπορική αγορά.

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Παραπολιτικά