Με το βλέμμα στραμμένο στις «εκρήξεις» των διεθνών τιμών ενέργειας και τον φόβο μετακύλισης των αυξήσεων στην αντλία, η κυβέρνηση ετοιμάζεται να πατήσει το κουμπί των πρώτων παρεμβάσεων κατά της αισχροκέρδειας. Οι αποφάσεις «κλειδώνουν» εντός της εβδομάδας και, σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές, οι ανακοινώσεις μπορεί να γίνουν άμεσα, καθώς στο κυβερνητικό επιτελείο επικρατεί κλίμα αυξημένης επιφυλακής.

Διαβάστε: Η τιμή ρεκόρ που είχε χτυπήσει το πετρέλαιο το 2008 και η σύγκριση με σήμερα

Σχέδιο Μαξίμου για τα καύσιμα: Πλαφόν στο περιθώριο κέρδους στα καύσιμα

Ο συναγερμός επιβεβαιώθηκε από την πρωτοβουλία του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, να συγκαλέσει έκτακτη σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου αμέσως μετά την επιστροφή του από την Πάφο. Στη σύσκεψη συμμετείχαν ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, ενώ ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας, Θάνος Πετραλιάς, συμμετείχε μέσω τηλεδιάσκεψης από τις Βρυξέλλες, όπου βρισκόταν για τη συνεδρίαση του Eurogroup.

Στη συνάντηση χαράχθηκαν οι επόμενες κινήσεις με βάση την πορεία της κρίσης στη Μέση Ανατολή και τους κραδασμούς που αυτή προκαλεί στην πραγματική οικονομία. Στο πλαίσιο αυτό, καταστρώθηκε στρατηγική διαδοχικών παρεμβάσεων, οι οποίες θα ενεργοποιούνται ανάλογα με την ένταση και τη διάρκεια των πιέσεων, προκειμένου να ανακοπεί εγκαίρως η μετακύλιση των αυξήσεων σε καύσιμα και βασικά αγαθά.

Το περιβάλλον στις αγορές παραμένει εκρηκτικό. Η τιμή του πετρελαίου Brent εκτινάχθηκε έως τα 118 ευρώ το βαρέλι, για να διολισθήσει λίγες ώρες αργότερα κάτω από τα 100 ευρώ. Αντίστοιχη νευρικότητα καταγράφηκε και στο φυσικό αέριο, το οποίο από τα 65 ευρώ ανά μεγαβατώρα υποχώρησε στα 55 ευρώ μέσα σε μία ημέρα, με τις αγορές να αντιδρούν σε κάθε νέα εξέλιξη από το γεωπολιτικό μέτωπο.


Τα "όπλα"

Σε αυτό το πλαίσιο, το πρώτο «όπλο» που αναμένεται να ενεργοποιηθεί είναι η επιβολή πλαφόν στα περιθώρια κέρδους στην εμπορία και τη λιανική καυσίμων. Με απλά λόγια, οι εταιρείες εμπορίας και τα πρατήρια δεν θα μπορούν να υπερβαίνουν συγκεκριμένο ανώτατο όριο μικτού κέρδους, προκειμένου να αποτραπούν αδικαιολόγητες αυξήσεις που δεν συνδέονται με το πραγματικό κόστος. Πρόκειται για προληπτικό μέτρο, το οποίο θα συνοδευτεί από εντατικούς ελέγχους στην αγορά. Υπενθυμίζεται ότι το πλαφόν είχε τεθεί αρχικά σε ισχύ ως έκτακτη ρύθμιση κατά τη διάρκεια της πανδημίας, το 2021, και παρατάθηκε επανειλημμένως, παραμένοντας ενεργό έως και τις 30 Ιουνίου 2025.

Σε δεύτερη φάση, και εφόσον η κρίση αποκτήσει μόνιμα χαρακτηριστικά, θα ενεργοποιηθούν πρόσθετα μέτρα από την κυβερνητική «φαρέτρα», σε συνάρτηση με τα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια. Ένα από τα εργαλεία που εξετάζονται είναι η επαναφορά ενός τύπου Fuel Pass, δηλαδή επιδότησης καυσίμων με εισοδηματικά κριτήρια. Το νέο μοντέλο θα είναι πιο στοχευμένο σε σχέση με το παρελθόν, ώστε να περιοριστεί το δημοσιονομικό κόστος και να κατευθυνθεί η ενίσχυση κυρίως σε χαμηλά εισοδήματα, επαγγελματίες οδηγούς και κατοίκους απομακρυσμένων περιοχών. Η εμπειρία των προηγούμενων ετών έδειξε ότι τέτοιου είδους παρεμβάσεις μπορούν να απορροφήσουν μέρος των πιέσεων, χωρίς όμως να εξαλείφουν πλήρως τις αυξήσεις στην αντλία, όταν η διεθνής τιμή του πετρελαίου διατηρείται σε υψηλά επίπεδα.
Σύμφωνα με πληροφορίες, έχουν τεθεί δύο βασικές προϋποθέσεις για την ενεργοποίηση μιας τέτοιας ενίσχυσης: η τιμή του πετρελαίου να υπερβεί τα 100 δολάρια το βαρέλι και η αύξηση αυτή να διατηρηθεί για διάστημα τουλάχιστον ενός μήνα. Παράλληλα, στο οικονομικό επιτελείο εξετάζεται και το ενδεχόμενο επαναφοράς επιδοτήσεων στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας, εφόσον η άνοδος του πετρελαίου συμπαρασύρει και τις τιμές χονδρικής στο ρεύμα. Το σενάριο προβλέπει μηχανισμό αυτόματης παρέμβασης, με κρατική επιδότηση ανά κιλοβατώρα, ώστε να απορροφάται μέρος της επιβάρυνσης και να περιορίζεται ο αντίκτυπος σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.