Οι γεωπολιτικές εντάσεις γύρω από το Ιράν επιβαρύνουν σημαντικά την παγκόσμια αγορά ενέργειας, σύμφωνα με νέα έκθεση του Λευκού Οίκου που αναμένεται να δημοσιοποιηθεί τις επόμενες ώρες σχετικά με την τιμή του πετρελαίου. Η ανάλυση υποστηρίζει ότι οι ανησυχίες για την ασφάλεια των ενεργειακών ροών στη Μέση Ανατολή έχουν δημιουργήσει ένα διαρκές «premium φόβου» στις τιμές του πετρελαίου, το οποίο κυμαίνεται μεταξύ 5 και 15 δολαρίων ανά βαρέλι. Η έκθεση, την οποία συνέταξε ο επικεφαλής του Γραφείου Εμπορίου και Μεταποιητικής Πολιτικής του Λευκού Οίκου Πίτερ Ναβάρο, υποστηρίζει ότι οι αγορές ενέργειας ενσωματώνουν στις τιμές τον κίνδυνο διακοπής των προμηθειών μέσω των Στενών του Ορμούζ. Πρόκειται για μία από τις πιο κρίσιμες ενεργειακές θαλάσσιες οδούς στον κόσμο, από την οποία διέρχεται σημαντικό ποσοστό της παγκόσμιας μεταφοράς πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. 

Διαβάστε: Στενά του Ορμούζ: Το μπλόκο δεν επηρεάζει μόνο το πετρέλαιο, αυξημένες κατά 30% οι τιμές και στα λιπάσματα

Πετρέλαιο: Το γεωπολιτικό «premium φόβου»

Σύμφωνα με την ανάλυση του Λευκού Οίκου, οι εντάσεις που σχετίζονται με το Ιράν έχουν αυξήσει ιστορικά τις τιμές του πετρελαίου κατά περίπου 7% έως 21% σε σχέση με τα επίπεδα που θα προέκυπταν αποκλειστικά από τα θεμελιώδη στοιχεία της αγοράς. Η βασική υπόθεση της έκθεσης είναι ότι οι επενδυτές και οι ενεργειακές αγορές λαμβάνουν υπόψη τον κίνδυνο πιθανών επιθέσεων ή διακοπών στη ροή πετρελαίου από την περιοχή του Περσικού Κόλπου. Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς κόμβους στον κόσμο, καθώς από εκεί περνά περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας μεταφοράς πετρελαίου. Σε αυτό το πλαίσιο, ακόμη και η πιθανότητα διακοπής της ναυσιπλοΐας ή επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές αρκεί για να αυξήσει τις τιμές των ενεργειακών προϊόντων στις διεθνείς αγορές.

Οι επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία για το πετρέλαιο

Η έκθεση εκτιμά ότι το πρόσθετο κόστος που προκύπτει από τις γεωπολιτικές εντάσεις με το Ιράν έχει ευρύτερες συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία. Σύμφωνα με τους συντάκτες της ανάλυσης, το λεγόμενο «premium φόβου» μπορεί να περιορίζει την παγκόσμια οικονομική παραγωγή κατά 0,1% έως 0,4% ετησίως. Σε απόλυτους αριθμούς, αυτό μεταφράζεται σε απώλειες μεταξύ 100 και 450 δισεκατομμυρίων δολαρίων κάθε χρόνο για την παγκόσμια οικονομία. Σε έναν χρονικό ορίζοντα 25 ετών, το συνολικό οικονομικό κόστος θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 10 τρισεκατομμύρια δολάρια, ποσό που προσεγγίζει το συνολικό ετήσιο ΑΕΠ δύο μεγάλων οικονομιών όπως η Γερμανία και η Ιαπωνία μαζί.

Οι εκτιμήσεις για πτώση της τιμής του πετρελαίου

Σύμφωνα με την ίδια έκθεση, εάν εξαλειφθεί ο γεωπολιτικός κίνδυνος που σχετίζεται με το Ιράν, οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να επιστρέψουν σε σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα. Η ανάλυση υποστηρίζει ότι σε ένα τέτοιο σενάριο οι τιμές ενδέχεται να σταθεροποιηθούν ακόμη και κάτω από τα 60 δολάρια ανά βαρέλι, με βάση τις σημερινές συνθήκες προσφοράς και ζήτησης στην παγκόσμια αγορά ενέργειας. Ωστόσο, αρκετοί ειδικοί της αγοράς ενέργειας εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι στα συμπεράσματα της έκθεσης. Ο οικονομολόγος ενέργειας Εντ Χιρς από το Πανεπιστήμιο του Χιούστον δήλωσε ότι δεν έχει δει την πλήρη ανάλυση και ότι δεν γνωρίζει αξιόπιστα στοιχεία που να αποδεικνύουν την ύπαρξη ενός τέτοιου «premium τρόμου» στις τιμές του πετρελαίου. Παράλληλα, σημείωσε ότι η ανάλυση φαίνεται να παραβλέπει έναν σημαντικό παράγοντα: το οικονομικό κόστος μιας πιθανής στρατιωτικής σύγκρουσης με το Ιράν.

Οι αναταράξεις στις αγορές ενέργειας

Οι εξελίξεις αυτές καταγράφονται σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς αγορές ενέργειας αντιμετωπίζουν ήδη έντονη αστάθεια. Οι πρόσφατες στρατιωτικές επιθέσεις στο Ιράν έχουν προκαλέσει σημαντικές διακυμάνσεις στις τιμές του πετρελαίου, ενώ η τιμή της βενζίνης στις Ηνωμένες Πολιτείες έχει αυξηθεί. Σήμερα το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate διαπραγματεύεται κοντά στα 99 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ το Brent της Βόρειας Θάλασσας βρίσκεται περίπου στα 104 δολάρια. Οι αυξήσεις αυτές ενδέχεται να δημιουργήσουν πολιτικές πιέσεις στην αμερικανική κυβέρνηση, ιδιαίτερα καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.