Σε νέες αποκαλύψεις για την έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που αποτελεί πραγµατικό κόλαφο για τον τρόπο διαχείρισης των κονδυλίων των προγραµµάτων κατάρτισης από δηµόσιες υπηρεσίες και εταιρείες συµβούλων, προχώρησε χθες η στήλη «Big Mouth» του powergame.gr. Η έκθεση της Κοµισιόν είναι χωρίς υπερβολή καταπέλτης, καθώς αποκαλύπτει συστηµικές δυσλειτουργίες στα προγράµµατα κατάρτισης, περιορισµό του ανταγωνισµού, εκτεταµένες παρατυπίες, αλλά και πιθανή ζηµιά για τους φορολογούµενους που µπορεί να φτάνει έως και τα 270.000.000 ευρώ. Η έκθεση βασίζεται σε ελέγχους που πραγµατοποιήθηκαν τον Νοέµβριο και τον ∆εκέµβριο του 2025, δηλαδή πριν να «σκάσει» η… βόµβα Παναγόπουλου και αφορά δράσεις που υλοποιήθηκαν µέσω βασικών διαχειριστικών δοµών, µεταξύ των οποίων οι διαχειριστικές αρχές των προγραµµάτων «Ανθρώπινοι Πόροι και Κοινωνική Συνοχή» και «∆ίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση» (Καλλίρης - Παπαθανάσης), καθώς και την Επιτελική ∆οµή ΕΣΠΑ του υπουργείου Εργασίας.

Διαβάστε: Η έκθεση "κόλαφος" της ΕΕ για τα προγράμματα κατάρτισης, το όφελος για μεγάλους "παίκτες", οι σοβαρές ελλείψεις, τα καυτά ερωτήματα και ο γιγαντιαίος λογαριασμός

Συστημικά προβλήματα στα προγράμματα κατάρτισης 

Οι ελεγκτές της Επιτροπής εντόπισαν επτά βασικά προβλήµατα, τα οποία δεν εµφανίζονται µεµονωµένα, αλλά επαναλαµβάνονται σε πλήθος έργων, στοιχείο που τους αποδίδει συστηµικό χαρακτήρα. Τα ευρήµατα καταδεικνύουν ότι ο τρόπος σχεδιασµού των προγραµµάτων προκαλεί σοβαρά ζητήµατα, τόσο ως προς τη διαφάνεια όσο και ως προς την αποτελεσµατική αξιοποίηση των πόρων. Αναλυτικά:

1. Περιορισμός Ανταγωνισμού

Κεντρικό εύρηµα της έκθεσης, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του «Big Mouth», αποτελεί το γεγονός ότι οι συµβάσεις δεν «έσπασαν» σε επιµέρους τµήµατα, παρότι αυτό θα έπρεπε να γίνει, καθώς στην πράξη πολλές υπηρεσίες παρασχέθηκαν µέσω υπεργολαβιών και οι υπηρεσίες «ήταν λειτουργικά ανεξάρτητες». Στην πράξη, ενώ θα µπορούσαν να συµµετάσχουν περισσότεροι πάροχοι, η δοµή των διαγωνισµών ευνόησε κυρίως µεγάλα σχήµατα ή συνεργαζόµενους. Παράλληλα, εντοπίστηκαν όροι διαγωνισµών που κρίνονται περιοριστικοί, όπως ειδικές απαιτήσεις αδειοδότησης και διαπίστευσης, οι οποίες θεωρείται ότι παραβιάζουν τις αρχές της ίσης µεταχείρισης και της µη διάκρισης. Φαίνεται πως υπήρχαν «µεροληπτικές εθνικές απαιτήσεις αδειοδότησης για τους παρόχους κατάρτισης, καθώς και µεροληπτικές απαιτήσεις διαπίστευσης για τους φορείς πιστοποίησης». Η παρατυπία εντοπίστηκε σε όλα τα έργα του δείγµατος και χαρακτηρίζεται συστηµική, γεγονός που οδηγεί την ΕΕ να προτείνει «δηµοσιονοµική διόρθωση» 25%, δηλαδή επιβάρυνση φορολογουµένων.

2. Ασαφές αντικείμενο συμβάσεων

Η έκθεση επισηµαίνει ότι σε αρκετές περιπτώσεις το αντικείµενο των συµβάσεων δεν ορίζεται µε σαφήνεια. Η ασάφεια αυτή προκαλεί αβεβαιότητα ως προς το είδος των υπηρεσιών που πληρώνει το ∆ηµόσιο, αυξάνει τον κίνδυνο στρέβλωσης του ανταγωνισµού και εγείρει ερωτήµατα για την ορθολογική χρήση των ευρωπαϊκών πόρων. Για τις συγκεκριµένες περιπτώσεις προτείνεται δηµοσιονοµική διόρθωση 10% στις σχετικές δαπάνες.

3. Συμμετοχή Δικαιούχων

Ιδιαίτερη σηµασία αποδίδεται στο γεγονός ότι, πριν από την έκδοση των προσκλήσεων, δεν πραγµατοποιήθηκε επαρκής έρευνα αγοράς ή µελέτη σκοπιµότητας. Επιπλέον, δυνητικοί δικαιούχοι ή φορείς που στη συνέχεια συµµετείχαν στην υλοποίηση των προγραµµάτων, φέρεται να συµµετείχαν στον σχεδιασµό των έργων, γεγονός που δηµιουργεί ζήτηµα σύγκρουσης συµφερόντων και επηρεασµού των όρων των διαγωνισµών!

4. Υπερεκτιμημένοι Στόχοι

Οι ελεγκτές καταγράφουν σηµαντικές αποκλίσεις µεταξύ αρχικών στόχων και πραγµατικής υλοποίησης. Σε ορισµένα έργα, η υλοποίηση ήταν έως και 87% χαµηλότερη από τις αρχικές προβλέψεις, γεγονός που υποδηλώνει υπερεκτίµηση, τόσο του φυσικού αντικειµένου όσο και των προϋπολογισµών. Παράλληλα, παρατηρείται χρήση υψηλών µοναδιαίων κοστολογήσεων χωρίς επαρκή τεκµηρίωση, ακόµη και σε περιπτώσεις όπου η κατάρτιση πραγµατοποιήθηκε εξ αποστάσεως, µε χαµηλότερο κόστος.

5. Αμφισβητήσεις

Η έκθεση εγείρει σοβαρές αµφιβολίες για την απόδοση των προγραµµάτων. Η συντριπτική πλειονότητα των ωρών εκπαίδευσης πραγµατοποιήθηκε διαδικτυακά. Ωστόσο, σύµφωνα µε την έκθεση, η διαχειριστική Αρχή δεν επαλήθευσε συστηµατικά τη συµµετοχή των ωφελουµένων, ούτε τη συµµόρφωση µε τις απαιτήσεις της εκπαίδευσης. Έτσι, δεν υπάρχει καµία σαφής ένδειξη ότι οι συµµετέχοντες απέκτησαν πράγµατι τις δεξιότητες που προβλέπονταν από τα προγράµµατα.

6. Μη επιλέξιμες δαπάνες

Ιδιαίτερα σοβαρά είναι τα ευρήµατα σε συγκεκριµένο έργο κατάρτισης, όπου εξετάστηκε δείγµα 30 συµµετεχόντων. Οι ελεγκτές κατέληξαν ότι καµία από τις σχετικές δαπάνες δεν µπορεί να θεωρηθεί επιλέξιµη, καθώς δεν τηρήθηκαν βασικοί συµβατικοί όροι.

7. Κίνδυνος απώλειας πόρων

Σύµφωνα µε τα διαθέσιµα στοιχεία, 15 έργα συνολικού προϋπολογισµού περίπου 189.000.000 ευρώ, τα οποία εντάχθηκαν στο ΕΣΠΑ 2021-2027, εµφανίζουν απορρόφηση µόλις 29%, µε δηλωµένες δαπάνες περίπου 56.000.000 ευρώ έως το τέλος του 2025. Σε περίπτωση εφαρµογής των διορθώσεων και µεταφοράς δαπανών σε εθνικούς πόρους, το κόστος για το ελληνικό ∆ηµόσιο εκτιµάται ότι µπορεί να κυµανθεί στα 135.000.000-270.000.000 ευρώ. Επιπλέον, έργα κατάρτισης της «∆ίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης», προϋπολογισµού περίπου 138.000.000 ευρώ, ενδέχεται να επιβαρυνθούν µε πρόσθετο κόστος περίπου 34.000.000 ευρώ λόγω αντίστοιχων διορθώσεων. Μετά τα ευρήµατα της ευρωπαϊκής έκθεσης, η στήλη «Big Mouth» επισηµαίνει ότι τίθενται σοβαρά ερωτήµατα προς τις αρµόδιες Αρχές για τη νοµιµότητα και την αποτελεσµατικότητα των προγραµµάτων κατάρτισης. Ερωτήµατα προκύπτουν και για τον ρόλο συγκεκριµένων φορέων στην υλοποίηση δράσεων, καθώς και για την επάρκεια των ελεγκτικών µηχανισµών. Τέλος, τίθεται ζήτηµα συνολικής αξιοπιστίας των παρεµβάσεων, ιδίως σε κρίσιµα προγράµµατα αναπτυξιακής µετάβασης.

Προγράμματα κατάρτισης: Τι απαντά η ΔΥΠΑ για τις δουλειές στην εταιρεία του Ανδρέα Γεωργίου

Στο µεταξύ, µε αφορµή τις αποκαλύψεις της στήλης για τις δουλειές εκατοµµυρίων που έχει λάβει η εταιρεία ALPHA ΩΜΕΓΑ του Ανδρέα Γεωργίου µέσω ∆ΥΠΑ, η υπηρεσία σε ανακοίνωσή της απαντά ότι «δεν υλοποιήσαµε εµείς τα επίµαχα προγράµµατα κατάρτισης, αλλά ο ΣΕΠΕ».

Δημοσιεύτηκε στην Απογευματινή