EnΤο σχέδιο για νέα αντίβαρα στην ακρίβεια: Οι αποφάσεις για πρόσθετα μέτρα αναμένεται να ληφθούν στα τέλη Απριλίου
Τι εξετάζεται
Η βασική προτεραιότητα για το οικονοµικό επιτελείο αποτελεί να µη µείνουν τα νοικοκυριά χωρίς προστασία απέναντι στις ανατιµήσεις - Οι αποφάσεις θα ληφθούν αφού θα έχει αξιολογηθεί η επίδραση των υφισταμένων παρεμβάσεων στην αγορά
«Ραντεβού» στα τέλη Απριλίου µε αρχές Μαΐου για νέα µέτρα στήριξης δίνει η κυβέρνηση, αφού πρώτα ζυγίσει την επίδραση του υφιστάµενου πακέτου των 300 εκατ. ευρώ στην αγορά και την πορεία της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Τότε θα αποφασίσει αν θα χρειαστεί να «ξαναγράψει» τον Προϋπολογισµό του 2026, αναθεωρώντας επί τα χείρω τις προβλέψεις για την ταχύτητα της ανάπτυξης, τον πληθωρισµό και την ιδιωτική κατανάλωση, ενσωµατώνοντας στον λογαριασµό και το κόστος µε τα νέα αναχώµατα κατά της ακρίβειας.
Καθοριστικός παράγοντας θα είναι τόσο η διάρκεια και η ένταση της γεωπολιτικής κρίσης όσο και οι αντοχές των δηµόσιων ταµείων, σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από ραγδαία κλιµάκωση των πληθωριστικών πιέσεων στην ενέργεια, στα είδη διατροφής και στις πρώτες ύλες. Υπό αυτές τις συνθήκες, βασική προτεραιότητα για το οικονοµικό επιτελείο αποτελεί να µη µείνουν τα νοικοκυριά χωρίς αντίβαρα απέναντι στις ανατιµήσεις, ωστόσο οι κινήσεις θα πρέπει να είναι προσεκτικές, ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος να βρεθεί η χώρα µε την πλάτη στον τοίχο. Η κυβέρνηση ανακοίνωσε µια δέσµη τεσσάρων στοχευµένων µέτρων για το δίµηνο Απριλίου-Μαΐου. Το πακέτο περιλαµβάνει οριζόντια επιδότηση στην τιµή του diesel κίνησης, µε στόχο να µειωθεί το κόστος στην αντλία, καθώς και νέο fuel pass, µέσω ψηφιακής κάρτας, που θα µπορεί να χρησιµοποιηθεί σε πρατήρια καυσίµων, µέσα µαζικής µεταφοράς και ταξί. Τα ποσά του fuel pass, που θα καταβληθούν σε περισσότερα από 3 εκατοµµύρια νοικοκυριά, κυµαίνονται από 25 έως 60 ευρώ, ανάλογα µε την περιοχή κατοικίας, τον τύπο του οχήµατος και τον τρόπο καταβολής.
Το συνολικό κόστος των µέτρων ανέρχεται σε 300 εκατ. ευρώ. Από αυτά, τα 100 εκατ. ευρώ θα καλυφθούν από την αυξηµένη φορολόγηση των κερδών των παικτών διαδικτυακών τυχερών παιχνιδιών, ενώ τα υπόλοιπα 200 εκατ. ευρώ προέρχονται από την υπεραπόδοση της ελληνικής οικονοµίας το 2025. Με αυτόν τον τρόπο δεν ασκούνται πιέσεις στον φετινό Προϋπολογισµό και διατηρείται η δηµοσιονοµική ισορροπία.
Σε ό,τι αφορά τις αποφάσεις για νέα µέτρα κατά της ακρίβειας, αρµόδιες πηγές τοποθετούν τον χρόνο λήψης τους στο τέλος Απριλίου. Προηγουµένως θα έχει γίνει ένα πρώτο «ταµείο», κατά το οποίο θα αξιολογηθεί η επίδραση των υφιστάµενων παρεµβάσεων στην αγορά και στην κατανάλωση, ενώ παράλληλα θα συνεκτιµηθούν οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Αν οι τιµές της ενέργειας παραµείνουν σε ανοδική πορεία, θα ενεργοποιηθεί το σενάριο ενός δεύτερου κύµατος παρεµβάσεων, στη λογική της επέκτασης των υφιστάµενων µέτρων. Ωστόσο, εάν η Ευρωπαϊκή Ενωση ανάψει το «πράσινο φως» για την ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής, που επιτρέπει µεγαλύτερη δηµοσιονοµική ευελιξία, το οικονοµικό επιτελείο θα έχει στη διάθεσή του περισσότερα «πυροµαχικά», αλλά και µεγαλύτερα περιθώρια κινήσεων για την αναχαίτιση της ενεργειακής ακρίβειας και τη συγκράτηση του πληθωρισµού.
Η σηµασία της ρήτρας διαφυγής θεωρείται κοµβική, καθώς ανοίγει τον δρόµο για πιο δραστικές λύσεις, όπως η µείωση των Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης στα καύσιµα ή ακόµα και η µείωση των συντελεστών ΦΠΑ, χωρίς να επηρεάζονται οι δηµοσιονοµικοί στόχοι. Μέχρι στιγµής, η κυβέρνηση αποφεύγει να αγγίξει αυτούς τους φόρους, µολονότι άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Αυστρία, η Ισπανία και η Ιταλία, έχουν κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση.
Στο µέτωπο της ανάπτυξης, αρµόδια στελέχη δεν κρύβουν τον προβληµατισµό τους για το ότι η πρόβλεψη για ρυθµό µεγέθυνσης 2,4% της ελληνικής οικονοµίας καθίσταται πλέον επισφαλής και το πλέον σίγουρο είναι ότι θα υπάρξει επιβράδυνση. Ωστόσο, στο Γενικό Λογιστήριο δεν υπάρχει σαφής εικόνα για το ακριβές µέγεθος της επίπτωσης στο ΑΕΠ, καθώς οι πολεµικές συγκρούσεις διανύουν τον πρώτο µήνα και τα δεδοµένα παραµένουν ρευστά.
Την ίδια ώρα, η ακρίβεια που πλήττει τα εισοδήµατα των νοικοκυριών και τις επιχειρήσεις, σε συνδυασµό µε την ψυχολογία ανασφάλειας για την επόµενη ηµέρα, οδηγούν σε περιορισµό της κατανάλωσης, που, δεδοµένου ότι αποτελεί τη βασική κινητήρια δύναµη της ανάπτυξης, φρενάρει τον ρυθµό µεγέθυνσης του ΑΕΠ, προκαλώντας αλυσιδωτές παρενέργειες στο κοινωνικό πεδίο. Ηδη το ∆ιεθνές Νοµισµατικό Ταµείο έχει αναθεωρήσει προς τα κάτω τις εκτιµήσεις του για τις προοπτικές της ελληνικής οικονοµίας το 2026, τοποθετώντας τον πήχη της ανάπτυξης στο 1,8% από 2% που ήταν η προηγούµενη εκτίµηση. Παρότι οι προβλέψεις του ∆ΝΤ παραδοσιακά χαρακτηρίζονται πιο συντηρητικές, στο υπουργείο Εθνικής Οικονοµίας αναµένουν και τις εαρινές εκτιµήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που θα ανακοινωθούν στις αρχές Μαΐου, ώστε να κινηθούν ανάλογα.
Αναθεωρήσεις διαφαίνονται και στο µέτωπο του πληθωρισµού, µετά το ντόµινο ανατιµήσεων σε προϊόντα και υπηρεσίες που πυροδοτεί η ενεργειακή κρίση. Η αρχική εκτίµηση για αποκλιµάκωση του τιµάριθµου στο 2,2% φέτος, από 2,6% το 2025, θεωρείται πλέον ξεπερασµένη, καθώς οι πιέσεις στις τιµές ενισχύονται.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα "Παραπολιτικά"
Καθοριστικός παράγοντας θα είναι τόσο η διάρκεια και η ένταση της γεωπολιτικής κρίσης όσο και οι αντοχές των δηµόσιων ταµείων, σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από ραγδαία κλιµάκωση των πληθωριστικών πιέσεων στην ενέργεια, στα είδη διατροφής και στις πρώτες ύλες. Υπό αυτές τις συνθήκες, βασική προτεραιότητα για το οικονοµικό επιτελείο αποτελεί να µη µείνουν τα νοικοκυριά χωρίς αντίβαρα απέναντι στις ανατιµήσεις, ωστόσο οι κινήσεις θα πρέπει να είναι προσεκτικές, ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος να βρεθεί η χώρα µε την πλάτη στον τοίχο. Η κυβέρνηση ανακοίνωσε µια δέσµη τεσσάρων στοχευµένων µέτρων για το δίµηνο Απριλίου-Μαΐου. Το πακέτο περιλαµβάνει οριζόντια επιδότηση στην τιµή του diesel κίνησης, µε στόχο να µειωθεί το κόστος στην αντλία, καθώς και νέο fuel pass, µέσω ψηφιακής κάρτας, που θα µπορεί να χρησιµοποιηθεί σε πρατήρια καυσίµων, µέσα µαζικής µεταφοράς και ταξί. Τα ποσά του fuel pass, που θα καταβληθούν σε περισσότερα από 3 εκατοµµύρια νοικοκυριά, κυµαίνονται από 25 έως 60 ευρώ, ανάλογα µε την περιοχή κατοικίας, τον τύπο του οχήµατος και τον τρόπο καταβολής.
Η πλατφόρμα
Για όσους δεν διαθέτουν smartphone, η ενίσχυση θα κατατίθεται σε τραπεζικό λογαριασµό της επιλογής τους, µειωµένη κατά 10 ευρώ. Η πλατφόρµα υποβολής αιτήσεων θα ανοίξει την επόµενη εβδοµάδα. Η δέσµη ολοκληρώνεται µε παρεµβάσεις υπέρ των αγροτών, µε επιχορηγήσεις από το κράτος για το 15% του κόστους των παραστατικών για την αγορά λιπασµάτων, και µε ειδικές αποζηµιώσεις προς τις ακτοπλοϊκές εταιρείες, ώστε να διατηρηθούν οι υποχρεωτικές εκπτώσεις στα εισιτήρια που ισχύουν για φοιτητές, ανήλικα τέκνα, άτοµα µε αναπηρία και άλλες ευάλωτες οµάδες.Το συνολικό κόστος των µέτρων ανέρχεται σε 300 εκατ. ευρώ. Από αυτά, τα 100 εκατ. ευρώ θα καλυφθούν από την αυξηµένη φορολόγηση των κερδών των παικτών διαδικτυακών τυχερών παιχνιδιών, ενώ τα υπόλοιπα 200 εκατ. ευρώ προέρχονται από την υπεραπόδοση της ελληνικής οικονοµίας το 2025. Με αυτόν τον τρόπο δεν ασκούνται πιέσεις στον φετινό Προϋπολογισµό και διατηρείται η δηµοσιονοµική ισορροπία.
Σε ό,τι αφορά τις αποφάσεις για νέα µέτρα κατά της ακρίβειας, αρµόδιες πηγές τοποθετούν τον χρόνο λήψης τους στο τέλος Απριλίου. Προηγουµένως θα έχει γίνει ένα πρώτο «ταµείο», κατά το οποίο θα αξιολογηθεί η επίδραση των υφιστάµενων παρεµβάσεων στην αγορά και στην κατανάλωση, ενώ παράλληλα θα συνεκτιµηθούν οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Αν οι τιµές της ενέργειας παραµείνουν σε ανοδική πορεία, θα ενεργοποιηθεί το σενάριο ενός δεύτερου κύµατος παρεµβάσεων, στη λογική της επέκτασης των υφιστάµενων µέτρων. Ωστόσο, εάν η Ευρωπαϊκή Ενωση ανάψει το «πράσινο φως» για την ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής, που επιτρέπει µεγαλύτερη δηµοσιονοµική ευελιξία, το οικονοµικό επιτελείο θα έχει στη διάθεσή του περισσότερα «πυροµαχικά», αλλά και µεγαλύτερα περιθώρια κινήσεων για την αναχαίτιση της ενεργειακής ακρίβειας και τη συγκράτηση του πληθωρισµού.
Η σηµασία της ρήτρας διαφυγής θεωρείται κοµβική, καθώς ανοίγει τον δρόµο για πιο δραστικές λύσεις, όπως η µείωση των Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης στα καύσιµα ή ακόµα και η µείωση των συντελεστών ΦΠΑ, χωρίς να επηρεάζονται οι δηµοσιονοµικοί στόχοι. Μέχρι στιγµής, η κυβέρνηση αποφεύγει να αγγίξει αυτούς τους φόρους, µολονότι άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Αυστρία, η Ισπανία και η Ιταλία, έχουν κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση.
Στο µέτωπο της ανάπτυξης, αρµόδια στελέχη δεν κρύβουν τον προβληµατισµό τους για το ότι η πρόβλεψη για ρυθµό µεγέθυνσης 2,4% της ελληνικής οικονοµίας καθίσταται πλέον επισφαλής και το πλέον σίγουρο είναι ότι θα υπάρξει επιβράδυνση. Ωστόσο, στο Γενικό Λογιστήριο δεν υπάρχει σαφής εικόνα για το ακριβές µέγεθος της επίπτωσης στο ΑΕΠ, καθώς οι πολεµικές συγκρούσεις διανύουν τον πρώτο µήνα και τα δεδοµένα παραµένουν ρευστά.
Περιορισμός της κατανάλωσης
Είναι γεγονός ότι η αβεβαιότητα γύρω από τις ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις αποτελεί ίσως τον σηµαντικότερο παράγοντα που δυσχεραίνει τη διενέργεια ασφαλών µακροοικονοµικών προβλέψεων, τόσο σε εθνικό όσο και σε παγκόσµιο επίπεδο.Την ίδια ώρα, η ακρίβεια που πλήττει τα εισοδήµατα των νοικοκυριών και τις επιχειρήσεις, σε συνδυασµό µε την ψυχολογία ανασφάλειας για την επόµενη ηµέρα, οδηγούν σε περιορισµό της κατανάλωσης, που, δεδοµένου ότι αποτελεί τη βασική κινητήρια δύναµη της ανάπτυξης, φρενάρει τον ρυθµό µεγέθυνσης του ΑΕΠ, προκαλώντας αλυσιδωτές παρενέργειες στο κοινωνικό πεδίο. Ηδη το ∆ιεθνές Νοµισµατικό Ταµείο έχει αναθεωρήσει προς τα κάτω τις εκτιµήσεις του για τις προοπτικές της ελληνικής οικονοµίας το 2026, τοποθετώντας τον πήχη της ανάπτυξης στο 1,8% από 2% που ήταν η προηγούµενη εκτίµηση. Παρότι οι προβλέψεις του ∆ΝΤ παραδοσιακά χαρακτηρίζονται πιο συντηρητικές, στο υπουργείο Εθνικής Οικονοµίας αναµένουν και τις εαρινές εκτιµήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που θα ανακοινωθούν στις αρχές Μαΐου, ώστε να κινηθούν ανάλογα.
Αναθεωρήσεις διαφαίνονται και στο µέτωπο του πληθωρισµού, µετά το ντόµινο ανατιµήσεων σε προϊόντα και υπηρεσίες που πυροδοτεί η ενεργειακή κρίση. Η αρχική εκτίµηση για αποκλιµάκωση του τιµάριθµου στο 2,2% φέτος, από 2,6% το 2025, θεωρείται πλέον ξεπερασµένη, καθώς οι πιέσεις στις τιµές ενισχύονται.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα "Παραπολιτικά"
