Προσιτές κατοικίες για χιλιάδες Έλληνες πολίτες έρχονται στην αγορά μέσω του προγράμματος κοινωνικής αντιπαροχής, με την έκδοση των πρώτων Κοινών Υπουργικών Αποφάσεων την επόμενη εβδομάδα. Το πρόγραμμα ξεκλειδώνει δημόσια ακίνητα που παρέμεναν αναξιοποίητα και τα μετατρέπει σε σύγχρονες στεγαστικές λύσεις για ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.

Διαβάστε: Κοινωνικές κατοικίες: Έως 10.000 νέα σπίτια, με τα πρώτα να αναμένονται το 2027 - Πώς θα γίνει η επιλογή δικαιούχων

Οι πρώτες ΚΥΑ για την υλοποίηση του προγράμματος

Δύο κρίσιμες Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις αναμένεται να δημοσιευτούν εντός της εβδομάδας, θέτοντας σε εφαρμογή τη νέα πολιτική κοινωνικής στέγασης. Η πρώτη ΚΥΑ καθορίζει τη διαδικασία και τους όρους υλοποίησης της αντιπαροχής, ενώ η δεύτερη περιλαμβάνει τον κατάλογο των πρώτων ακινήτων που παραχωρούνται από το Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών και τη ΔΥΠΑ.

Σε ποιες περιοχές θα κατασκευαστούν οι πρώτες προσιτές κατοικίες

Τα πρώτα ακίνητα που θα αξιοποιηθούν βρίσκονται σε τέσσερις στρατηγικές τοποθεσίες της χώρας. Συγκεκριμένα, οι περιοχές που θα φιλοξενήσουν τις νέες κοινωνικές κατοικίες είναι η Παιανία, οι Σέρρες, η Λάρισα και η Πάτρα. Όπως τόνισε η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου, πρόκειται για μικρότερα κτίρια που βρίσκονται ήδη στο κέντρο των αστικών περιοχών και παρέμεναν ανενεργά για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η ενεργοποίηση αυτών των ακινήτων ενισχύει τον θεσμό της κοινωνικής κατοικίας και αξιοποιεί δημόσια περιουσία που λιμνάζει.

Ο ρόλος του Υπερταμείου στους διαγωνισμούς

Το Υπερταμείο έχει αναλάβει τη διεξαγωγή των διαγωνισμών κοινωνικής αντιπαροχής, αναλαμβάνοντας την εκπόνηση οικονομοτεχνικών μελετών, τη σύνταξη των διαγωνιστικών τευχών και την υποστήριξη όλης της διαδικασίας μέχρι την τελική υπογραφή των συμβάσεων με τους ιδιώτες αναδόχους.

Πώς λειτουργεί το σύστημα κοινωνικής αντιπαροχής

Το μοντέλο της κοινωνικής αντιπαροχής βασίζεται σε μια καινοτόμα συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Ο ιδιώτης ανάδοχος αναλαμβάνει την ανάπτυξη ή την ανακατασκευή ακινήτων σε δημόσια γη, χωρίς κόστος για το κράτος. Ως αντάλλαγμα, το 30% των νέων διαμερισμάτων επιστρέφει στο Δημόσιο για κοινωνική μίσθωση, ενώ το υπόλοιπο 70% διατίθεται ελεύθερα στην αγορά από τον ανάδοχο. Αυτός ο μηχανισμός αυξάνει άμεσα την προσφορά κατοικίας, αξιοποιώντας ανεκμετάλλευτα δημόσια ακίνητα σύμφωνα με τις σύγχρονες στεγαστικές ανάγκες των πολιτών.

Ποιοι είναι οι δικαιούχοι των προσιτών κατοικιών

Οι κατοικίες με προσιτό ενοίκιο απευθύνονται σε συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες που αντιμετωπίζουν στεγαστικές δυσκολίες. Στους δικαιούχους περιλαμβάνονται νέοι, ζευγάρια, μονογονεϊκές οικογένειες, τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες, καθώς και ζευγάρια με άτομο που έχει αναπηρία. Η επιλογή των δικαιούχων θα γίνεται από τον ΟΠΕΚΑ με βάση αυστηρά κοινωνικά κριτήρια. Τα κριτήρια αυτά περιλαμβάνουν το εισόδημα, την περιουσιακή κατάσταση, την οικογενειακή σύνθεση, την ηλικία των τέκνων και την πιθανή ύπαρξη ποσοστού αναπηρίας.

Διεύρυνση σε στεγαστικά ευάλωτους πολίτες

Το υπουργείο εξετάζει τη διεύρυνση του προγράμματος ώστε να συμπεριλάβει και πολίτες που χαρακτηρίζονται ως στεγαστικά ευάλωτοι. Πρόκειται για άτομα των οποίων το εισόδημα δεν επαρκεί για την καταβολή των υψηλών ενοικίων της ελεύθερης αγοράς, ακόμη και αν δεν λαμβάνουν επιδόματα από τον ΟΠΕΚΑ. Αυτοί οι πολίτες δαπανούν το μεγαλύτερο μέρος του μισθού τους για τη στέγασή τους, γεγονός που τους καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτους.

Πώς καθορίζεται το κοινωνικό μίσθωμα

Το κοινωνικό μίσθωμα θα είναι σημαντικά χαμηλότερο από τα ενοίκια της ελεύθερης αγοράς. Ο καθορισμός του θα βασίζεται στο εισόδημα του ενοικιαστή, την αξία του ακινήτου ανάλογα με την περιοχή, ή και στους δύο παράγοντες συνδυαστικά, ακολουθώντας αντίστοιχα ευρωπαϊκά μοντέλα. Ο κατασκευαστής δεν θα ορίζει το ύψος του ενοικίου, ωστόσο θα το εισπράττει. Τα έσοδα από τα ενοίκια θα εξασφαλίζουν τη συντήρηση των κατοικιών, διατηρώντας την αξία τους και εγγυώμενοι την ποιότητα ζωής των ενοίκων.

Διαχείριση και συντήρηση των κοινωνικών κατοικιών

Σύμφωνα με τον νόμο, η διαχείριση των κοινωνικών κατοικιών μπορεί να ανατεθεί σε ιδιώτη στο πλαίσιο της σύμβασης Κοινωνικής Αντιπαροχής. Η εκμετάλλευση και η φροντίδα του ακινήτου μπορεί να παραχωρηθεί είτε στον ίδιο τον κατασκευαστή είτε σε άλλον ιδιώτη μετά από διαγωνισμό. Η διαχείριση περιλαμβάνει υπηρεσίες τακτικής συντήρησης και επισκευών, διασφαλίζοντας ότι το απόθεμα κοινωνικών κατοικιών παραμένει σε άριστη κατάσταση και μπορεί να επαναδιατεθεί σε νέους δικαιούχους όταν απαιτείται.

Διάρκεια μίσθωσης και δυνατότητα εξαγοράς

Η διάρκεια της μίσθωσης ορίζεται σε δέκα έτη, με τη δυνατότητα εξαγοράς μέρους των κοινωνικών κατοικιών μετά την παρέλευση της δεκαετίας, σύμφωνα με το μοντέλο "rent to own". Το βασικό ποσοστό που ανήκει στο Δημόσιο, τουλάχιστον το 30%, θα παραμένει πάντα στην κρατική κυριότητα για αποκλειστική χρήση κοινωνικής στέγασης, εξασφαλίζοντας μόνιμο απόθεμα προσιτών κατοικιών για μελλοντικούς δικαιούχους.