"Η οικονοµία παραµένει ευάλωτη στις κρίσεις", άρθρο του Φίλιππου Σαχινίδη στα Παραπολιτικά

Η διασφάλιση της ανθεκτικότητας της ελληνικής οικονοµίας συνιστά µια από τις µεγαλύτερες προκλήσεις στη χάραξη της οικονοµικής πολιτικής µετά την εµπειρία των αλλεπάλληλων κρίσεων της τελευταίας δεκαπενταετίας.

Στην παγκόσµια κρίση χρέους του 2008 οι σωρευτικές απώλειες στο ΑΕΠ ξεπέρασαν το 25% και η ανεργία έφτασε στο 27% το 2013. Με την εκδήλωση της πανδηµίας το 2020 η ύφεση άγγιξε το 9,2% και ήταν η δεύτερη µεγαλύτερη µεταξύ των χωρών της ευρωζώνης. Το έλλειµµα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών από το 2020 και µετά είναι σταθερά πάνω από το 5,5% του ΑΕΠ, παρά τη σηµαντική αύξηση των εξαγωγών σε σχέση µε το 2009. Στο µεταξύ έχουν µεσολαβήσει τρία µνηµόνια και πλήθος µεταρρυθµίσεων σε συνδυασµό µε τους πόρους του Ταµείου Ανάκαµψης, που στοχεύουν µεταξύ άλλων στην αναδιάρθρωση του παραγωγικού προτύπου και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας της οικονοµίας.

Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η ενεργειακή κρίση οδήγησε τον πληθωρισµό στο 9,3% το 2022. Πρέπει, όµως, να µας προβληµατίσει η επιµονή των πληθωριστικών πιέσεων. Σωρευτικά, µεταξύ 2020-2025 ο γενικός δείκτης τιµών στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 19,8%. Η επιµονή του πληθωρισµού οφείλεται κυρίως στις κατηγορίες των υπηρεσιών, των µη επεξεργασµένων ειδών διατροφής, καθώς και της ηλεκτρικής ενέργειας, του φυσικού αερίου και των στερεών καυσίµων. Αυτά δείχνουν πόσο ευάλωτη παραµένει η οικονοµία από την εξάρτησή της από τα ορυκτά καύσιµα, παρά το γεγονός ότι έχει σηµαντική πρόοδο στην παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιµες πηγές. Οι αρχικές εκτιµήσεις για τις συνέπειες στην οικονοµία των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή ήταν ότι θα είναι περιορισµένες, µε την υπόθεση ότι η διάρκειά τους θα ήταν σύντοµη. Μετά τον πρώτο µήνα συγκρούσεων, οι εκτιµήσεις αναθεωρούνται. Η Τράπεζα της Ελλάδος αναθεώρησε τις προβλέψεις για το ΑΕΠ στο 1,9% για το 2026, από 2,1%, λόγω αβεβαιότητας από τις συγκρούσεις, τις υψηλές τιµές ενέργειας και τη γενικότερη επιβράδυνση στην ευρωζώνη.

Ενα κρίσιµο ερώτηµα είναι αν τα µέτρα που ανακοίνωσε η κυβέρνηση θα περιορίσουν τις συνέπειες στην οικονοµία από τη νέα ενεργειακή κρίση. Αν οι διαταραχές στις ροές ενέργειας αποκτήσουν µονιµότερα χαρακτηριστικά, τότε -παρά τα µέτρα- είναι πολύ πιθανή µια νέα αναθεώρηση προς τα κάτω στην εκτίµηση για το ΑΕΠ του 2026.

Σε ό,τι αφορά τον πληθωρισµό, τον Μάρτιο του 2026 ανήλθε στο 3,3%, έναντι 2,5% στην ευρωζώνη. Αν λάβουµε υπόψη την επιµονή του από την προηγούµενη κρίση, είναι βέβαιο ότι η ακρίβεια θα διαχυθεί στο σύνολο της οικονοµίας. Θα επηρεάσει αρνητικά την αγοραστική δύναµη των νοικοκυριών και την ανταγωνιστικότητα της οικονοµίας, διατηρώντας το έλλειµµα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών πάνω από το 5,5% του ΑΕΠ. Η κυβέρνηση της Ν.∆. δεν αξιοποίησε σωστά τους πόρους του Ταµείου Ανάκαµψης και γι’ αυτό δεν έχει ενισχυθεί η ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονοµίας. Το αφήγηµά της ότι στην επταετία προώθησε ουσιαστικές µεταρρυθµίσεις που οδήγησαν σε αναδιάρθρωση της οικονοµίας θα τεθεί σε δοκιµασία στη νέα κρίση.