Η Δυτική Μακεδονία περνά σε μια νέα εποχή, καθώς η επόμενη ημέρα για την περιοχή δεν προσδιορίζεται πλέον μόνο από την απολιγνιτοποίηση, αλλά και από τη δημιουργία ενός νέου παραγωγικού και τεχνολογικού οικοσυστήματος. Στην καρδιά αυτού του σχεδιασμού βρίσκεται το mega data center που προωθεί η ΔΕΗ στην περιοχή του Αγίου Δημητρίου στην Κοζάνη, σε συνδυασμό με επενδύσεις σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, αποθήκευση, ευέλικτη ηλεκτροπαραγωγή, δίκτυα και τηλεπικοινωνιακές υποδομές.

Δυτική Μακεδονία: Από τον λιγνίτη στα data centers

Όπως επισημαίνει ο όμιλος σε ανακοίνωσή του, «η απολιγνιτοποίηση δεν αποτελεί μια βίαιη αποχώρηση της ΔΕΗ από τη Δυτική Μακεδονία, αλλά μια βαθιά, δομική και υψηλής προστιθέμενης αξίας δέσμευση για την περιβαλλοντική και οικονομική αναγέννηση της περιοχής». Παράλληλα, η εταιρεία υλοποιεί ένα πρωτοφανές σε μέγεθος πρόγραμμα αποκατάστασης εδαφών και αποσύρσεων, πραγματοποιώντας σημαντικές επενδύσεις ώστε να αναβαθμίσει περιβαλλοντικά και να επαναφέρει σε παραγωγική χρήση τις εκτάσεις όπου για δεκαετίες αναπτύχθηκε η εξορυκτική δραστηριότητα. Μέχρι σήμερα έχουν αποκατασταθεί περισσότερα από 80.000 στρέμματα πρώην λιγνιτωρυχείων, εκ των οποίων περίπου 55.000 στρέμματα παραχωρούνται σταδιακά στο ελληνικό Δημόσιο μέσω της εταιρείας ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΕ.

Η ΔΕΗ ο μεγαλύτερος επενδυτής καθαρής και ευέλικτης ενέργειας στη Δυτική Μακεδονία

Την ίδια ώρα, η ΔΕΗ επανατοποθετείται στη Δυτική Μακεδονία ως ο μεγαλύτερος επενδυτής καθαρής και ευέλικτης ενέργειας. Η ολοκλήρωση φωτοβολταϊκών πάρκων συνολικής ισχύος 2,13 GW, σε συνδυασμό με μεγάλες επενδύσεις στην αποθήκευση ενέργειας, μετατρέπει την περιοχή στο μεγαλύτερο και πιο σύγχρονο κέντρο πράσινης και ευέλικτης παραγωγής ενέργειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Στον τομέα της ηλεκτροπαραγωγής, η ΔΕΗ προχωρά στην αναβάθμιση των υφιστάμενων υποδομών της, έχοντας ήδη ξεκινήσει τη μετατροπή της μονάδας «Πτολεμαΐδα V» σε μονάδα φυσικού αερίου συνδυασμένου κύκλου. Η επένδυση προβλέπεται να τεθεί σε λειτουργία στις αρχές του 2028 ως μονάδα ανοιχτού κύκλου και το 2029 ως συνδυασμένου κύκλου, παρέχοντας ευέλικτη ισχύ, διατηρώντας παράλληλα εξειδικευμένο τεχνικό προσωπικό στην περιοχή και εξασφαλίζοντας τη μακροχρόνια αξιοποίηση του σταθμού.

Παράλληλα, η ΔΕΗ αναπτύσσει ένα ευρύ πλέγμα σύγχρονων τεχνολογιών που ενισχύουν τον ρόλο της Δυτικής Μακεδονίας ως ενεργειακού κόμβου. Σε αυτές περιλαμβάνεται η νέα μονάδα Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης (ΣΗΘΥΑ), η οποία θα διασφαλίσει βιώσιμη, απρόσκοπτη και οικονομική τηλεθέρμανση για τις πόλεις της περιοχής, με στόχο να τεθεί σε λειτουργία στα τέλη του 2026.

Παράλληλα, μέσω της κοινοπραξίας Hellenic Hydrogen, η ΔΕΗ συμμετέχει στην πρώτη βιομηχανικής κλίμακας μονάδα παραγωγής υδρογόνου από ανανεώσιμες πηγές στο Αμύνταιο. Τόσο η νέα μονάδα ΣΗΘΥΑ όσο και η υπό μετατροπή «Πτολεμαΐδα V» έχουν σχεδιαστεί ώστε να μπορούν στο μέλλον να λειτουργήσουν εν μέρει με πράσινο υδρογόνο (hydrogen ready), επιταχύνοντας την ενεργειακή μετάβαση.

Την ίδια στιγμή, στον ΑΗΣ Καρδιάς οι παλαιές γεννήτριες μετατρέπονται σε σύγχρονους πυκνωτές, συμβάλλοντας στην εξισορρόπηση του συστήματος υπερυψηλής τάσης και αξιοποιώντας τις υφιστάμενες υποδομές. Συνολικά, μέσω του στρατηγικού επενδυτικού σχεδίου ύψους 5,75 δισ. ευρώ, οι πρώην λιγνιτικές εκτάσεις της Δυτικής Μακεδονίας μετασχηματίζονται σε έναν σύγχρονο τεχνολογικό και πράσινο ενεργειακό κόμβο για την Ελλάδα και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Ψηφιακό μέλλον

Η σημαντικότερη εξέλιξη για την επόμενη ημέρα της Δυτικής Μακεδονίας είναι η απόφαση της ΔΕΗ να ξεκινήσει εντός του έτους την κατασκευή ενός mega data center στην περιοχή. Στην πρώτη φάση προβλέπεται η δημιουργία εγκατάστασης ισχύος 300 MW στον ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου, μια επένδυση ευρωπαϊκής κλίμακας που μπορεί να ολοκληρωθεί μέσα σε δύο χρόνια από την έναρξη των εργασιών. Το έργο θα έχει δυνατότητα επέκτασης έως το 1 GW (giga data center), εφόσον υπάρξει σχετική δέσμευση από hyperscalers.

Το συνολικό ύψος της επένδυσης υπολογίζεται στα 3,5 δισ. ευρώ, με προοπτική να ξεπεράσει τα 10 δισ. ευρώ σε επόμενη φάση. Η συμμετοχή της ΔΕΗ εκτιμάται κοντά στο 1,2 δισ. ευρώ, ενώ τα υπόλοιπα περίπου 2,3 δισ. ευρώ θα προέλθουν από στρατηγικούς εταίρους και τη χρηματοδοτική δομή του έργου. Για τον σκοπό αυτό, η διοίκηση της ΔΕΗ βρίσκεται ήδη σε συζητήσεις με μεγάλους διεθνείς παρόχους cloud και ψηφιακών υπηρεσιών, όπως η Google, η Meta, η AWS του Ομίλου Amazon και η Microsoft.

Τα οφέλη για την τοπική κοινωνία και την οικονομία της Δυτικής Μακεδονίας εκτιμάται ότι θα είναι σημαντικά. Κατά τη φάση της κατασκευής αλλά και της πλήρους λειτουργίας του έργου αναμένεται να δημιουργηθούν χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας, κυρίως για εξειδικευμένο επιστημονικό και τεχνικό προσωπικό στους τομείς των κατασκευών, της πληροφορικής, των τηλεπικοινωνιών και της ενέργειας.

Κατανάλωση νερού

Απαντώντας στις επιφυλάξεις που έχουν διατυπωθεί σχετικά με την κατανάλωση νερού για την ψύξη των data centers, τα επίσημα τεχνικά στοιχεία δείχνουν ότι η νέα δραστηριότητα απαιτεί σημαντικά μικρότερες ποσότητες σε σχέση με την παλαιά λιγνιτική παραγωγή. Η αρχικά αδειοδοτημένη ετήσια κατανάλωση νερού για τον ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου ανερχόταν σε 30 εκατ. κυβικά μέτρα, ενώ για το σύνολο των ΑΗΣ του Λεκανοπεδίου έφθανε τα 70 εκατ. κυβικά μέτρα. Αντίθετα, η εκτιμώμενη ετήσια κατανάλωση του νέου mega data center δεν αναμένεται να ξεπεράσει τα 400.000 κυβικά μέτρα, ποσότητα που αντιστοιχεί μόλις στο 0,6% του νερού που απαιτούσε η λιγνιτική δραστηριότητα.

Η εξοικονόμηση αυτή επιτυγχάνεται επειδή το σύστημα ψύξης του data center θα λειτουργεί ως κλειστό ανακυκλούμενο κύκλωμα, με την προσθήκη νερού να απαιτείται μόνο επικουρικά και αποκλειστικά σε ακραίες συνθήκες υψηλών θερμοκρασιών.