Πολλές και ενδιαφέρουσες ήταν οι τοποθετήσεις που πραγματοποιήθηκαν κατά τη 30ή Συζήτηση Στρογγυλής Τραπέζης με την Ελληνική Κυβέρνηση «Πρόοδος σε μια εποχή αναταράξεων», στο πλαίσιο της 2ης ημέρας του ετήσιου συνεδρίου του Economist. Κορυφαίες προσωπικότητες από τον χώρο της ενέργειας, της τεχνολογίας και της πολιτικής ανέλυσαν τις προοπτικές της πράσινης μετάβασης, της ενεργειακής ασφάλειας και του ψηφιακού μετασχηματισμού.

Διαβάστε: Συνέδριο "30th Annual Government Roundtable" του Economist: Η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης, το μεταναστευτικό και η ενεργειακή ασφάλεια στο "μενού" της δεύτερης ημέρας (Εικόνες)


Στις εργασίες της 2ης ημέρας του συνεδρίου συμμετείχαν -μεταξύ άλλων- ο Frans Timmermans, τέως Εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, o Νίκος Τσάφος, Υφυπουργός Ενέργειας, o Artem Rybchenko, Υφυπουργός για την Ανάπτυξη των Κοινοτήτων και των Περιφερειών της Ουκρανίας, o Kristian Ruby, Γενικός Γραμματέας, Eurelectric, o Emmanuel Brutin, Γενικός Διευθυντής, NuclearEurope, o Μάνος Μανουσάκης, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος, Ανεξάρτητος Διαχειριστής Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΔΜΗΕ), η Χριστίνα Ταρνανίδου, αναπληρώτρια καθηγήτρια Εμπορικού και Χρηματοοικονομικού Δικαίου, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, senior partner, Δικηγορική Εταιρεία Σαρδελάς Πέτσα, ο Ανδρέας Παπανδρέου, Καθηγητής, ΕΚΠΑ, Συμπρόεδρος, SDSN Greece, ο Jack Hidary, Διευθύνων Σύμβουλος, SandboxAQ και ο Armen Sarkissian, πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας και πρώην Πρωθυπουργός της Αρμενίας


Frans Timmermans, τέως Εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία

«Πρέπει να μειώσουμε τις εκπομπές, να εγκαταστήσουμε περισσότερες ΑΠΕ, αλλά και να βρούμε κεφάλαια για επενδύσεις στα δίκτυα. Δεν απορρίπτω τους υδρογονάνθρακες, αλλά πρέπει να μειώσουμε τον ρόλο τους», τόνισε ο τέως εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία Frans Timmermans, προτού παρατηρήσει ότι «οι ΑΠΕ είναι πιο φθηνές και πιο εύκολα υλοποιήσιμες, ιδίως σε συνδυασμό με τη νέας γενιάς πυρηνική ενέργεια». Προς αυτήν την κατεύθυνση, δήλωσε ότι πρέπει να αυξήσουμε την παραγωγή ηλεκτρισμού και ταυτόχρονα το ρεύμα να γίνει πιο φθηνό, αν και παραδέχθηκε ότι «η έλλειψη δικτύων και προμήθειας μάς επιβραδύνει». Ξεκαθάρισε ότι «δεν θα πρέπει να είμαστε σε θέση να μας εκβιάζουν κάποιοι σε σχέση με την ενέργεια», προτού σημειώσει ότι η αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης και η διασφάλιση της ενεργειακής ασφάλειας είναι αλληλένδετες. Έτσι, κάλεσε την Ευρώπη να μείνει πιστή στους στόχους και να μην εγκαταλείψει το green deal, αν και ενδεχομένως, όπως υποστήριξε, μπορούμε να το αναπροσαρμόσουμε σε «sovereign deal». «Υπάρχουν πολλά περισσότερα στον κόσμο από το “drill baby, drill”», συμπέρανε ο κ. Timmermans.

Νίκος Τσάφος, Υφυπουργός Ενέργειας

Τη διαβεβαίωση ότι η Ελλάδα έχει προχωρήσει σε έναν πλήρη μετασχηματισμό του ενεργειακού συστήματος, έδωσε ο υφυπουργός Ενέργειας Νίκος Τσάφος, ο οποίος αναφέρθηκε στην προσπάθεια απομάκρυνσης του άνθρακα από το ενεργειακό μίγμα. Όπως εξήγησε, πλέον «είμαστε ένας καθαρός εξαγωγέας ενέργειας, ένας από τους μεγαλύτερους στην Ευρώπη». Παρατήρησε, επίσης, ότι «ο κόσμος στρέφεται σε τομείς που εμείς έχουμε πλεόνασμα», ενώ έστειλε το μήνυμα ότι συνεχίζουμε την εξάλειψη του λιγνίτη, τη διασύνδεση των νησιών, την απανθρακοποίηση και τον εξηλεκτρισμό του βιομηχανικού τομέα, την ενεργειακή εξοικονόμηση των κτηρίων κ.ά. «Πιστεύουμε σε μια μετάβαση που θα είναι οικονομικά αποδοτική», συμπλήρωσε, παράλληλα. «Θέλουμε την απανθρακοποίηση, αλλά ας δώσουμε μια ευελιξία στους επιμέρους στόχους για να μειώσουμε το κόστος της μετάβασης», ξεκαθάρισε, επαναλαμβάνοντας ότι «πρέπει να βρούμε τρόπο να κάνουμε την απανθρακοποίηση χωρίς να χάνουμε σε ανταγωνιστικότητα». Πρέπει να βρίσκουμε μια ισορροπία, κατέληξε.

Artem Rybchenko, Υφυπουργός για την Ανάπτυξη των Κοινοτήτων και των Περιφερειών της Ουκρανίας

Το μήνυμα ότι η Ουκρανία αντιμετωπίζει μια δύσκολη κατάσταση εδώ και 4,5 χρόνια, έστειλε ο υφυπουργός για την Ανάπτυξη των Κοινοτήτων και των Περιφερειών της Ουκρανίας Artem Rybchenko, ο οποίος βέβαια, διαμήνυσε ότι «γινόμαστε ολοένα και πιο δυνατοί». Το Κίεβο, πρόσθεσε, είναι έτοιμο να συνεργαστεί με όλους για την επίλυση των ενεργειακών προβλημάτων. Εάν και παραδέχθηκε ότι η διαχείριση είναι δύσκολη λόγω των στρατιωτικών πληγμάτων στις ενεργειακές υποδομές, εξέφρασε την άποψη ότι «πρέπει να βρούμε λύσεις για να να διασφαλίσουμε την παροχή ενέργειας και θερμότητας των Ουκρανών». Προς αυτήν την κατεύθυνση, επεσήμανε ότι η Ουκρανία είναι σε διαδικασία να βρει εναλλακτικές πηγές ενέργειας που θα βοηθήσουν τη χώρα να παραμείνει δυνατή.

Kristian Ruby, Γενικός Γραμματέας, Eurelectric

Το μήνυμα ότι «ο εξηλεκτρισμός είναι η λύση» έστειλε γενικός γραμματέας της Eurelectric Kristian Ruby, o οποίoς δήλωσε με νόημα ότι τα πράγματα δεν θα αλλάξουν με περισσότερες γεωτρήσεις. «Εάν θέλουμε να πάμε στο επόμενο βήμα, πρέπει να αντικαταστήσουμε τις διάφορες πηγές ενέργειας με τον ηλεκτρισμό και να διευρύνουμε το σύστημα εφοδιασμού», ξεκαθάρισε, μεταξύ άλλων. Διευκρίνισε ότι οι ΑΠΕ μπορούν να καλύψουν μαζικά το σύστημα, συμπληρωματικά με την πυρηνική ενέργεια και ένα μικρό κομμάτι από υδρογονάνθρακες. Επεσήμανε, παράλληλα, ότι ο εξηλεκτρισμός πρέπει να γίνει ελκυστικός και για τις βιομηχανίες. Σε αυτό το σημείο ιδιαίτερη αναφορά έκανε τόσο στο ρυθμιστικό πλαίσιο όσο και στην κουλτούρα.

Emmanuel Brutin, Γενικός Διευθυντής, NuclearEurope

Τη σημασία αφενός της παράτασης στη ζωή των αντιδραστήρων, αφετέρου της χρησιμοποίησης καινούργιων με επενδυτικά προγράμματα, εξήρε ο γενικός διευθυντής της NuclearEurope Emmanuel Brutin, ο οποίος επέλεξε να εστιάσει στη συνεισφορά της πυρηνικής ενέργειας. «Με τη νέα τεχνολογία μπορούμε να προωθήσουμε την κατασκευή μικρότερων αντιδραστήρων […] Νέες τεχνολογίες αρθρωτής συνδεσιμότητας που θα καλύπτουν τις ανάγκες της βιομηχανίας και των data centers», τόνισε, μεταξύ άλλων. Με αυτόν τον τρόπο, συνέχισε, μπορούν να επιτευχθούν οι στόχοι της απανθρακοποίησης, της διασφάλισης του ενεργειακού εφοδιασμού, της μείωσης των εκπομπών άνθρακα και της καθολικής προσβασιμότητας στην ενέργεια. Πρόσθεσε δε, ότι οι επενδύσεις στην πυρηνική ενέργεια δίνουν ποιότητα στο ενεργειακό σύστημα. Από εκεί και πέρα, παρατήρησε ότι το ρυθμιστικό πλαίσιο βελτιώνεται, ότι υπάρχουν αλλαγές στο αφήγημα και ότι βλέπουμε μια μετατόπιση της στάσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αν και έστειλε τα μήνυμα ότι όλα αυτά πρέπει να μεταφραστούν σε συγκεκριμένες πολιτικές.

Μάνος Μανουσάκης, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος, Ανεξάρτητος Διαχειριστής Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΔΜΗΕ)

Αφού χαιρέτισε το υψηλό ποσοστό διείσδυσης των ΑΠΕ και τον εξαγωγικό χαρακτήρα της ενέργειας, ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του ΑΔΜΗΕ Μανούσος Μανουσάκης εκτίμησε ότι από εδώ και πέρα «περιμένουμε ακόμη καλύτερα νέα για την απανθρακοποίηση του ηλεκτρικού συστήματος» της Ελλάδας. Τόνισε δε ότι το επόμενο βήμα είναι η συνολικότερη τάση εξηλεκτρισμού της οικονομίας, επικαλούμενος ως παράδειγμα τη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας για τη θέρμανση των νοικοκυριών και για την κάλυψη των αναγκών της βιομηχανίας. «Είναι προς το συμφέρον της χώρας», διαμήνυσε. Όσον αφορά τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιωτικών περιοχών, ο κ. Μανουσάκης εξήγησε ότι χωρίς αυτές θα είχαμε ένα πολύ υψηλότερο κόστος λόγω του πετρελαίου που χρησιμοποιούν οι παλιές μονάδες. Επεσήμανε, παράλληλα, ότι οι διασυνδέσεις είναι υπέρ των καταναλωτών, υπέρ του τουρισμού και υπέρ της ενεργειακές ασφάλειας, ξεκαθαρίζοντας ότι είναι μονόδρομος. Παράλληλα, γνωστοποίησε ότι κορυφαία επενδυτικά κεφάλαια ήδη ενδιαφέρονται για έργα που είναι σε πρώιμο-ανώριμο στάδιο, όπως η διασύνδεση Ελλάδας – Αιγύπτου.  Τέλος, έστειλε μήνυμα υπέρ των ευρύτερων διασυνδέσεων ανάμεσα στις ευρωπαϊκές χώρες, κάτι που θα ισχυροποιήσει την αγορά και την οικονομία της Ε.Ε.






Χριστίνα Ταρνανίδου, αναπληρώτρια καθηγήτρια Εμπορικού και Χρηματοοικονομικού Δικαίου, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, senior partner, Δικηγορική Εταιρεία Σαρδελάς Πέτσα

Η ανάγκη αξιοποίησης σύγχρονων χρηματοοικονομικών και κανονιστικών εργαλείων για τη διαμόρφωση μιας ανθεκτικής και βιώσιμης αγοράς ενέργειας βρέθηκε στο επίκεντρο της παρέμβασης της Χριστίνας Ταρνανίδου. Η αναπληρώτρια καθηγήτρια Εμπορικού και Χρηματοοικονομικού Δικαίου του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και senior partner της Sardelas Petsa Law Firm ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο της καινοτομίας, των ενεργειακών χρηματοοικονομικών προϊόντων και της κανονιστικής ωριμότητας στην επιτυχή υλοποίηση της ευρωπαϊκής πράσινης μετάβασης.

Στο πλαίσιο αυτό, παρουσίασε τις σημαντικότερες εξελίξεις που έχουν διαμορφώσει τη σύγχρονη ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας, προς την οποία εναρμονίζεται πλήρως και η ελληνική αγορά εστιάζοντας:

  • στα προϊόντα χονδρικής των οργανωμένων αγορών ηλεκτρικής ενέργειας, τα οποία λειτουργούν στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής σύζευξης αγορών (EU Market Coupling),
  • στις προηγμένες διαδικασίες διαχείρισης κινδύνου και εκκαθάρισης συναλλαγών (EU Clearing Regulations), που ενισχύουν την ασφάλεια των αγορών και περιορίζουν τους συστημικούς κινδύνους,
  • στα χρηματοοικονομικά προϊόντα των οργανωμένων και εξωχρηματιστηριακών (OTC) αγορών, τα οποία παρέχουν στους συμμετέχοντες τη δυνατότητα αποτελεσματικής αντιστάθμισης των κινδύνων τους, (EU Markets in Financial Instruments Regulations)
  • καθώς και στις σύγχρονες μορφές Συμβάσεων Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (Power Purchase Agreements – PPAs), οι οποίες ενισχύουν την ανάπτυξη της καθαρής ενέργειας, την επενδυτική ασφάλεια και τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα της αγοράς. Τέλος, η κ. Ταρνανίδου υπογράμμισε ότι η ορθή νομική καθοδήγηση αποτελεί πλέον κρίσιμο παράγοντα για την ασφαλή και αποτελεσματική αξιοποίηση των σύγχρονων κανονιστικών και χρηματοοικονομικών εργαλείων.

Ανδρέας Παπανδρέου, Καθηγητής, ΕΚΠΑ, Συμπρόεδρος, SDSN Greece

Την ανάγκη η Ευρώπη να προχωρήσει με ταχύτερο ρυθμό στην απανθρακοποίηση, υπογράμμισε ο καθηγητής του ΕΚΠΑ και συμπρόεδρος του SDSN Greece Ανδρέας Παπανδρέου, ο οποίος πρότεινε τρεις τομείς παρέμβασης. Αρχικά εστίασε στις υποδομές, καθώς για να είναι αποτελεσματικές οι ΑΠΕ απαιτούνται δίκτυα. Κατόπιν αναφέρθηκε στους επενδυτές, καθώς «δεν σημαίνει αυτόματα ότι οι φθηνές ΑΠΕ είναι επιλέξιμες για επενδύσεις». «Είναι φθηνός ο ήλιος, αλλά δεν είναι ελκυστικός για τους επενδυτές […] Χρειάζεται διαχειρίσιμος κίνδυνος κι αποδεκτά κέρδη». Τρίτον, υπογράμμισε τη σημασία τα κόστη και τα οφέλη να κατανέμονται με δικαιοσύνη. «Οι πολλοί θέλουν να συμμετάσχουν και στα οφέλη της μετάβασης. Αυτό σημαίνει ενεργειακή δημοκρατία», δήλωσε χαρακτηριστικά. «Το θέμα δεν είναι μόνο η ενέργεια να είναι φθηνή, αλλά να είναι φθηνή και στο επίπεδο που πληρώνει ο πολίτης», κατέληξε.

Jack Hidary, Διευθύνων Σύμβουλος, SandboxAQ

Η τεχνητή νοημοσύνη που βασίζεται στα γλωσσικά μοντέλα δεν αρκεί για να λύσει τα μεγάλα προβλήματα της ενέργειας, της βιοτεχνολογίας και της άμυνας, υποστήριξε ο διευθύνων σύμβουλος της SandboxAQ Jack Hidary, παρουσιάζοντας το μοντέλο των «ποσοτικών μοντέλων» (Large Quantitative Models). Όπως ανέφερε, «όλοι χρησιμοποιούμε πλατφόρμες ΑΙ για να διεκπεραιώσουμε πολλές δουλειές», όμως ο πραγματικός αντίκτυπος της τεχνητής νοημοσύνης αφορά «την αποθήκευση ενέργειας, την ιατρική, τα ποσοτικά μοντέλα». Τόνισε ότι «πρέπει να δημιουργήσουμε data sets που θα μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε τον φυσικό μας κόσμο», καθώς «δεν είναι δουλειά LLM αλλά ποσοτικό μοντέλο».

Εξήγησε ότι «το SandboxAQ δεν παίρνει δεδομένα από το ίντερνετ, τα χρησιμοποιούμε αφού έχουν παραχθεί σε εργαστήριο», αξιοποιώντας εξειδικευμένα επιστημονικά δεδομένα για την ανάπτυξη νέων υλικών, μπαταριών και φαρμάκων. Ως παράδειγμα ανέφερε ότι η εταιρεία μπορεί να υπολογίσει το κατάλληλο κράμα μετάλλων για υπερηχητικούς πυραύλους ή να σχεδιάσει νέους τύπους μπαταριών για drones. Παράλληλα, υποστήριξε ότι χώρες όπως η Ελλάδα μπορούν να δημιουργήσουν νέα πνευματική ιδιοκτησία αξιοποιώντας την υπάρχουσα επιστημονική γνώση μέσω των μοντέλων της SandboxAQ. «Θέλουμε να δουλέψουμε στην Ελλάδα, να κάνουμε συμπράξεις, να βρούμε εταίρους», είπε, επισημαίνοντας ότι η εταιρεία ενδιαφέρεται να συνεργαστεί τόσο με την ελληνική κυβέρνηση στον τομέα της άμυνας όσο και με τα πανεπιστήμια για την ανάπτυξη ερευνητικών προγραμμάτων και διδακτορικών.

Armen Sarkissian, πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας και πρώην Πρωθυπουργός της Αρμενίας

«Ο κόσμος έχει ήδη εισέλθει σε μια νέα εποχή, όπου οι παλιοί κανόνες της γεωπολιτικής δεν επαρκούν πλέον για να εξηγήσουν τις διεθνείς εξελίξεις», υποστήριξε ο πρώην πρόεδρος της Δημοκρατίας και πρώην πρωθυπουργός της Αρμενίας Armen Sarkissian, παρουσιάζοντας τη θεωρία του περί «κβαντικής πολιτικής». Όπως ανέφερε, «όλοι μιλούν για τον κόσμο που αλλάζει, δεν θα επιστρέψουμε ποτέ στα παλιά», ενώ υποστήριξε ότι «ο κόσμος δεν είναι όπως τον ξέραμε πριν από 40 χρόνια». Αναφερόμενος στο βιβλίο του, εξήγησε ότι περιγράφει «13 λόγους για τις αλλαγές», επισημαίνοντας πως «δεν χρειάζεσαι να είσαι μεγάλος για να είσαι επιτυχημένος», αλλά να διαθέτεις ένα «έξυπνο ευφυές κράτος».

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην κατάρρευση του κομμουνισμού και στη θεωρία του Φουκουγιάμα, σημειώνοντας ότι «μίλησε εσφαλμένα για το τέλος της ιστορίας» και ότι «ήταν τότε η αρχή της νέας ιστορίας που αλλάζει κι αλλάζει γρήγορα». Συνέδεσε αυτή τη μετάβαση με τη γέννηση της κβαντικής μηχανικής, υποστηρίζοντας ότι η σύγχρονη πολιτική πρέπει να κατανοηθεί με διαφορετικούς όρους. Εκτίμησε ακόμη ότι «ζούμε σε έναν κβαντικό κόσμο» όπου «οι κλασικές απόψεις δεν ισχύουν, δεν λειτουργούν οι παλιοί θεσμοί», ενώ υποστήριξε πως «η ψυχαγωγία και η πολιτική πάνε χέρι-χέρι». Κλείνοντας, χαρακτήρισε τον Ντόναλντ Τραμπ «από τους πρώτους κβαντικούς πολιτικούς», εκτιμώντας ότι αυτός ο τρόπος άσκησης πολιτικής θα συνεχίσει να κυριαρχεί τα επόμενα χρόνια.