En"Γκάζι" για την επέκταση του Κάθετου ∆ιαδρόµου: Την Παρασκευή στη Θεσσαλονίκη οι υπογραφές για το άνοιγµα σε Βόρεια Μακεδονία και Σερβία
Ο ρόλος του FSRU Αλεξανδρούπολης
Κυβερνητικά στελέχη στο Βελιγράδι πρόσφατα χαρακτήρισαν τον Κάθετο ∆ιάδροµο εξαιρετικά σηµαντικό project, καθώς διαφοροποιεί τις πηγές ενεργειακού εφοδιασµού της χώρας, µε τη Srbjiagas να έχει δεσµεύσει δυναµικότητα στο FSRU Αλεξανδρούπολης (300 εκατ. κυβικά µέτρα) για τα επόµενα 10 χρόνια
Σε νέα «πίστα» περνά τις επόµενες ηµέρες το project του Κάθετου ∆ιαδρόµου Φυσικού Αερίου, καθώς την Παρασκευή 4 Σεπτεµβρίου στη Θεσσαλονίκη προγραµµατίζεται να πέσουν οι υπογραφές για την επέκτασή του προς τα ∆υτικά Βαλκάνια και συγκεκριµένα προς Σερβία και Βόρειο Μακεδονία, µε την υπογραφή σχετικού Μνηµονίου Συνεργασίας, κάτι που είχε προαναγγείλει από τον Ιούλιο ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου.
Διαβάστε: Βήμα ωρίμανσης για τον Κάθετο Διάδρομο: "Πύλη" εισόδου προς τα Δυτικά Βαλκάνια με Σερβία και Βόρεια Μακεδονία
Σηµαντικό στοιχείο, που επισφραγίζει την επέκταση της «γεωγραφικής επήρειας» του έργου µε µια νέα διακλάδωση πέρα από τον βασικό «κορµό» του, που µε σηµείο αφετηρίας τα τερµατικά της Ελλάδας καταλήγει στην Ουκρανία µέσω Βουλγαρίας, Ρουµανίας και Μολδαβίας, είναι ότι πέρα από την ωρίµανση του νέου κλάδου σε πολιτικό επίπεδο, οι εµπλεκόµενες πλευρές φαίνεται να «πατάνε γκάζι» και για την επιτάχυνση των φυσικών υποδοµών που είναι απαραίτητες για τη ροή φυσικού αερίου µη ρωσικής προέλευσης, δηλαδή LNG -κατά βάση αµερικανικού- και αζέρικου αερίου, στις δύο χώρες.
Και αν το ένα από τα δύο κρίσιµα κοµµάτια του παζλ των υποδοµών, δηλαδή ο διασυνδετήριος αγωγός φυσικού αερίου Ελλάδας – Βορείου Μακεδονίας, είναι σε ώριµη φάση κατασκευής και σε τροχιά εµπορικής λειτουργίας πριν από το τέλος του 2027, µέχρι πρότινος δεν συνέβαινε το ίδιο µε το δεύτερο κοµµάτι, δηλαδή τον αγωγό φυσικού αερίου Βορείου Μακεδονίας – Σερβίας, που παρέµενε σε επίπεδο πολιτικών διακηρύξεων. Το ότι στις 27 Αυγούστου υπεγράφη -παρουσία του πρωθυπουργού της Βόρειας Μακεδονίας, Χρίστιαν Μίτσοτσκι- η σύµβαση για τον σχεδιασµό και την κατασκευή του αγωγού για το σκέλος που αφορά τη Βόρεια Μακεδονία (µε ανάδοχο την εταιρεία Rapid Build, που κατασκευάζει και το βορειοµακεδονικό σκέλος του αγωγού Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας), προφανώς δεν αποτελεί σύµπτωση.
Η χρονική συγκυρία της µερικής συµβολαιοποίησης του δεύτερου αγωγού -λίγες ηµέρες πριν από τις «πολιτικές υπογραφές»- σηµατοδοτεί ότι µπαίνει σε τρο χιά υλοποίησης και το φυσικό τµήµα, που θα επιτρέψει στη Σερβία να συνδεθεί µέσω Βόρειας Μακεδονίας µε τον ελληνικό «άξονα». Τη σηµασία της εξέλιξης ανέδειξε ο πρωθυπουργός της Β. Μακεδονίας σε συνέντευξή του στο Breitbart News, τονίζοντας ότι η χώρα του επιδιώκει να αποτελέσει κρίσιµο κρίκο του Κάθετου ∆ιαδρόµου και γι’ αυτό κινείται γρήγορα στο «µέτωπο» και των δύο αγωγών, προκειµένου να επιταχύνει την υλοποίηση του project.
Μάλιστα, ο κ. Μίτσοσκι υπογράµµισε στην ίδια συνέντευξη και τον κοµβικό ρόλο που διαδραµατίζει το FSRU της Αλεξανδρούπολης. Όπως εξήγησε, η γειτονική χώρα έχει δεσµεύσει τέσσερις χρονοθυρίδες στο τερµατικό της Αλεξανδρούπολης, κάτι που σηµαίνει ότι µε την ολοκλήρωση του αγωγού Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας το τέρµιναλ θα γίνει πιο αποδοτικό. «Όµως δεν θα επαρκεί και γι’ αυτό επενδύουµε και στον δεύτερο αγωγό, που θα συνδέσει το σύστηµα φυσικού αερίου της Βόρειας Μακεδονίας µε αυτό της Σερβίας. Υπό αυτό το πρίσµα, η Αλεξανδρούπολη αποτελεί το σηµείο αφετηρίας µιας νέας διαδροµής από την Ελλάδα έως την Ουγγαρία και την Αυστρία, µε ενδιάµεσους σταθµούς τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία». Πρόσθεσε δε ότι η δυναµικότητα του νέου αγωγού θα είναι µεταξύ 3 και 6 δισ. κυβικών µέτρων ετησίως, κάτι που θα καταστήσει τον νέο αγωγό ευθέως ανταγωνιστικό προς το ρωσικό αέριο που ρέει στην περιοχή, αποτελώντας παράλληλα και «αγωγό» υλοποίησης του σχεδίου της αµερικανικής κυβέρνησης για εξαγωγές αµερικανικού LNG προς την Κεντρική Ευρώπη.
Ο Μίτσοσκι είπε ότι ο αγωγός Σερβίας – Βόρειας Μακεδονίας αναµένεται να ολοκληρωθεί προς το τέλος του 2028, δηλαδή έναν χρόνο µετά τον αγωγό Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας, χρονοδιάγραµµα που «φωτογραφίζει» καθυστέρηση ενός έτους σε σχέση µε τον αρχικό σχεδιασµό. Και τούτο διότι ο χρονισµός του έργου από πλευράς Βελιγραδίου είναι διαφορετικός, καθώς δεν έχει ακόµα ανακοινωθεί ο ανάδοχος για το σκέλος του αγωγού που θα διέρχεται από το έδαφος της Σερβίας, για το οποίο υφίσταται προς το παρόν µόνο το Μνηµόνιο Συνεργασίας που έχει υπογράψει η κρατική εταιρεία αερίου της Σερβίας Srbjiagas µε τον ∆ιαχειριστή του Συστήµατος Φυσικού Αερίου της Βόρειας Μακεδονίας, Nomagas.
Πάντως, κυβερνητικά στελέχη στο Βελιγράδι πρόσφατα χαρακτήρισαν τον Κάθετο ∆ιάδροµο εξαιρετικά σηµαντικό project, καθώς διαφοροποιεί τις πηγές ενεργειακού εφοδιασµού της χώρας, µε τη Srbjiagas να έχει δεσµεύσει δυναµικότητα στο FSRU Αλεξανδρούπολης (300 εκατ. κυβικά µέτρα) για τα επόµενα 10 χρόνια. Οι διαφορετικές «ταχύτητες», ωστόσο, πιθανόν να συνδέονται µε άλλα ανοιχτά ενεργειακά µέτωπα µεταξύ Σερβίας και Ρωσίας, µε βασικότερο τις διαπραγµατεύσεις για τo µοναδικό διυλιστήριο πετρελαίου της χώρας (ιδιοκτήτης του οποίου είναι η ρωσική Gazprom). Αυτό βρίσκεται σε µια µακρόσυρτη διαδικασία πώλησης στην ουγγρική MOL -υπό την πίεση των αµερικανικών κυρώσεων στα περιουσιακά στοιχεία των ρωσικών εταιρειών στο εξωτερικό- και λειτουργεί µε βραχυχρόνιες άδειες από την αµερικανική OFAC, που παρατείνονται µήνα µε τον µήνα. Να σηµειωθεί ότι κατά το 2025 η Σερβία εισήγαγε περί τα 2,76 δισ. κυβικά µέτρα αερίου, εκ των οποίων τα 2,45 δισ. προέρχονταν από τη Ρωσία.
Σε κάθε περίπτωση, η ενεργοποίηση του νέου κλάδου του Κάθετου ∆ιαδρόµου έρχεται σε µια κρίσιµη συγκυρία και δύναται να ενδυναµώσει το έργο στο σύνολό του, σε µια περίοδο που ενισχύεται η δυναµική του FSRU της Αλεξανδρούπολης, όπως δείχνει η προµήθεια φορτίου LNG από την Premier Energy (που ερµηνεύθηκε από την αγορά ως ισχυρή ένδειξη «ανοίγµατος» της υποδοµής σε παίκτες και από τη Ρουµανία), στον απόηχο των ετήσιων δηµοπρασιών για δέσµευση δυναµικότητας στις υφιστάµενες υποδοµές στον άξονα ΕλλάδαςΒουλγαρίας-Ρουµανίας- Ουκρανίας, που κατέδειξαν αυξανόµενο ενδιαφέρον από την αγορά για τη συγκεκριµένη όδευση, εν όψει της απαγόρευσης των εισαγωγών ρωσικού LNG µε βάση «παλαιά» µακροπρόθεσµα συµβόλαια από τις αρχές του 2027 και της απαγόρευσης των εισαγωγών ρωσικού αερίου αγωγών από τον Σεπτέµβριο του επόµενου έτους.
Το ενδιαφέρον αυτό, ωστόσο, «συµβαδίζει» µε επιφυλάξεις για το κατά πόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση θα επιµείνει µέχρι τέλους στην πλήρη εξάλειψη του ρωσικού φυσικού αερίου από το ευρωπαϊκό ενεργειακό µείγµα και οι οποίες αποτυπώθηκαν -όπως έγραψε το powergame.gr- στις δεσµεύσεις δυναµικότητας στη διασύνδεση Τουρκίας – Βουλγαρίας, µέσω της οποίας µπορεί να φτάσει στην Ευρώπη το λεγόµενο Turkish Blend, δηλαδή ρωσικό αέριο µε τουρκικό «µανδύα».
Διαβάστε: Βήμα ωρίμανσης για τον Κάθετο Διάδρομο: "Πύλη" εισόδου προς τα Δυτικά Βαλκάνια με Σερβία και Βόρεια Μακεδονία
Σηµαντικό στοιχείο, που επισφραγίζει την επέκταση της «γεωγραφικής επήρειας» του έργου µε µια νέα διακλάδωση πέρα από τον βασικό «κορµό» του, που µε σηµείο αφετηρίας τα τερµατικά της Ελλάδας καταλήγει στην Ουκρανία µέσω Βουλγαρίας, Ρουµανίας και Μολδαβίας, είναι ότι πέρα από την ωρίµανση του νέου κλάδου σε πολιτικό επίπεδο, οι εµπλεκόµενες πλευρές φαίνεται να «πατάνε γκάζι» και για την επιτάχυνση των φυσικών υποδοµών που είναι απαραίτητες για τη ροή φυσικού αερίου µη ρωσικής προέλευσης, δηλαδή LNG -κατά βάση αµερικανικού- και αζέρικου αερίου, στις δύο χώρες.
Και αν το ένα από τα δύο κρίσιµα κοµµάτια του παζλ των υποδοµών, δηλαδή ο διασυνδετήριος αγωγός φυσικού αερίου Ελλάδας – Βορείου Μακεδονίας, είναι σε ώριµη φάση κατασκευής και σε τροχιά εµπορικής λειτουργίας πριν από το τέλος του 2027, µέχρι πρότινος δεν συνέβαινε το ίδιο µε το δεύτερο κοµµάτι, δηλαδή τον αγωγό φυσικού αερίου Βορείου Μακεδονίας – Σερβίας, που παρέµενε σε επίπεδο πολιτικών διακηρύξεων. Το ότι στις 27 Αυγούστου υπεγράφη -παρουσία του πρωθυπουργού της Βόρειας Μακεδονίας, Χρίστιαν Μίτσοτσκι- η σύµβαση για τον σχεδιασµό και την κατασκευή του αγωγού για το σκέλος που αφορά τη Βόρεια Μακεδονία (µε ανάδοχο την εταιρεία Rapid Build, που κατασκευάζει και το βορειοµακεδονικό σκέλος του αγωγού Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας), προφανώς δεν αποτελεί σύµπτωση.
Η χρονική συγκυρία της µερικής συµβολαιοποίησης του δεύτερου αγωγού -λίγες ηµέρες πριν από τις «πολιτικές υπογραφές»- σηµατοδοτεί ότι µπαίνει σε τρο χιά υλοποίησης και το φυσικό τµήµα, που θα επιτρέψει στη Σερβία να συνδεθεί µέσω Βόρειας Μακεδονίας µε τον ελληνικό «άξονα». Τη σηµασία της εξέλιξης ανέδειξε ο πρωθυπουργός της Β. Μακεδονίας σε συνέντευξή του στο Breitbart News, τονίζοντας ότι η χώρα του επιδιώκει να αποτελέσει κρίσιµο κρίκο του Κάθετου ∆ιαδρόµου και γι’ αυτό κινείται γρήγορα στο «µέτωπο» και των δύο αγωγών, προκειµένου να επιταχύνει την υλοποίηση του project.
Μάλιστα, ο κ. Μίτσοσκι υπογράµµισε στην ίδια συνέντευξη και τον κοµβικό ρόλο που διαδραµατίζει το FSRU της Αλεξανδρούπολης. Όπως εξήγησε, η γειτονική χώρα έχει δεσµεύσει τέσσερις χρονοθυρίδες στο τερµατικό της Αλεξανδρούπολης, κάτι που σηµαίνει ότι µε την ολοκλήρωση του αγωγού Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας το τέρµιναλ θα γίνει πιο αποδοτικό. «Όµως δεν θα επαρκεί και γι’ αυτό επενδύουµε και στον δεύτερο αγωγό, που θα συνδέσει το σύστηµα φυσικού αερίου της Βόρειας Μακεδονίας µε αυτό της Σερβίας. Υπό αυτό το πρίσµα, η Αλεξανδρούπολη αποτελεί το σηµείο αφετηρίας µιας νέας διαδροµής από την Ελλάδα έως την Ουγγαρία και την Αυστρία, µε ενδιάµεσους σταθµούς τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία». Πρόσθεσε δε ότι η δυναµικότητα του νέου αγωγού θα είναι µεταξύ 3 και 6 δισ. κυβικών µέτρων ετησίως, κάτι που θα καταστήσει τον νέο αγωγό ευθέως ανταγωνιστικό προς το ρωσικό αέριο που ρέει στην περιοχή, αποτελώντας παράλληλα και «αγωγό» υλοποίησης του σχεδίου της αµερικανικής κυβέρνησης για εξαγωγές αµερικανικού LNG προς την Κεντρική Ευρώπη.
Ο Μίτσοσκι είπε ότι ο αγωγός Σερβίας – Βόρειας Μακεδονίας αναµένεται να ολοκληρωθεί προς το τέλος του 2028, δηλαδή έναν χρόνο µετά τον αγωγό Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας, χρονοδιάγραµµα που «φωτογραφίζει» καθυστέρηση ενός έτους σε σχέση µε τον αρχικό σχεδιασµό. Και τούτο διότι ο χρονισµός του έργου από πλευράς Βελιγραδίου είναι διαφορετικός, καθώς δεν έχει ακόµα ανακοινωθεί ο ανάδοχος για το σκέλος του αγωγού που θα διέρχεται από το έδαφος της Σερβίας, για το οποίο υφίσταται προς το παρόν µόνο το Μνηµόνιο Συνεργασίας που έχει υπογράψει η κρατική εταιρεία αερίου της Σερβίας Srbjiagas µε τον ∆ιαχειριστή του Συστήµατος Φυσικού Αερίου της Βόρειας Μακεδονίας, Nomagas.
Πάντως, κυβερνητικά στελέχη στο Βελιγράδι πρόσφατα χαρακτήρισαν τον Κάθετο ∆ιάδροµο εξαιρετικά σηµαντικό project, καθώς διαφοροποιεί τις πηγές ενεργειακού εφοδιασµού της χώρας, µε τη Srbjiagas να έχει δεσµεύσει δυναµικότητα στο FSRU Αλεξανδρούπολης (300 εκατ. κυβικά µέτρα) για τα επόµενα 10 χρόνια. Οι διαφορετικές «ταχύτητες», ωστόσο, πιθανόν να συνδέονται µε άλλα ανοιχτά ενεργειακά µέτωπα µεταξύ Σερβίας και Ρωσίας, µε βασικότερο τις διαπραγµατεύσεις για τo µοναδικό διυλιστήριο πετρελαίου της χώρας (ιδιοκτήτης του οποίου είναι η ρωσική Gazprom). Αυτό βρίσκεται σε µια µακρόσυρτη διαδικασία πώλησης στην ουγγρική MOL -υπό την πίεση των αµερικανικών κυρώσεων στα περιουσιακά στοιχεία των ρωσικών εταιρειών στο εξωτερικό- και λειτουργεί µε βραχυχρόνιες άδειες από την αµερικανική OFAC, που παρατείνονται µήνα µε τον µήνα. Να σηµειωθεί ότι κατά το 2025 η Σερβία εισήγαγε περί τα 2,76 δισ. κυβικά µέτρα αερίου, εκ των οποίων τα 2,45 δισ. προέρχονταν από τη Ρωσία.
Η κρίσιμη συγκυρία όπου έρχεται η ενεργοποίηση του νέου κλάδου του Κάθετου ∆ιαδρόµου
Σε κάθε περίπτωση, η ενεργοποίηση του νέου κλάδου του Κάθετου ∆ιαδρόµου έρχεται σε µια κρίσιµη συγκυρία και δύναται να ενδυναµώσει το έργο στο σύνολό του, σε µια περίοδο που ενισχύεται η δυναµική του FSRU της Αλεξανδρούπολης, όπως δείχνει η προµήθεια φορτίου LNG από την Premier Energy (που ερµηνεύθηκε από την αγορά ως ισχυρή ένδειξη «ανοίγµατος» της υποδοµής σε παίκτες και από τη Ρουµανία), στον απόηχο των ετήσιων δηµοπρασιών για δέσµευση δυναµικότητας στις υφιστάµενες υποδοµές στον άξονα ΕλλάδαςΒουλγαρίας-Ρουµανίας- Ουκρανίας, που κατέδειξαν αυξανόµενο ενδιαφέρον από την αγορά για τη συγκεκριµένη όδευση, εν όψει της απαγόρευσης των εισαγωγών ρωσικού LNG µε βάση «παλαιά» µακροπρόθεσµα συµβόλαια από τις αρχές του 2027 και της απαγόρευσης των εισαγωγών ρωσικού αερίου αγωγών από τον Σεπτέµβριο του επόµενου έτους.Το ενδιαφέρον αυτό, ωστόσο, «συµβαδίζει» µε επιφυλάξεις για το κατά πόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση θα επιµείνει µέχρι τέλους στην πλήρη εξάλειψη του ρωσικού φυσικού αερίου από το ευρωπαϊκό ενεργειακό µείγµα και οι οποίες αποτυπώθηκαν -όπως έγραψε το powergame.gr- στις δεσµεύσεις δυναµικότητας στη διασύνδεση Τουρκίας – Βουλγαρίας, µέσω της οποίας µπορεί να φτάσει στην Ευρώπη το λεγόµενο Turkish Blend, δηλαδή ρωσικό αέριο µε τουρκικό «µανδύα».
